Mobbing kavramı son zamanlarda oldukça fazla kullanılmaktadır. Özellikle ticari hayatta kullanılan mobbing kavramını incelerken öncelikle mobbing kelimesinin anlamına bakmak gerekir. Mobbing kelimesi Latince kökenlidir. Latince “mobil onaylama” kelimesinden türetilen mobing, gönülsüz izleyici anlamına gelmektedir. Mobbing kelimesinin İngilizce anlamı baskı, şiddet, duygusal baskı veya duygusal şiddet anlamına gelir. Mobbing kavramı değişimlerle günümüze kadar gelmiştir. Duygusal şiddet ve baskının artmasıyla birlikte mobbing kavramı giderek yaygınlaşmaktadır. Mobbing kavramının Türkçe karşılığı yoktur. Mobing kelimesi tam karşılığı olmamakla birlikte dilimizde psikolojik baskı, yıldırma, taciz, uygulanan zorbalık ya da iş yerinde karşılaşma olarak kullanılmaktadır.
Günümüzde işyerinde fiziksel şiddetin ortadan kalkmasıyla birlikte duygusal şiddet ve stres de ortadan kalktı. Mobbing kavramı ilk kez 1960 yılında hayvanlar üzerinde araştırma yapan Konrad Lorenz tarafından hayatımıza girdi. Konrad Lorenz bu kavramı hayvanlar arasındaki kavga ve şiddeti anlatmak için kullandı. İlerleyen dönemlerde mobbing kavramının kullanımı arttı. Konrad Lorenz’in ardından Heinz Lehmann, mobbing kavramını insanların birbirlerine uyguladıkları olumsuz davranışlar ve baskı anlamında kullanmıştır.
Bireylerin işyerinde çalışırken bazı hakları vardır. Kanunlarla düzenlenen çalışma saatleri kadar hakları vardır, çok ağır fiziki koşullarda çalışamazlar, psikolojik baskı ve aşağılamalara maruz bırakılamazlar. Mobbing, işyerinde yasa dışı olarak çalışan bir kişiye patronu, patronu veya çalışma arkadaşları tarafından uygulanan psikolojik şiddet veya baskıdır. Yani tacizin fiziksel şiddetten çok psikolojik şiddet, taciz, sıkıntı, baskı gibi tanımları vardır. Kalabalık çoğunlukla personel arasında. Mobbingin insanların toplu olarak çalıştıkları ve yaşadıkları yerlerde gerçekleştiği görülmektedir. Mobbing, başkalarının haklarını hiçe saymak ve karşıdaki kişiyi baskı altına almakla başlar. Mobbing, bir kişinin başka bir kişiyle başkalarının yanında alay etmesi, başkalarını küçük görmesi, müstehcen konuşmalar yapması, o kişiyi içinde bulunduğu ortamdan dışlaması ve duygusal stres yaratmasına mobbing denir.
Duygusal şiddetin yanı sıra korkutmak ve istenmeyen davranışları teşhir etmek için de kullanılmaktadır. İşyerinde bir kişinin başka bir çalışanı aşağılamak için gereğinden fazla iş yükü koyması, diğer arkadaşlarının yanında alaycı konuşarak ona baskı yapmasıdır. Zulüm süresi en az altı ay olmalıdır. Bir kişinin sürekli olarak aşağılanması, maruz kalması ve faaliyetlerden dışlanması, kişiyi savunmasız bırakır ve çalıştığı kuruma güvensizlik duymasına neden olur.
Mobbing türleri (Lyman türü)
Yapılan araştırmalar sonucunda mobbing türleri oluşturulmuştur. Leyman, ambalaj üzerinde çok çalıştı. Lyman, yaptığı çalışmalar sonucunda 45 farklı mobbing davranışı tespit etmiştir. Belirlediği mobbing davranışlarını 5 kategoride açıklamıştır. Bu kategoriler şu şekildedir;
Birinci grup: kendini ifşa etmeyi ve iletişim kurmayı etkileyen saldırılar
1. Yönetici mesai saatleri içinde her zaman çalışanların yanındadır. Çalışma şekillerini sürekli kontrol eder ve çalışanları kısıtlar.
2. Çalışma ortamında çalışanlar arasında temasın önlenmesi. Konuşmalar sürekli kesintiye uğruyor ve engelleniyor. Kişinin söylediği sözler veya düşünceler dikkate alınmaz.
3. İşteki başarılarınız göz ardı ediliyor.
4. Yukarıdaki kişi, altındaki kişiyi daima küçümser ve azarlar.
5. İş yerindeki her davranış ve başarı eleştirilir.
İkinci grup: sosyal ilişkilere yönelik saldırılar
1. Kişi ait olduğu grup tarafından dışlanır.
2. Diğerleri sizi içermez ve dışlayabilir. Seni görmezden geliyorlar.
Üçüncü grup: itibarınıza yönelik saldırılar
1. Kişi hakkında kötü konuşurlar.
2. Bir kişinin asılsız dedikodusu.
3. Kişisel özellikleri hakkında küçük düşürücü ve dışlayıcı söylentiler yaymak.
4. Bir kişinin giyimini eleştirmek ve aşağılamak.
5. Kişinin adıyla alay etmek.
6. Yaptığınız işle ve verdiğiniz kararla sürekli alay eder ve küçümserler.
7. Dini veya siyasi farklılığınız nedeniyle sizi dışlayabilirler.
Dördüncü grup: yaşam kalitesi ve mesleki statüye yönelik saldırılar
1. Kişinin yaşam alanına saygı gösterilmemesi.
2. Kişiye görevi olmayan işler verilir.
3. Bir kişinin yaptığı iş sürekli eleştirilir ve küçümsenir.
4. Kişiyi iş hayatı dışında da rahatsız eder ve sosyal hayatı sürekli eleştirilir.
Beşinci grup: insan sağlığına doğrudan saldırılar
1. Kişi sürekli fiziksel şiddet tehdidi alıyor.
2. Kişiye ağır fiziksel emek verilmesi.
3. Fiziksel, psikolojik veya cinsel tacize uğruyor.
.
yazar: Nacihan Albayrak
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]