Nesrin satır kesmeleriyle ayrılan her bölümüne paragraf denir. Kelimeli cümleler, cümleli paragraflar, paragraflı metinler. Her metnin bir olayı, durumu, kavramı, görüşü kısacası bir konusu vardır. Dolayısıyla metni oluşturan paragrafların da bir konusu vardır ve paragrafı oluşturan her cümle bir önceki ve sonraki cümlelerle düşünce ve anlatım ilkeleri açısından ilişkilidir. Cümleler gibi bir metni oluşturan paragraflar da anlam ve anlatım bütünlüğü açısından birbiriyle ilişkilidir ve birbirini tamamlar.
paragraftaki anlam
Konu ve konu:
Konu çok genel ve geniş, konu ise spesifik ve sınırlıdır. Kafaları karıştırılmamalıdır. “Dostluk” teması, “dostluk talepleri” teması. “Göç”, “Göçmen Aile Deneyimleri” temasıdır. “Savaş” teması, “savaşta askerin kahramanlığı” temasıdır.
Anlatı türü ne olursa olsun, konusu olmayan metin yoktur. Konusu olmayan bir metin anlamsızdır, ne paragrafları, ne onu oluşturan cümleler, hatta kelimeler (kavramlar) arasında bağlantı olmaz. Düşünce, olay veya durumla birlikte konu, bir makale yazmanın nedeni ve amacıdır. Makalenin konusu, aynı zamanda makalenin ana fikrini ve yardımcı fikirlerini anlamanın anahtarıdır.
Konu, gündelik bir olay, toplumsal bir sorun olabileceği gibi, bilim veya sanat alanlarından da seçilebilir. Örneğin, “aşk” duygusal bir konudur, “biyoteknoloji” bilimsel bir konudur ve “eğitim” sosyal ve bilimsel bir konudur. Bu nedenle yazar, makalesinin konusunu çok genel ve geniş ‘ana konu alanları’, yani ‘tarımda biyoteknoloji’ veya ‘okul öncesi eğitimde etkinlikler’ gibi konularla sınırlandırarak yaklaşmalıdır.
Ana düşünce ve duygu:
Herhangi bir konuda yazılan bir denemede yazarın iletmek istediği mesaj ‘ana fikir’dir. Ana fikir, tüm metinden ortaya çıkan belirli bir yargıdır. Metinler her zaman fikirlerle ilgilenmez ve duyguları anlatan metinler vardır. Bu metinlerde, örneğin şiirlerde şairin vermek istediği mesaj ‘esas duygu’dur. Metindeki ana fikir veya duygu “ne söyleniyor?” sorunun cevabına göre belirlenir.
Ana fikir cümlesini paragrafa yerleştirin:
Metinlerde ana fikir genellikle son paragrafta olduğu gibi, bir paragrafta da ana fikir genellikle son cümlededir. Ancak bazen ilk veya orta cümlelerde bulunabilir veya bir paragraf boyunca yayılabilir. Yazar paragrafı tümdengelim yoluyla, yani fikrin genelden özele doğru aktığı bir teknikle yazmışsa, o zaman başta ana fikir ortaya çıkar ve sonraki cümleler bu fikri destekler. Yazar tümevarım yöntemini kullanıyorsa yani düşünce özelden genele doğru akıyorsa ana fikir paragrafın sonundadır ve paragrafta söylenenleri özetler.
Yararlı hususlar:
Bir paragrafın ana fikrini açıklayan, geliştiren ve destekleyen cümlelere yardımcı fikirler denir. Bir paragraf (veya metin), bir ana fikir ve birkaç destekleyici fikir içerir. Yararlı fikirler, tanımlama, tanıklık, temsil, karşılaştırma ve sayısal verilerin kullanımı gibi düşünmeyi geliştirmek için yöntemler kullanır.
metin planları
Düşünceye Dayalı Metinde Planlama:
Denemeler, denemeler ve röportajlar gibi düşünceye dayalı denemeler giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşur. Giriş bölümü, makalenin amacını ve konusunu belirtir. Konuyu geliştirme bölümüne bağlayan cümleler içerir. Geliştirme bölümü, ilk cümleleri girişle bağlantılı olan, konunun farklı düşünce geliştirme biçimleriyle ayrıntılı olarak ele alındığı bölümdür. Sonuç bölümü, söylenenleri özetleyen kısa cümlelerden oluşur. Ana fikir genellikle bu bölümde yer alır.
Olay güdümlü metin planlama:
Hikaye, masal, mit gibi olay temelli yazılar, açıklama, düğüm ve çözüm bölümlerinden oluşur. Sunum bölümünde kişi veya kişiler hakkında olay anlatılmaya başlanır. Kişilere olayın meydana geldiği yer (yer) ve olayın başladığı ve bittiği zaman dilimi tanıtılır. Düğüm bölümünde ana olayın oluşturduğu olay örgüsü, onun etrafında dönen yan olaylar ve yardımcı karakterlerin yanı sıra okuyucunun merakını uyandıran detaylar yer alıyor. Çözünürlük bölümünde anlatılan olay resimlendirilir ve sonlandırılır.
Metinde düşünmeyi geliştirme yöntemleri
Düşünce ve duyguların ifade edilmesinde konunun niteliğine göre bazı düşünce geliştirme yöntemleri kullanılır:
1 – Açıklama: “… bu nedir?” sDuasına cevap verir. Söz konusu kavram veya varlığın özelliklerini belirleyerek önerilen fikrin ne olduğunu açıklar. Betimleme genellikle betimleyici anlatım ve tartışma biçimlerinde kullanılır.
2- Örnekleme: Anlatımı daha anlaşılır ve akılda kalıcı kılmak için metni çeşitli örneklerle zenginleştirmektir.
3 – Karşılaştırma: Birbiriyle ilişkisi olan fikir, varlık ve kavramların ortak yönlerinin veya farklılıklarının ortaya konmasıdır. Karşılaştırma genellikle açıklayıcı ve tartışmacı ifadelerde kullanılır.
4 – Alıntı: Yazar, kendi bakış açısını desteklemek, yorumlarını belirtmek ve önemli bir noktayı vurgulamak için diğer yazarların aynı konudaki makalelerinden bazı bölümleri hiçbir değişiklik yapmadan kendi makalesinde birleştirir. Alıntılar tırnak içinde gösterilir.
5- Tanıkların sunumu: Yazarın, başkalarının da kendisi gibi düşündüğünü göstermek için konu hakkında kendisiyle aynı görüşte olan diğer yazarların isimlerinden bahsetmesidir. Tanıklık ve alıntı genellikle birlikte kullanılır.
6- Sayısal Verilerin Kullanımı: Makalede anlatılanları kanıtlamak, daha etkili ve inandırıcı kılmak için çeşitli istatistiksel bilgiler ile anket ve deney sonuçlarının kullanılmasıdır.
7 – Atasözü: Düşünceleri, duyguları, kavramları veya varlıkları başka kavram veya varlıkların özellikleriyle açıklamak ve konuyu daha etkili bir şekilde sunmaktır.
ifade biçimleri
Yazarın yazma amacına göre yazarken kullandığı yönteme anlatım tarzı denir. Dört temel ifade biçimi, açıklayıcı anlatım, tartışmacı anlatım, betimleyici anlatı ve anlatı anlatısıdır.
Açıklayıcı anlatım:
Bir konu hakkında bilgi vermek veya o konuyu öğretmek amacıyla yazılan açıklayıcı metinlerde nesnel bir yaklaşımla açıklayıcı anlatım kullanılır. Konuyla ilgili bilgiler, retorik içermeyen açık, sade bir dille aktarılır. Düşünce yazıları ve ders kitapları açıklayıcı anlatım örnekleridir.
diyalektik anlatı:
Yazarın amacı konuyu savunmak, bir başkasının yargısını çürütmek veya okuyucunun fikrini değiştirmek olduğunda diyalektik anlatım kullanır. Yazar, eleştirdiği görüşün yanlışlığını, düşüncesinin geçerliliğini örneklerle ve kanıtlarla göstermeye çalışır. Tartışmacı anlatı genellikle özneldir.
Açıklayıcı anlatım:
Yazarın okuyucunun zihninde bir çizim gibi canlandırmayı amaçladığı gözlemsel bir anlatıdır. Kişisel duygu ve yorumlara yer veriliyorsa kişisel bir tanımlamadır, aksi takdirde objektif bir tanımlama söz konusudur.
Anlatımlı anlatım:
Aklına gelen ya da yaşanan olayların okuyucuya yaşatılması amacı ile kişi, yer ve zaman kavramlarının yer aldığı anlatım biçimidir. Anlatım ve betimleme, anlatım yönleri bakımından benzer olabilir, ancak farklıdırlar. Açıklamada, belirli bir zamanda insanların başına gelen bir olay yok. Açıklama resim gibidir, anlatım film gibidir.
kaynak:
– s. Alkan, “Yazma Sanatı ve Yazım Teknikleri,” AZ Kitap.
– Donald H. Weiss, “Kolay ve Etkili Yazma Teknikleri”, Rota Yayınları.
yazar: Juni Saraoğlu’nu aç
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]