Akut lenfoblastik lösemi veya akut lenfoblastik lösemi, çocukları ve yetişkinleri etkileyebilen bir kan kanseri türüdür. Amerikan Kanser Derneği’ne (ACS) göre, akut lenfoblastik lösemi (ALL) en çok beş yaşın altındaki çocuklarda görülür. Kişi 20 yaşına gelene kadar risk azalır, 50 yaşına geldiğinde tekrar artar. Bununla birlikte, teşhislerin yaklaşık %60’ı çocuklardadır. ACS, 2019’un sonuna kadar yaklaşık 5.930 kişiye ALL teşhisi konacağını ve yaklaşık 1.500 kişinin ALL’den öleceğini tahmin ediyor. Yetişkinlerin ölme olasılığı çocuklardan daha fazladır.
İçindekiler
belirtiler
Ateş, halsizlik ve aşırı terleme ALL’nin olası semptomlarıdır. Lösemi, vücut çok fazla olgunlaşmamış beyaz kan hücresi veya patlama hücresi ürettiğinde ortaya çıkar. ALL’de çok fazla lenfoblast veya lenfosit üretirler ve lösemi hücreleri haline gelirler. Bu blast hücrelerinin konsantrasyonu kemik iliği ve kanda arttıkça, vücudun işleyişini sürdüren sağlıklı hücreleri toplarlar. Bir kişinin kan sayımı değiştikçe semptomlar ortaya çıkmaya başlar. Genellikle yavaş başlar, ancak kandaki blast hücrelerinin konsantrasyonu arttıkça yoğunluğu kademeli olarak artar. ALL belirtileri ve semptomları aşağıdaki gibidir:
Asiri terleme
• Ateş
• Yorgun
• baş dönmesi
• Kolay morarma veya burun kanaması gibi sık kanamalar
• nefes alma zorlukları
• eklem veya kemik ağrısı veya her ikisi
• nefes alma zorlukları
sık enfeksiyon
• şişmiş lenf düğümleri
Soluk ten
• İştah kaybı ve kilo kaybı
ALL ilerledikçe diğer organlar da etkilenir. Karaciğer ve dalağa ulaştığında kişide gaz ve rahatsızlık hissi oluşur. ALL beyni ve omuriliği etkilemeye başladığında, kişi baş ağrısı, baş dönmesi, halsizlik ve diğer semptomlar yaşayacaktır.
ilerlemek
Lösemi kronik veya akut olabilir. Kronik lösemi yavaş gelişir ve kişi büyüdükçe vücudun daha olgun, faydalı hücreler üretmesine neden olur. Akut lösemi hızla ilerler ve sağlıklı hücrelere, iyi hücrelerin hızla ayrılması için daha az yer bırakır. Kanda, kemik iliğinde olgunlaşmamış ve yararsız blast hücreleri birikerek vücudun düzgün çalışmasını zorlaştırır.
Nedenler ve risk faktörleri
Bir doktor, bir kişinin ALL geliştirme riskini değerlendirmek için genetik faktörleri inceler. Doktorlar ALL’ye neyin neden olduğunu tam olarak bilmiyorlar, ancak bazı yaygın risk faktörleri var. Bu risk faktörleri şu şekildedir:
yaş: Çocuklar ve 50 yaşın üzerindekiler daha büyük risk altındadır.
DNABelirli genetik özellikler veya koşullar her şeyi daha olası hale getirir. Bunlar Down sendromu, Fanconi anemisi, Klinefelter sendromu ve diğerlerini içerir.
Radyasyona maruz kalma: Bir nükleer kaza veya önceki kanser tedavileri sırasında radyasyona maruz kalma riski artırır.
Kimyasallara maruz kalmaSigara dumanı ve petrol ürünlerinde bulunan benzene maruz kalmak riski artırır.
virüsler: Epstein-Barr virüsü veya insan T-hücreli lösemi virüsü ile enfekte olan kişiler yüksek risk altındadır. 2018’de yapılan bir araştırma, güç kabloları ile çocukluk çağı lösemisi arasında küçük, kanıtlanmamış bir risk ilişkisi olabileceğini düşündürmektedir. Araştırmacılar daha fazla çalışma için çağrıda bulundu.
Ulusal Kanser Enstitüsü, bazı insan gruplarında cep telefonu kullanımı ile baş ve boyun kanseri arasında bir bağlantı olabileceğini öne sürüyor. Bununla birlikte, lösemi gelişme riskini artırdığına dair bir kanıt yoktur. 2010 yılında yapılan bir araştırma, cep telefonu kullanımının lösemi riskini artırmadığı sonucuna vardı.
kişileştirmek
Bir kişinin ALL’yi işaret edebilecek semptomları varsa, doktor önce hastanın tıbbi geçmişine bakar, ardından fizik muayene yapar ve bazı testler yapar. Bu testler aşağıdaki gibidir:
• Kan testleri
• Kemik iliği incelemeleri
• Genetik test
• Lomber ponksiyon
Lenf nodu biyopsisi
görüntüleme testleri
Ek olarak biyopsi, kanser olup olmadığını ve varsa türünü doğrular. Görüntüleme testleri, vücudun diğer bölgelerine yayılıp yayılmadığını gösterir.
tedavi
Tedavi seçenekleri ALL’nin tipine, kişinin yaşına ve genel sağlık durumuna göre değişir. Birçok tedavi seçeneği vardır. Bu tedavi seçenekleri şu şekildedir:
Kemoterapi: Kanser hücrelerini öldüren bir ilaç türüdür. Etkili bir kanser tedavisidir, ancak sağlıklı hücreleri de öldürebilir. Bu, yüksek bir yan etki riski olduğu anlamına gelir ve bu etkiler genellikle tedavi bittikten sonra kaybolur.
radyasyon tedavisi: Etkilenen alanlar radyoaktif ışın tarafından belirlenir. ALL beyin dahil merkezi sinir sistemine yayılmışsa radyoterapi önerilir.
Kemik iliği veya kök hücre nakliKemoterapiyi destekler. Kemoterapi hem sağlıklı kemik iliği hücrelerini hem de kanser hücrelerini öldürebileceğinden, bir nakil bu hücrelerin yenilenmesine ve vücudun kemoterapiden kurtulma yeteneğini artırmaya yardımcı olur.
Hedefli tedaviNispeten yeni bir strateji. Tedavi, kanser büyümesini uyaran spesifik proteinleri, genleri veya diğer faktörleri hedefler. Bu faktörlerin engellenmesi kanserin büyümesini geciktirir veya önler. Tedavinin belirli bir amacı olduğundan, kemoterapiden daha az yan etkiye sahip olmalıdır, ancak yan etkiler hala mümkündür.
İmmünoterapi: İmmünoterapi, ALL için potansiyel bir tedavidir ve başka bir yeni tedavi seçeneğidir. İlaçlar, bağışıklık sisteminin etkisini artırarak vücudun kanseri yenmesine yardımcı olmayı amaçlar. Tedavi sakinleşmeyi amaçlar. Bu olduğunda, testler ALL’ye dair hiçbir kanıt göstermez. Bazı durumlarda, tedavi akut lenfoblastik löseminin tüm izlerini ortadan kaldırabilir ve hastalık bir daha asla geri dönmez. Ancak bazı durumlarda kanser geri gelir veya tamamen kaybolmaz. Bu gibi durumlarda kişi yıllarca kronik lösemi ile yaşayabilir. Düzenli tıbbi muayeneleri aksatmamalı, test edilmeli ve durumlarının ilerleyişini değerlendirmek için tedavi almaya devam etmelidirler.
çocuk tedavisi
Lösemili çocuklar için ana tedavi kemoterapidir. İlk tedavi yoğun olduğundan, çocuğun genellikle hastaneye yatırılması gerekir. Ancak ACS’ye göre çocukların %95’inden fazlası ilk tedaviden bir ay sonra remisyona giriyor. Dana-Farber Vakfı, çocukların %15-20’sinin tedaviden sonra nüksettiğini belirtiyor. Ancak vakıf, antiseptik ALL’li kişilerin %90’ından fazlasının iyileşeceğini bildiriyor.
Fikir
ALL hayatı tehdit edici olabilir, ancak özellikle çocuklarda iyileşme şansı yüksektir. ACS’ye göre ALL’li bir çocuğun teşhisten sonra en az 5 yıl yaşama şansı %90’dır. Sürveyans ve epidemiyoloji sonuçlarına göre, 2009-2015 döneminde enfekte olanların tümünün genel hayatta kalma oranı %68,6 idi. Bir kişinin yaşı, genel sağlığı, ALL tipi ve bireysel genetik faktörler dahil olmak üzere çeşitli faktörler görünümü etkiler. Farklı kanser türleri için görünüm son yıllarda önemli ölçüde iyileşmiştir. 1975 yılında, insanların sadece %33’ünün 5 yıl veya daha fazla lösemiden sağ kurtulduğu bildirildi. Bilim adamları lösemi ve diğer CNC tedavilerinin tanı ve tedavisinde ilerledikçe hayatta kalma şansı artmaya devam ediyor. Çoğu kanser türünde olduğu gibi, kanserin tedaviden sonra nüks etme riski vardır. Bu yazıda belirtildiği gibi, Dana-Farber Kanser ve Hematoloji Programı ALL için başarılı tedavi gören çocukların %15-20’sinde (başlangıçtaki tam remisyondan sonra) hastalığın tekrar gelişeceğini belirtmektedir.
kaynak:
danafarberbostonchildrens.org
Doğa.com
kanser.gov
nih.gov
yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]