Arkeoloji, insan davranışını açıklamak ve açıklamak amacıyla malzeme kalıntılarını inceleyen bir antropoloji dalıdır.
Öncelikle tarih öncesi zamanlarla – yazının icadından önceki zamanlar – insan geçmişiyle ilgilenen arkeoloji, o dönemde var olan şeylere odaklanır. Arkeologlar, bazıları 2,5 milyon yıl öncesine dayanan soyu tükenmiş kültürlerin mirası olarak kabul edilen aletleri, çanak çömlekleri ve kalıntıları inceler.
Bu nesneler ve yerlerinde bırakılışları, insan davranışını anlamak için bir bakış açısı sağlar. Örneğin, oksitlenmiş toprak, kemik parçaları, kömürleşmiş bitki kalıntıları, çevredeki yangınlarla çatlamış kayalar ve çanak çömlekler ve sığ ve sınırlı kömür rezervlerinin üzerine yerleştirilmiş, yemek pişirme ve hazırlama süreçlerini düşündürür.
İnsanların beslenme alışkanlıkları ve geçim kaynakları bu kalıntılardan kolayca çıkarılabilmektedir. Nitekim, bu kalıntıların iskelet kalıntılarıyla birlikte yorumlanması, geçmişteki insan yaşamının biyokültürel bir çalışmasına izin verir. Böylece arkeolog, yazılı metinlerin ilk ortaya çıktığı 5000 yıl ile sınırlı olması gereken tarihçiden çok daha eski tarihlere ait bilgi ve bulgulara ulaşabilmektedir.
Arkeologlar tarih öncesi toplumlarla sınırlı değildir; Ayrıca, varsa malzeme kalıntılarını destekleyen tarihi belgeleri de inceler. çoğu eğitimli toplumda yazılı kayıtlar; Egemen seçkinler, çiftçiler, balıkçılar, işçiler, köleler ve benzerlerinden oluşan genel sınıfla daha çok ilgilenir. Böylece, nasıl yazılı kalıntılar arkeologlara yalnızca arkeolojik kalıntılardan öğrenebileceklerinden daha fazlasını anlatabilirse, arkeolojik kalıntılar da tarihçilere yazılı belgelerden öğrenebileceklerinden daha fazlasını gösterebilir.
Arkeologlar genellikle insanların geçmişlerine odaklanır; Ancak çok sayıda arkeolog dikkatlerini günümüz dünyasının fiziksel nesnelerine çevirmiştir. Bunun bir örneği, 1973’te Arizona Üniversitesi’nde William Rathje tarafından başlatılan çöp projesidir. Evsel atıklarla ilgili bir çalışma olan Çöp Projesi, günümüzde sosyal meseleler hakkında şaşırtıcı bilgiler üretmeye devam ediyor. Proje aynı zamanda sosyologların, ekonomistlerin ve diğer sosyal bilimcilerin verilerini elde etmek için kullandıkları görüşme ve anket tekniklerini de doğrulamaktadır.
Sonuçlar, insanların düşündükleri ve yaptıkları ile söyledikleri ve gerçekte yaptıkları arasında büyük farklılıklar olduğunu gösteriyor. Örneğin, 1973’te Tucson’da alkol tüketim oranını bulmak için bir anket oluşturma ve yönetmeye yönelik geleneksel teknikler kullanıldı.
Şehrin bir bölümünde ankete katılan hanelerin %15’i bira tükettiklerini belirtmişler, ancak ankete katılanlar tüketilen bira miktarının sadece sekiz kutu olduğunu belirtmişlerdir. Bununla birlikte, bu bölgede yapılan bir çöp analizine göre, katılımcıların %80’den fazlası bira içti ve bunun ortalama %50’si haftada sekiz kutudan fazla birayı israf etti.
Çöp Projesi’nin bir başka ilginç bulgusu da, et fiyatlarının zirve yaptığı ve her zaman yüksek olduğu 1973’te haneler tarafından atılan sığır eti miktarının paralel olarak artmaması. Sağduyu bize bunun tersinin doğru olması gerektiğini söylese de, malların yüksek fiyatı ve kıtlığı, israf edilen et miktarıyla doğru orantılıydı, ters değil. Bu sonuçlar çok önemli çünkü sadece geleneksel görüşme ve anket yöntemini kullanırken insan davranışını nasıl yanlış yorumlayabileceğimizi gösteriyorlar. Aynı şekilde insanlara gerçekte yaptıklarıyla yaptıklarını sandıklarının her zaman örtüşmediğini göstermesi açısından da önemi yadsınamaz.
1987 yılında Çöp Projesi kapsamında ABD ve Kanada’nın çeşitli yerlerinde çöplüklerde kazılara başlandı. Bu çalışmadan elde edilen ilk veriler, depolama alanlarına hangi malzemelerin götürüldüğünü ve orada nasıl bir işlem yapıldığını gösterdi. Yine, genel fikir birliğinin gerçekte olanlarla uyuşmadığı ortaya çıktı. Örneğin, gazeteler gibi biyolojik olarak parçalanabilen materyaller çöplüklere gömüldüğünde, ayrışmaları çok daha uzun sürer. Bu bilgiler, katı atık depolama sorunlarını çözmeye yönelik önemli adımlar atmamıza yardımcı olur.
katip:Rahman Karasu
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]