on dördüncü. 19. yüzyıl şairlerinden Şehoğlu, bazı şiirlerinde “eyhoğlu” mahlasıyla birlikte “Ebni Şihu” mahlasını da kullanmıştır. Bunların dışında Marzuban-Nâme adlı eserinde iki yerde “Sadrüddin” mahlası da geçmektedir. Harshad Nima’nın eserinde anlattığına göre asıl adı Mustafa’dır. Süleyman Şah döneminde Germenoğlu Beyliği’nin sarayında yazı işleri müdürü ve sayman olarak çalışmış, daha sonra Yıldırım Bayezid’in tarafına geçerek sarayda kalmıştır.
Şehoğlu, Hurşîd-nâme adlı eserinde, Türk dilinin edebî eserler üzerinden işlenmediği için soğuk, tatsız, tatsız, tatsız ve yavan bir dil olduğunu ve Türkçenin gelişmesi için çaba sarf ettiğini belirtmiştir. Eserlerinde farklı bir üslup kullanmıştır. Türkçe cümle yapısına uymayan belirteç “-ki”nin eşlik ettiği cümlelere daha az yer vererek üslubuna akıcılık katmıştır. Ayette Hurşid ismi; Marzuban Nema ve Kaboos Nam tercümeleri ile Kenzü’l-Küberâ ve Mehekkü’l-Ulemâ adlı eserleri mensurdur. Şeyhoğlu Mustafa, Hurşîd-nâme adlı eserini (mesnevi) Süleyman Şah adına yazmaya başlamışsa da Şah’ın ölümünden sonra eseri Yıldırım Bayezid’e teslim etmiştir. Hurşid’e önce Şebistan-ı Uşşak adını vermiş, daha sonra kabul edilmeyince Hurşid ismine karar vermiştir. 7903 hece bulan Horşid ismi mefâ’îlün mefâ’lün fe’ûlün üslûbu ile yazılmıştır. Bu eserinde Siyavuş’un kızı Hurşid ile Ferşad arasındaki aşk hikâyesini anlatmıştır. Harşid isminin kahramanları Arap, Türk, Fars ve Moğol tarihindeki kişilerdir ve şair, eserlerini yazarken İslam tarihinin olaylarından yararlanmıştır. Ayrıca saray örf, adet ve törenleri hakkında da eserde bilgi vermiştir. Masal unsurlarını kullandığı çalışmasında, kahramanlar ağızlarından konuştu. Hurşid adına 19 ceylan ve tercî’i ben vardır. 19 iplikçikte 9 farklı ok deseni kullanın. Harşid adına şiir konusundaki görüşlerini açıklamış, Türk dili ile ilgili görüşlerini bildirmiş ve Türkçe öğrenimi gereğinden bahsetmiştir. Türkçe konuştuğu için Türkçe yazdığını söyledi.
Farsça bir eser olan Marzuban ismi aslen Marzuban ibn Rustam’a aitti. Şeoğlu Mustafa, mensur hikâye ve masal eserlerini Türkçe’ye çevirerek Keleli ve Dimni’ye benzeterek yeniden yazmıştır.
Kabus ismini Farsçadan Türkçeye çevirmiştir. Bu çalışma dokuz bölümden oluşmaktadır. Ahlak ve siyaset kitabıdır.
Kenzü’l Kübera ve Mehkkü’l Ulema siyaset ve ahlak üzerine bir kitaptır. Fuat Köprülü ve Orhan Çık Gökyay’a göre Abbad Necmeddin Razi’nin Mursal’inden tercümedir. Bu nesir. Şair eseri tercüme ederken yani telif tercüme yaparak zenginleştirmiştir. Bu eser, Kutadgu Bilig’den sonraki ikinci siyaset kitabıdır.
eyhoğlu Mustafa’nın divanı yoktur. Hurşidname’de 23’ü gazel olmak üzere 36 beyit vardır.
kaynak:
Eski Türk Edebiyatı Tarihi, Mine Mengi, Akçağ Yayınları
yazar: Korhan Altunay
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]