Klor ve hidrojen karışımından oluşan asitlere hidroklorik asit denir. Genel formülü hidroklorik asittir ve moleküler ağırlığı 36.4’tür. Hidroklorik asit, çok keskin bir kokuya sahip, çok güçlü, renksiz bir sıvıdır.
Kokusu genellikle insanların nefes almasını zorlaştıracak düzeyde kuvvetlidir. Hidroklorik asit kokusu, bu kokuya maruz kalan kişilerde şiddetli öksürük nöbeti geçirmesine neden olur. Bu nedenle bu asidin kokusunu içine çeken kişinin bir an önce temiz havaya çıkıp ciğerlerini bol oksijen ile doldurması gerekir. Astım hastaları bu asidin kokusuna karşı aşırı derecede hassas olurlar ve bu asidin kokusunu teneffüs etmeleri astım krizi geçirmelerine neden olur.
HCl, tarihte yeni kolaylıkların keşfedilmesinde öncü olmuştur. Günümüzde PVC’den demir çeliğe, organik üretimden gıda sektörüne kadar hemen her alanda hidroklorik asit kullanılmaktadır. Ticari olarak kullanılan konsantre hidroklorik asit, %37 hidrojen klorür içerir. Hidrojen klorür, basınca maruz kaldığında çok kolay ayrışabilir. Saf hidrojen klorür olduğunda, renksiz, berrak bir sıvı görünümündedir. Ancak bu renksiz kimyasal, içine bir kirlilik karışırsa sararır.
Hidroklorik asit elde etmek için öncelikle hidrojen klorür gazı elde edilmelidir. Hidroklorik asit, sanayide tuz üzerine dökülen sıcak sülfürik asidin etkisiyle oluşan hidrojen klorür gazının suya gönderilmesiyle üretilir. Buna Leblanc yöntemi denir. Sodyum sülfat da Liebrange yöntemiyle elde edilir. Reaksiyon mekanik döner fırınlarda gerçekleştirilir. Bu şekilde hazırlanan asit halk arasında tuz ruhu olarak bilinir. Bu asidin sarı olmasının nedeni içinde Ferrik III klorür bulunmasıdır. Tuz ruhu çok keskin ve yakıcı bir kimyasaldır. O kadar kuvvetli bir asitti ki mermer bir yüzeyi bile eritebilirdi. Vücut ile temasında bu asit ciltte üçüncü derece tahrişe, temas halinde ise ciltte yanmaya ve kalıcı yara izlerine neden olur. Tuz kokusu kişinin zor nefes almasına neden olur, kişi öksürür ve kişi astıma maruz kalırsa astım krizi geçirmesine neden olur. Bu asidi saatlerce soluyanlarda asit zehirlenmesi görülebilir.
Hamile kadınlar tuz ruhu kokusunu solumamalıdır. Tüm bu olumsuz etkilerine rağmen çoğu kadın tuvalet temizliği için kullanabilmektedir. Tuz ispirtosu kullanımına çok dikkat edilmeli, bu kokunun akciğerlere kaçmaması için ağız ve burun maske ile kapatılmalı, cilt ve göze temas etmemelidir.
Hidroklorik asit de elektroliz ile üretilen klor gazının hidrojen atmosferinde yakılmasıyla elde edilen hidrokloridin geçirilmesiyle elde edilir. Bu yönteme Solvay yöntemi denir. Bu işlemde erimiş silikadan yapılmış kaplar kullanılır. Bu şekilde elde edilen asit çok saf bir asittir. Ayrıca endüstride organik moleküllerin klorlanmasında büyük miktarda hidrojen klorür açığa çıkar. Bu yan reaksiyon gazları hidroklorik asit elde etmek için kullanılır.
Hidroklorik asit, aktif metallerle kolayca reaksiyona girerek onların klorür tuzlarını oluşturur ve hidrojeni serbest bırakır. Çinkonun hidroklorik asit ile reaksiyonu, laboratuvarda hidrojen elde etmenin klasik yöntemidir. Manganez dioksit ve permanganat gibi oksitleyici maddeler, klorun hidroklorik asitten ayrışmasını sağlar. Bakır, cıva, gümüş ve altın gibi bazı metaller hidroklorik asitten etkilenmez. Ametaller bu asitle reaksiyona girmezler. Metal oksit ve hidroklorik asit ile hidroklorik asit ile klorür tuzları haline gelirler. Hidroklorik asit çeşitli mineral tuzları ayrıştırır. Bu asidin karışımı nitrik asit halk arasında altın suyu olarak bilinir ve altın, platin gibi maddeleri eritir. Altın suyu, bazı metallerden yapılan takı aksesuarlarının altın gibi görünmesi ve kararmaması için kullanılır. Eski parlaklığını kaybetmiş altının üzerine altın suyu gezdirilerek tekrar parlatılabilir.
Hidroklorik asit, çözelti içinde tamamen iyonize olan çok güçlü bir asittir. Gümüş nitrat çözeltisi ile sağladığı beyaz renkli çözelti ve oksitleyici maddelerle etkileşimi sonucu oluşan klor kokusu ile tanımlanabilir. Hidroklorik asit, klorür üretiminde, bazik nötralizasyonda (nötralizasyon, nötralizasyon ve nötralizasyon) ve mineral ürünlerin temizliğinde kullanılır.
katip:derya talas
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]