on altı. Ondokuzuncu yüzyıldan itibaren destanın yerini alan sözlü anlatımlara halk hikâyeleri denir. Hikâyeler zaman zaman alışılagelmiş üstünlük sıfatlarını içerse de ana temaları genellikle gerçek hayattan alınmıştır.
Bu özelliği ile halk hikâyeleri türkülerden ayrılır. Anlatıya zaman zaman şiirler eklenebilse de normal şartlarda halk hikâyelerinde nesir ağırlıklıdır. Birçok halk masalının yaratıcısı bilinmekle birlikte, yaratıcısı bilinmeyen halk hikâyeleri de vardır. Adlarıyla tanınan ünlü âşıklar, bazı halk hikâyelerini söyleyip halk arasında yaygınlaştırmışlardır. Kökeni bilinmeyen (yazarı, yapımcısı, anlatıcısı belli olmayan) anonim halk hikâyeleri de bir sanatçı tarafından anlatılmakla birlikte, söylenen eserin yaratıcısı bilinmediği için nesilden nesile bazı değişiklikler geçirerek günümüze ulaşmıştır.
Masallar, işlenen temalar bakımından genel olarak iki kategoriye ayrılır: aşk hikayeleri; Gerçekten yaşamış âşıkların (sevgililerin) hayatları, kavuşmak için çektikleri sıkıntılar, ayrılınca çektikleri acılar, kavuşamamanın acısı vs. Konuları işleyen halk hikâyeleridir. Bu hikayeler genellikle gerçek hayattan alındığı için hikaye sayılmaz. Taher, Züheyr, Elif, Mahmut, Karim, Aslı, İmra, Selefi, Leyla, Mecnun, Farhat, Şirine vs. Diğeri ise toplumda iz bırakan bir olayı anlatan halk hikâyeleridir. Kahramanlık hikayeleri, cesaretleri ile toplumda iz bırakmış kişiler ve bunlarla ilgili olaylar hakkında hikayelerdir. Bu hikayeler genellikle gerçek olaylara dayanmaktadır. Ancak bazen insanlar üzerinde daha fazla etki bırakmak için bu hikayelerin üstünlüğü de eklenebilir. Olağandışı olaylara yer verilmesinin amacı, insanların akıllarında daha uzun süre kalmasını sağlamaktır. Çünkü insan zihni olağandışı olayları daha çok hatırlar. Köroğlu’nun hikâyeleri bunların başında gelir.
Hull’un şiiri: Halk edebiyatı kapsamına giren tüm şiirlere halk şiiri denir. popüler şiirde. Manik, türkü, koşu, destan, terbiye, ağıt, taşlama, summi, manzum ve ilahi türleri yer almaktadır. Ayet birimi dörtlüktür. Yani halk şiirleri dörtlük şeklinde yazılır. Temel ölçü kesit ölçüsüdür. En çok 7, 8 ve 11. bölümler kullanılır. Halk şiirlerinin belli bir kafiye sistemi vardır. Analoji ve kafiye popüler şiirin vazgeçilmez unsurlarıdır ve popüler şiirin temel biçimini oluşturur.
Popüler şiirde tüm duygu ve düşünceler özgürce seçilebilmekte ve konu sınırlaması olmaksızın ele alınabilmektedir. En çok işlenen konular aşk, gurbet, askerlik, ayrılık, hasret, hüzün, yiğitlik, vatan ve doğa sevgisi, din vb. konulardır. Halk şiiri lirik bir ifade taşır (çok dokunaklı, bol, ilham verici ve çoğu zaman kişisel edebiyat). Şiiri okuyanın birincil amacı acı, sevinç, hüzün, ayrılık, hasret, keder, umut vb. Duyguları yoğun bir şekilde ifade edip ifade ederek, dinleyenin bu duygu dünyasına girmesine izin vermek ve bu duyguları rüyalarında hissettirmek ve yaşatmak.
Şiirde dörtlükler arasındaki düşünce bağlantısı ve tema bütünlüğü fark edilmemiştir. Yani bir dörtlükte ayrılık teması işlenirken diğerinde sevinç teması işlenebilir. Akorlar arasındaki bağ genellikle kafiye ve ses tekrarı yoluyla kurulur. Halk şiiri ezgisinden bağımsız düşünülemez ve söylenemez. Popüler şiirin deyimiyle müzik her zaman bir bütündür ve birbirinden ayrılamaz.
Kaynak:
büyük ansiklopedi
katip:derya talas
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]