Dioksin, benzer yapıya sahip büyük bir kimyasal bileşik grubunun genel adıdır. Bu bileşikler karbon, oksijen, hidrojen ve klor atomlarından oluşur.
Dioksin molekülündeki klor atomlarının sayısı ve konumu, toksisitesini belirler. En toksik olanı dört klorlu dioksindir. Bunlar TCDD olarak bilinir ve en çok çalışılan dioksinlerden biridir. Bu bileşikler çevreye karışmaz ve küçük miktarları bile ölümcül olabilir.
Poliklorlu dibenzo-p-dioksinler (PCDD) ve poliklorlu dibenzofuranlar (PCDF), benzer yapısal, kimyasal ve biyolojik özelliklerinden dolayı dioksinler olarak adlandırılır. Dioksinler ve furanlar (PCDD/F) karbon, hidrojen, oksijen ve klor içeren renksiz ve kokusuz aromatik bileşiklerdir. Bu bileşikler, 135 farklı PCDD/F bileşiğinden 17’sinin en toksik olduğu kabul edilerek, büyük bir kimyasal grubu oluşturur. Bu bileşiklerin toksik etkisi, molekülde klor gruplarının bağlı olduğu karbon atomuna göre değişir. Bu toksik bileşikler, kimyasal süreçlerin ürünleri olarak oluşur ve bu kimyasal süreçlerin yelpazesi, doğal olaylardan (volkanik patlamalar, orman yangınları) insan süreçlerine (atık yakma tesisleri, kağıt endüstrisi, kimya endüstrisi, metal endüstrisi, kimyasal üretim, motor) kadar uzanır. Araçlar).
Gübre çamurunda ve atık suda, klorofeniller enzimatik reaksiyonlarla PCDD/F’ye dönüştürülür. Ancak bu kimyasal, endüstri ve yakma prosesleri ile karşılaştırıldığında yok denecek kadar azdır. Tehlikeli PCDD/F emisyonları, enerji üretim tesislerinde tehlikeli atıklar (patlayıcı maddeler, radyoaktif maddeler, akümülatörler ve piller) yakıldığında en etkili şekilde ortaya çıkar.
PCDD ve PCDF bileşiklerinin en önemli özelliklerinden biri biyolojik, fotokimyasal ve kimyasal bozunmaya karşı dirençli olmaları, besin zincirinin üst seviyelerinde yüksek konsantrasyonlara ulaşmaları ve atmosferik mekanizmalarla kaynaktan çok uzun mesafelere taşınabilmeleridir. çakıl. Ortamdaki tortu ve organik maddeye bağlanabilirler. Bu bileşikler kanser, hormonal dengesizlikler ve bağışıklık sistemi arızaları gibi ciddi sağlık sorunlarına neden olabilen oldukça toksik kimyasallardır. İzin verilen günlük miktar, kilogram başına 1 pikogramdır.
Dioksinlerin laboratuvarlarda kimyasal analizlerde kullanım amacı dışında herhangi bir amaçla üretilmesi yasaktır. Doğada bulunan dioksinler, kimyasal olaylar ve yüksek sıcaklıklar nedeniyle oluşur. Doğada çeşitli amaçlarla kullanılan kimyasalların yan ürünü olarak dioksin oluşumu kimyasal bir süreç olarak tanımlanmaktadır.
Kimyasal ve ısıl işlemler sırasında açığa çıkan dioksinler çoğunlukla hava yoluyla taşınmakta ve su, toprak, hayvan ve bitki dokularında birikmektedir. Bu bileşikler yağda yüksek çözünürlük oranlarına sahip olduklarından özellikle organik madde, toprak ve bitkilerde yoğun bir şekilde birikirler. Doğada bulunan dioksinler başta bitkiler olmak üzere hayvanlar tarafından emilir ve hayvanların yağ dokularında birikerek kararlı halde bulunur. İnsanlar, dioksin bileşiklerini hayvansal ve bitkisel gıdalar yoluyla alarak dioksinlere maruz kalmaktadır. İnsanlarda dioksin zehirlenmesinin %90’ının besin zinciri yoluyla meydana geldiği bildirilmektedir.
PCDD/F, iki benzen halkası içeren klorlu aromatik bir bileşiktir. Dioksin molekülü iki oksijen atomuna bağlanırken, furan molekülü doğrudan bir oksijen atomuna bağlanır. Standart atmosferik koşullar altında, tüm dioksinler katıdır ve suda idareli bir şekilde çözünür.
PCDD’ler ve PCDF’ler, 1 ila 8 klor atomu içeren bir trisiklik aromatik hidrokarbon grubudur. Dioksinin moleküler yapısı, bir çift oksijen atomuna bağlı iki benzen halkasından oluşur. dioksin bileşikleri terimi; 75 PCDD, 135 PCDF ve 12 PCB olmak üzere toplam 222 farklı kimyasal bileşimi temsil eder.
dioksin kaynakları
Kağıt üretim endüstrisi, çevredeki dioksin kirliliğinin en önemli kaynaklarından biridir. Hammaddelerin muhafazasında kullanılan klorofenoller çevreyi kirletmektedir. Dışarıya taşınan tomruklardaki tuz içeriğinin artması nedeniyle klor yükü de artmaktadır. Ayrıca odundaki lignin gibi hidrokarbon yapılar dioksin oluşumunda bilinen öncü maddelerdir. Ortaya çıkan dioksinler atık sularla çevreye taşınır ve besin zincirine girer.
Dioksinler fungisit, insektisit ve bakterisit olarak kullanılan klorofenollerin üretimi sırasında yan ürün olarak oluşur ve bu nedenle ticari klorofenollerde de bulunur. 2,4,5-triklorofenoksiasetik asit gibi fenoksiherpetisitler de üretimleri sırasında oluşan TCDD ve diğer PCDD’leri içerir. Günlük hayatımızda çokça kullandığımız ilaçlarda (tıbbi, dişçilik ve kozmetik ürünler) dioksin 200 ile 500 mg/kg düzeyinde bulunmaktadır. Süt ürünlerinde kullanılan kağıt ambalajlar ve kartonlar dioksin kaynakları, kartonlar ise dioksin bulaşma kaynaklarıdır. Bu kirlilik cam ambalajdan daha fazladır ve zamanla artar.
Dioksin içerebilen diğer başlıca ürünler şunlardır: motor yağları, mineral ve daldırma yağları, termal iletkenlik için kullanılan sıvılar ve hidrolik sıvılar, boya, mürekkep, mumlar, böcek ilaçları, lastikler, elektrikli ekipmanlar, silo örtüleri, ahşap koruma maddeleri, gres ve yağ karışımları Süt ve sağım işletmelerinde ekipman bakımında kullanılır.Makinelerin vakum pompalarına boşaltılır.
Endüstriyel alanlardaki atık ve havanın da dioksin içerme potansiyeli yüksektir.
katip:Nihat Kelis
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]