Tarih boyunca çeşitli nedenlerle (deprem, yangın, savaş) tahrip olmuş yerleşim yerlerinde molozların birikmesiyle oluşan ve genellikle eser kalıntılarının gömülü olduğu düz höyüklerdir. Yani zamanla tepe şeklinde bir toprak kütlesine dönüşmüş çok eski bir yerleşimin kalıntılarıdır.
Höyükler genellikle çok aşamalı yerleşim çökelleriyle örtüşür. Boyları 1 ila 40 metre arasında değişebilir ve 1000-1500 metre genişliğinde bir alana yayılabilirler. Höyüğün boyutu ve şekli, altındaki yerleşim süresinin uzunluğuna bağlıydı. Yerleşimde yaşam yüzyıllarca sürdüyse, buna bağlı olarak tepelerde daha büyük olabilir. Tepeler daha çok verimli topraklarda, düzlüklerde ve düzlüklerde görülür. Tepeler genellikle denize yaklaştıkça azalır. Anadolu’da bu şekilde tepe şeklini almış birçok köy ve kasaba vardır.
Tepeler, medeniyetlerin incelenmesinde çok önemli veri kaynaklarıdır. Tepeler arasında en önemli yeri Tümülüsler oluşturmaktadır. Tepe. Özel ve önemli kişiler (kral, prens, prenses, reis veya zenginler) için yapılan mezar yapılarıdır. Mezarlar yapay höyükler şeklinde inşa edilmiştir. Dönemler ve uygarlıklar arasındaki farklılıkları en çok tümülüsler göstermektedir. Fark, iç yapılarından kaynaklanmaktadır. Mezar odasında, mezar odası önce düz bir alan üzerine inşa edilmiştir. Daha sonra üzeri toprak ve çeşitli taşlarla örtülerek toprak bir höyükle örtülmüştür. Bu yapım yöntemi ile türbenin yeri bir höyük ile belirlenmiş, mezar odası hırsızlardan ve dış tehlikelerden korunmuştur.
Tepelerde yayılım alanı içerisinde çanak çömlek, çanak çömlek ve döneme uygun çeşitli aletler bulunmaktadır. Her bir tepe, en yakınları en üstte olmak üzere geçmişe doğru uzanan tabakalaşmayı gösterir. Bu tabakalar yerleşim biçimleri, evreleri, dini surları ve yapıları ile belirli dönemleri belgelemektedir. Orta Anadolu’nun tepelerinde Hitit, Frig, Selçuklu ve Osmanlı üzeri Neolitik, Taş Devri ve Tunç Çağı yerleşimleri görülebilir. Nitekim günümüzde bazı yerleşim yerleri höyükler üzerine kurulmuştur.
Orta Anadolu’daki höyükler 4-30 metre yüksekliğindedir ve çoğunlukla Kızılırmak yayında bulunur. Bölgedeki en büyük ikinci tepe yığını Kayseri, Niğde, Konya ve Burdur çevresini kapsayan bir alanda yer almaktadır. Bu bölgenin en önemli tepeleri şunlardır: Alişar ve tepesi (Yozgat). Alacahoyoc (Çorum); Hasselar (Burdur). Doğu Anadolu’nun henüz tam olarak açığa çıkarılmamış bir tepesi olan Tilkitepe (Van); kiraz (Erzurum); Keban yöresinin tepeleri malumdur. Normal; Sakçagözü Tepeleri, Tilmenhöyük ve Çayönü Tepeleri de Güneydoğu Anadolu’daki tepelerin dikkate değer örnekleridir. Karadeniz bölgesinde, Samsun bölgesinde tepeler bulunur.
Batı Anadolu’nun en önemli tepeleri ondokuzuncu tepelerdir. Yüzyılın ikinci yarısında H. Schlieman tarafından keşfedilen Hisarlık, yani Truva kalıntıları. Anadolu’da yaklaşık 20.000 höyük olduğuna inanılmaktadır. Halk arasında Tilal, Bolour, Simsim, Silak, Tunus, Tunus vb. İsimler verilir.
Kaynak:
Büyük Ansiklopedi
katip:derya talas
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]