Batı kökenli alıntılar Türkçenin ses yapısından uyarlanarak kullanılsa da; Bazen orijinal haliyle kullanılabilir. Türkçede yabancı (alıntı) kelimelerin kullanımına ilişkin başlıca imla kuralları şunlardır:
1. Çift ünsüz hece içeren Batı kökenli ödünç kelimeler, ünsüzler arasına ünlü eklenmeden yazılır:
Örnek: Fren, Kurallar, Kurallar, Fonograf Kuralı, Koleksiyon, Kral, Kredi, Avrupa Tarzı, Düz, Film, Figür, Lüks, Modern, Psikiyatrist, Slayt, Bant…
Not: Bu alıntı kelimelerin bazılarında, sesli harf başta veya iki ünsüz arasında türetilmiştir:
Örnek: rıhtım, iskelet, istasyon, istatistikler, kulüp…
2. Transliterasyon (ğ olarak çevrilmemiş) Batı kökenli alıntılarda korunmuştur:
Örnek: biyografi, yazar, dogmatik, magma, monografi, paragraf, arkeolog.
Not: Ancak bazı kelimelerde iç sesteki g’nin ğ’ye dönüştüğü görülmektedir:
Örnek: coğrafya, fotoğrafçılık, topografya…
3. Yan yana iki veya daha fazla ünsüzden oluşan Batı kökenli alıntılar, aralarında ünlü olmadan yazılır:
Örnek: Avrupa, Apartman, Biyografi, Elektrik, Gangster, Kilogram, Orkestra, Paragraf, Program, Telgraf.
4. Yabancı dillerden Türkçeye aktarılan kelimelerde ünsüzler genellikle bitişik ünlülerin arasına yerleştirilmez:
Örnek: mükemmel, şekillendirici, noktalar, şampuan, gerçekçi.
Not: Ancak bazı kelimelerdeki ünlülerden “io” ve “ia” yabancı dillerden alınmıştır; Özellikle, Fransızca kelimelerdeki çift ünlü “oi”nin telaffuzu olan “ua”da “v” sessiz harfi yer alır:
Örnek: biyoloji, özgeçmiş, bibliyografya, diyaliz. Kış bahçesi, laboratuvar, tuvalet.
5. İki ünsüzle başlayan Batı kökenli alıntılar, ünsüzler arasına sesli harf konulmadan yazılır:
Örnek: frankala, gramer, dilbilgisi, gramofon, set, kral, kredi, eleştiri, plan, egzersiz, problem, profesör, program, proje, propaganda, protein, prova, psikoloji, motto, yayıncı, spor, staj, stil, stüdyo, trafik, tren, triptik.
Not: Bu alıntıların bazılarında ünlü, kelimenin başında veya iki ünsüz arasında türemiştir. Bu ünlü telaffuz ve yazımda görünür: ayakkabı, kaldırım, iskelet, istasyon, istatistik, kulüp.
6- Aşağıdaki hallerde Batı kökenli kelimeler aynen yazılır:
a. Bilim, sanat ve disiplinlerde kullanılan terimlerden bazıları:
Örnek: andante (müzik), cuprum (kimya), deseptil (eczane).
B. Latin yazı sistemini kullanan dillerden alınan terimler ve kelimeler:
Örnek: Veni, vidi, vici (Geldim, gördüm, yendim); olmazsa olmaz (olması gereken);
eppur si muove (Dünya her şeye rağmen dönüyor); olmak ya da olmamak
Kendi için olmak ya da olmamak değildi; Bir akşam uyuyakaldı. uyanmadı (Orhan Veli Canik)
7. Batı alıntılarında ve sonundaki ünsüzler aynı şekilde korunur:
Örnek: özgeçmiş, tablo, doktrin, magma, monografi, paragraf, program; Arkeolog, demagog, diyalog, filolog, jeolog, katalogcu, monolog, psikolog, ürolog.
Not: Ancak coğrafya, fotoğraf ve topografya kelimelerinde g, ğ olur.
8. İki ünsüzle biten Batı kökenli alıntılar, ünsüzlerin arasına bir ünlü eklenmeden yazılır:
Örnek: film, şekil, lüks, modern, hareketsiz, psikiyatrist, seks, slayt, bar.
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]