Cumhuriyetin ilanından sonra bazı muhalifler ve İstanbul basınının bir kısmı hilafetin önemini vurgulayan bir politika izlemeye başladılar. Bu konuda kesin bir karar vermek isteyen Atatürk, 1924 yılı Şubat ayında savaş tatbikatları nedeniyle İzmir’e gelen ordu ve yetkililerle görüşerek, veraset ve Şer’iyye Nezaretinin ve vakıfların lağvedilmesine karar verildi. Genelkurmayı hükümetin dışında tutmak ve eğitim ile öğretimi birleştirmek.
Atatürk, İslam dininin yüzyıllardır siyasi bir araç olarak kullanıldığını savunmuş, dinin bir sömürü olmaktan çıkarılması gerektiğini savunmuştur. Atatürk, halife kelimesinin yönetim ve hükümet anlamına geldiğini savunmuş ve başka bir yönetim ve hükümet olduğunda halefin gereksiz olduğunu söylemiştir.
Büyük Türkiye Meclisi, çıkardığı kanunlarla aldığı kararları 3 Mart 1924’te arka arkaya yürürlüğe koydu. ve İslam şeyhi lağvedildi. Eyalet kurumları. Eğitim ve öğretim birleştirildi, tekkeler, zaviyeler ve mezarlıklar kapatıldı.
Laiklik ilkesi ile din ve devlet işleri birbirinden kesin olarak ayrılmıştır. Mecelle kaldırılmış ve Türk Medeni Kanunu yürürlüğe girmiştir. Din okulları kapatıldı ve modern cumhuriyet okulları açıldı. Türk tarihi ve Türk dili alanında bilimsel araştırmalar yapmak üzere Türk Dil Kurumu (TDK) ve Türk Tarih Kurumu (TTK) kurulmuş ve üniversite reforme edilmiştir.
Alfabe reformu ile Latin harfleri kabul edildi. Soyadı kodu uluslararası saat, takvim, sayılar ve ölçü birimi ile benimsenmiştir. Türk kadınına seçme ve seçilme hakkı veren yasalar çıkarıldı. Yeni anayasa 20 Nisan 1924’te kabul edildi.
İçindekiler
hukuk alanındaki değişiklikler
Cumhuriyetten önce yargı işleri din adamları tarafından yürütülürdü. Kadı denilen kadı, dini kurallara göre karar verir. Hukuk alanında yapılan değişiklikle eski mahkemeler kapatıldı. Eski yasalar yürürlükten kaldırıldı. Boşanma, miras ve ceza hukuku medeni ülkelerin kanunları örnek alınarak yeniden düzenlenmiştir. Hukuk devrimi ile kadın erkek eşitliği sağlandı. Kadın ve erkek mirastan eşit pay almaya başladı. Kadınlar da erkeklerle aynı seçme ve seçilme hakkına sahiptir.
1. 1921 ve 1924 Anayasaları: Bir süre sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi Teşkilat-ı Esasi adıyla yeni Türk devletinin ilk anayasasını hazırladı. Bu anayasa aceleyle hazırlandığı için bazı eksiklikleri vardı. Anayasa, egemenlik hakkının kayıtsız ve kayıtsız şartsız millete ait olduğunu belirtmektedir. 1921 anayasası 1924’te tamamen yenilendi.
2. Türk Medeni Kanunu ve Türk Ceza Kanunu: Toplum ve aile ilişkilerini düzenleyen kanunlara medeni kanun denir. Osmanlı Devleti’nde medeni hukuk yetersiz ve eksikti. Atatürk, 1925 yılında İsviçre Medeni Kanunu’nu örnek alarak Türk Medeni Kanunu’nu hazırladı. Kanun 17 Şubat 1926’da kabul edildi.
bu yasa ile;
• Miras, evlenme ve boşanma gibi konularda kadın-erkek eşitliği güvence altına alınmıştır.
• Tek eşlilik ve resmi nikah artık zorunludur.
• Türk ailesinin kuruluşu ve çalışmaları güncellendi.
Azınlıklar, Lozan’da tanınan haklardan feragat ederek Türk medeni hukukuna uyulmasını talep ettiler. Türk Medeni Kanunu’ndan sonra Türk Ceza Kanunu, Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu Avrupa modeli örnek alınarak hazırlanmış ve kabul edilmiştir.
Ekonomik bölgedeki değişiklikler
Lozan Barış Antlaşması ile yabancı uyruklulara tanınan teslim imtiyazları kaldırılmıştır. Ülkemiz zenginlik kaynaklarına sahip çıkmıştır. Devlet her alanda öncülük etmeye başladı. Bankalar ve fabrikalar kuruldu. Modern tarım çalışmaları başladı. Başta demiryolları olmak üzere yolların yapılması için büyük çaba sarf edildi. Böylece ülkenin en ücra köşelerine kadar ulaşım imkanı hazırlanmış oldu. Ekonomik bağımsızlığımızı kazandık. Ekonomik alanda elde edilen bu başarılar sonucunda ülkemiz kalkınmıştır. Milletimiz gelişmiştir. Halk için ağır bir yük olan aşar vergisi kaldırıldı. Çağdaş vergilendirme yöntemleri uygulanmaya başlandı.
1. Milli ekonominin kurulması: Mustafa Kemal, Milli Mücadele’nin hemen ardından ekonomik alanda yeniliklere başladı. Hatta Lozan müzakereleri sırasında ilk İzmir Ekonomi Konferansı yapıldı. Burada Misak-ı İktisadi denilen millî iktisat ilkesi kabul edilmiştir. Böylece ; Hammadde konusunda yerli sanayiye öncelik verilmesi, bir an önce büyük fabrikaların kurulması, tüccarlara kredi verecek bir banka oluşturulması ve yabancı şirketlerin millileştirilmesi kararlaştırıldı.
2. Tarım, Sanayi, Ticaret ve Bayındırlık Çalışmaları: Tarımı geliştirmeye yönelik tedbirler alınmıştır. Köylülerin durumunu iyileştirmek için şar vergisi kaldırılmış ve tarımda makineleşme teşvik edilmiştir. Model çiftlikler ve tarımsal kredi kooperatifleri kurulmuştur. Ziraat okulları açıldı.
Sektörün gelişmesi için çaba harcandı. İş Bankası tüccarlara kredi sağlamak amacıyla kurulmuştur. Sanayiyi teşvik yasasının çıkarılması. Özel projeler teşvik edilmektedir. onunla; Teknik eleman, bilgi, teknoloji ve sermaye eksikliği nedeniyle özel girişim başarılı olamaz. Sonra devlet ekonomiye müdahale etti. 1934 yılında devlet ilkesi ve ilk beş yıllık kalkınma planı kabul edildi. Bu sayede sektör hızla gelişmeye başladı.
Osmanlı İmparatorluğu döneminde ticaret azınlıkların elindeydi. Bu sebeple ticari hayatı milli menfaatlerimize uygun hale getirmeye çalıştık. 1926 yılında çıkarılan Deniz Taşıma Kanunu ile limanlarımızda gemi işletme hakkı Türk vatandaşlarına verilmiştir.
Bayındırlık işlerine ağırlık verildi. Ulaşım ve haberleşmeye, özellikle demiryolu taşımacılığına önem verildi. Yeni demiryolları ve köprüler inşa edildi. Planlı şehirleşmenin önemi vurgulanmıştır.
sosyal alandaki değişiklikler
Atatürk, milletimizin medeni milletler düzeyine ulaşması için sosyal alanda köklü değişiklikler yapmıştır. Yeni okullar açıldı. Hastane ve dispanserlerin kurulmasını sağlamıştır. Güzel sanatların gelişmesi için gerekli girişimlerde bulunur. Konservatuvar oluşturuldu. Oyun alanları, spor alanları ve kapalı spor salonları yapılmıştır. Uygar bir toplum için gerekli olan bütün sosyal kurumlar Atatürk döneminde açılmıştır.
1. 1925 yılında dervişlerin konutları ve mezarlıkları kapatılmıştır. Böylece dini kurumlar kullanılarak insanların sömürülmesinin ve hurafelerin yayılmasının önüne geçilmesi hedeflenmiştir.
2. Kıyafet düzgün. Böylece insanların dış görünüşlerinin çağdaş ve modern bir imaja kavuşması sağlanmıştır. Kıyafetteki karışıklığı ortadan kaldırmayı amaçlıyordu. bu amaç için; 1925 yılında Şapka Kanunu çıkarılmıştır. 1934’te, en kıdemli din adamlarının dışında hepsinin tapınakların dışında dini kıyafet giymesi yasaklandı.
3. Takvim, saat ve ölçülerde değişiklikler yapıldı. Miladi takvim 1925’te kabul edildi ve 1 Ocak 1926’da uygulanmaya başlandı. 1 Nisan 1931’de Okka, arşın, Endaze gibi ağırlık ve boy ölçüleri kaldırıldı; Metre ve kilogram ile değiştirin. Batılı ülkelerle ticari faaliyetlerin kolaylaşması ve boyut karmaşası böylece sona erdi.
4. 1934 yılında Soyadı Kanunu çıkarılmıştır. Tapu, miras, askerlik gibi konularda isim-adres karışıklığını ortadan kaldırmayı, toplumda imtiyaz ifade eden unvanları ortadan kaldırmayı amaçlıyordu.
5. Kadın haklarına ilişkin yeni düzenlemeler yapılmıştır. Türk Medeni Kanunu ile toplumsal yaşamda kadın erkek eşitliği büyük ölçüde sağlanmıştır. 1931’de kadınlara belediye seçimlerine katılma hakkı verildi.
1934 yılında kendisine milletvekili seçilme ve seçilme hakkı verildi. Böylece siyasal alanda da toplumsal cinsiyet eşitliği sağlanmıştır.
Ölçü birimlerindeki değişiklikler
Atatürk, dünya ile ilişkilerimizi düzenli bir şekilde sürdürebilmek için ölçü birimlerinde değişiklikler yapmıştır. uzunluk, uzunluk birimi olarak arşın; Ağırlık birimi olarak Oka ve Dirhem gibi ölçüleri kaldırdım ve bugün kullandığımız ölçü birimlerini kabul ettim.
Daha önce ülkemizde takvim Hicri takvime göre düzenleniyordu. Buna göre dünyanın kullandığı takvimle aramızda 580 yıllık bir fark vardı. 1 Ocak 1926 tarihinden sonra ülkemizde miladi takvim kullanılmaya başlandı. Eskiden ülkemizde ezan okunurdu. Bu saat uygar ülkelerde kullanılan saatle uyuşmuyor.
Takvimde olduğu gibi saatler arasındaki uyumsuzluk da büyük bir kafa karışıklığına neden oldu. Meşhur olması için bugün kullandığımız saat takvimle birlikte kabul edilmiştir. Hafta sonu cumadan pazara değişti.
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]