Çinko, periyodik tablonun II B Grubu’nda yer alan açık mavimsi gri renkli, düşük erime noktalı ve kırılgan bir metaldir. Geçiş elementleri grubunda yer alan çinko geniş bir kullanım alanına sahiptir. Çinko eski zamanlardan beri biliniyor ve ilk başta “sahte gümüş” olarak da adlandırılıyordu. Sert ve kırılgan bir yapıya sahip olmasının yanı sıra ancak 120°C sıcaklıkta oluşabilmektedir. Çinko anot olarak katodik korozyon koruma ve galvanizlemede çok önemlidir.
Çinko, bileşiklerinde oksidasyon oranı 1 ve değerliği +2 olan bir elementtir. Aynı zamanda indirgeyici amfoterik özellikler gösterir ve bileşiklerde genellikle iyonik bağlar yapar. çinko. Amonyak, amin, siyanür ve halojen iyonları ile kompleks bileşikler oluşturan, güçlü, alev almaz bir indirgeyicidir. Pozitif elektronegatif özelliği ile oksitleyici olmayan asitlerle reaksiyona girerek hidrojen açığa çıkarır. Çinko, soğuk havalarda kuru havadan etkilenmez, nemli havada ince bir hidrokarbon tabakası ile kaplanır ve bu sıcaklıkta halojenlere karşı bile dirençli hale gelir. Daha derin oksidasyondan korur.
Çinko asitlerde hidrojenoliz ile çözünür ve yüzeyinde koruyucu hidroksit oluşturduğu için suda çözünmez. Bununla birlikte, çinko veren bazlarda çözünür. Nitrat asitte NH3, N2O, NO, NO2 gibi ürünler oluşturmak üzere çözünürken, konsantre sülfat asitte SO2 ürünü ortaya çıkar.
En önemli çinko bileşikleri şunlardır: ZnO, ZnSO4, ZnCl2.
Çinkonun kullanım alanları
Dünyada çinkonun yıllık kullanım miktarına bakıldığında demir, alüminyum ve bakırdan sonra geldiği görülmektedir.
Çinko nerede ve ne amaçla kullanılır?
Çinkonun üzerinde koruyucu bir hidrokarbon tabakası olduğu için hava koşullarından etkilenmez ve çatı kaplamalarında kullanılır.
Korozyona karşı korumak için çelik gibi diğer metallerin galvanizlenmesinde, otomotiv endüstrisindeki döküm kalıplarında ve çoğu kuru aküde negatif elektrotun yerini alan dış kapta kullanılır. Demir plakaların çinko kaplaması korozyonu önler.
Çinko ayrıca pirinç, nikel gümüş, çeşitli lehimler ve Alman gümüşü gibi alaşımların üretiminde, demir ve çelik malzemelerin koruyucu kaplamalarında, basınçlı dökümlerde ve bakır-çinko levhaların üretiminde de kullanılmaktadır. Yine tedavi amaçlı Hg (civa) ve malgama şeklinde diş dolgularında kullanılmaktadır. Sanat eserlerinin çoğu döküm çinkodan yapılmıştır. Ayrıca merhemlerin bileşimine eklenebilir, ince bir tabaka halinde uygulanması ciltte su kaybını önler. Yaşa bağlı göz hastalıklarında da kullanılmaktadır. Akrep ve yelkovanda çinko sülfür ve birçok organik maddenin sentezinde metil çinko (Zn(CH3)2) kullanılır.
Demir-çelik ürünler, şarjlı piller, yapı ve çatı kaplama sektörü gibi alanlarda bu kadar sık kullanılmasının nedeni uzun ömürlü olmasıdır.
Çinko oksit formunda kibrit yapımında, kauçuk imalatında, merhem ve kozmetik imalatında kullanılır. Floresan ve katot ışınlı lambalar çinko sülfitten yapılmıştır. Ayrıca çinko sülfat böcek ilaçlarında, kumaş boyamada ve tıpta kullanılır; Çinko klorür mobilya ve kaynak gibi mobilya korumasında kullanılır.
Günlük kullanılan birçok vitamin ve mineral ilacında bulunmasının sebeplerinden biri de bağışıklık sisteminin düzenli çalışmasını sağlamasıdır. Cildin ve kasların erken yaşlanmasını önleyen antioksidan özelliğinin yanı sıra yaraların iyileşmesinde ve görme duyusunun güçlenmesinde de etkilidir.
çinko biyokimyası
Çinko hemen hemen tüm hücrelerde bulunması gereken bir mineraldir. Çünkü insan vücudunda meydana gelen biyokimyasal reaksiyonlar için 100 çeşit enzimi aktive eder.
Çinko, hücre çoğalması ve büyümesi için her gün belirli bir miktarda dışarıdan alınması gereken bir mineraldir. Sağlıklı bir bağışıklık sisteminin oluşması, yaraların iyileşmesi, vücudun tat ve koku alma duyusu, görme duyusunun güçlenmesi ve DNA sentezi için gereklidir. Beyaz kan hücrelerinin ve antikorların oluşumunda da etkilidir.
Çinkonun gıda kaynakları nelerdir?
Çinko birçok gıdada bulunur. İstiridye özellikle yüksek miktarda çinko içerir. Çinko içeren besinlere baktığımızda; Kırmızı et, kümes hayvanları, kabuklu deniz ürünleri, fasulye, kuruyemiş, kahvaltılık tahıllar ve süt ürünleri. Çinkonun en iyi besin kaynaklarının deniz ürünleri ve kırmızı et olduğunu söyleyebiliriz. Bu besinler çinko emilimini azaltan maddeler içermediği gibi emilimi artıran bazı amino asitleri de içermez.
Bitkisel besinlerde, tahıl ekmeğinde, tahıl ürünlerinde ve baklagillerde (mercimek, mısır, buğday) bulunan fosfatlar ve fitatlar çinko emilimini azaltır, ayrıca fermente tahıl ekmeğinde bulunan çinko, fermente olmayandaki çinkoya göre vücutta daha etkilidir.
En fazla çinko içeren besinler için 100 gram cinsinden değerler şu şekildedir;
Kabuklu deniz ürünleri: 7 mg Süt içermeyen çikolata: 2 mg
Peynir: 2-4 mg Kuru fasulye: 3 mg
Sığır eti: 5 mg, yumurta: 1,5 mg
Brokoli: 1 mg Karbonhidrat: 2.3 mg
Mısır: 2,5 mg Brüksel lahanası: 1 mg
Günlük çinko gereksinimlerine baktığımızda; Yeni doğanlar ve ilk 6 ay için günde 3 mg, 1-10 yaş arasında günde 10 mg, ergenlerde günde 15 mg ve gebelerde günde 20 mg. Avrupa Birliği’nin tavsiye ettiği miktar günde 15 mg’dır. Özellikle bazı dönemlerde vücudun ihtiyaç duyduğu çinko miktarı artar. Bebeklik döneminde, ihtiyacı artan hamilelerde, emziren annelerde ve yeterince çinko alamayan yaşlılarda çinko takviyesi şarttır.
Çinko eksikliği nedir? nasıl anlaşılır?
Özellikle çinko alımının yetersiz olduğu, emilimin zayıf olduğu ve vücuttaki çinko kaybının arttığı dönemlerde kişi enfeksiyona karşı daha zayıf düşer. Çocuklarda öğrenme yeteneğinde azalma, büyüme geriliği, saç dökülmesi, kısırlık, el ve ayakların üşümesi, koku ve tat alma duyusunda kısıtlılık, tırnaklarda beyaz lekeler de çinko eksikliğine işaret edebilir.
İshal, yaygın deri lezyonları ve yetersiz beslenme semptomları ciddi çinko eksikliğinin belirtileridir. İştah kaybı, enfeksiyonlara yatkınlık, gecikmiş veya yavaşlamış büyüme ve gecikmiş yara iyileşmesi de çinko eksikliğinden kaynaklanır.
Çinko eksikliği tehlikeli boyutlara ulaşırsa tehlikeli durumlar ortaya çıkabilir. Özellikle kalp, beyin ve üreme sisteminin bu minerale ihtiyacı vardır. Bağışıklık sisteminin düzenli çalışmasına ek olarak soğuk algınlığı ve gripten korunmak için vücutta bol miktarda çinko bulunması gerekir. Ayrıca böbrekler vücuttaki fazla çinkoyu dışarı atar.
Çinkonun diğer etkileri nelerdir?
Özellikle kış aylarında bakteri ve virüslere karşı çok zayıf olan kişilerde soğuk algınlığı ve gribe karşı oldukça etkilidir. Çinko da sivilcelere karşı oldukça etkili bir mineraldir. Uzmanlara göre akne oluşumuna yol açan hormonal bozukluklarda çinko oldukça önemlidir. A vitamininin kimyasal sentezini aktive ederek sivilcelerin kaybolmasını sağlar ve cildi gençleştirerek güzelleştirir. Bu eksikliği gidermek için kabak çekirdeği, zencefil, yulaf, yumurta ve badem tüketilmesi tavsiye edilir. Çinko ayrıca tırnakları güçlendirir, saçları güçlendirir ve uçukların etkilerini hafifletir. Ayrıca adet sancılarını hafiflettiği ve kısırlığa karşı etkili olduğu bilinmektedir.
Klinik numunelerdeki normal çinko konsantrasyonları nelerdir?
Serum veya plazma: 11-24 mmol/L 0,7-1,6 mg/L
Tam can: 62,3-116,1 mmol/L 4,08-7,59 mg/L
Eritrositler: 150-275 mmol/L 9,81-17,98 mg/L
Dozaj: 4,5-9,0 mmol/24 sn 0,3-0,6 mg/24 sn
Lökosit: 0,15-3,06 mmol/g – 10-200 mg/g Ca
Konsantrasyon: 2,3-3,7 mmol/g 150-240 mg/g
Çinkonun fiziksel ve kimyasal özellikleri nelerdir?
Sembol: Zn (dize)
Atom ağırlığı: 65.409 g/mol
Atom numarası (proton/elektron sayısı): 30
Görünüm: açık mavimsi gri
Oksidasyon sayısı: 2+
Atom Hasmi: 9 2
nötron sayısı: 35
Sınıflandırma: Geçiş öğesi
İzotopların kütle sayısı: 64 66 67 68 70
Elektron düzenlemesi: [Ar] 3d10 4s2
grup, periyot, kütle: 12, 4, d
Elektronlar: 2, 8, 18, 2
Malzeme Durumu: Katı
Altıgen kristal yapı
Yoğunluk: 7140 gr/ml
Erime noktası: 419,53 °C (68.692 K)
Kaynama noktası: 907 °C (1180 K)
Molar hacim: 9 16 ml/mol
Mineral sertliği: 2 5
Özgül ısı: 0390 J/gK
Termal iletkenlik: 1 20 W/cm K
Buharlaşma entalpisi: 119 kJ mol-1
Çözünme ısısı: 131 kJ mol -1
Erime noktası: 7,32 kJ/mol
Buharlaşma ısısı: 123,6 kJ/mol
Isı kapasitesi: 25.390 (25 C) J / (mol-K)
Oksidasyon seviyeleri: (2+) amfoterik oksit
İyonlaşma enerjisi: 906,4 kJ/mol
Atom yarıçapı: 135 m
Atom yarıçapı (hesaplanan): 142 m
Kovalent yarıçap: 131 μm
Van der Waals yarıçapı: 139 m
Elektrik detayları: 59.0 N & # 937; -m (20°C)
Termal iletkenlik: 116 W / (m·K)
Termal genleşme: 30,2 m / (m K) (25 °C’de)
Ses hızı: 3850 m/s (25°C’de)
Mohs sertliği: 2.5
Vickers sertliği: MPa
Brinell sertliği: 412 MPa
20°C’de normal voltaj: -0,763 V
Elastisite modülü: E=10000 kg/mm (20°C)
Poisson sayısı: m = 0.27
Burulma modülü: F = 3935 kg/mm (20°C)
elektrik direncinin sıcaklık katsayısı; 0,00417
516°C’de eriyen H2: %10 atom
448°C’de eriyen N: %10 N atomu
Özgül Isı: 0,381 -de 0°C, 0,385 -de 20°C, 0,398 -de 100°C
katip: sen kaldın
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]