İçindekiler
metafor
İfadeyi güçlendirmek için başka bir şeyden benzetme yoluyla alınan isimlere metafor denir. Türkçede metafor olarak kullanılan kelime, metafor, metafor şeklinde de karşılığını bulmaktadır. Bir fikri veya kavramı tanımlamak için başka bir kavramın veya onunla özdeşleşmiş nesnenin kullanılmasıdır.
“Sevgilim çiçek gibidir” cümlesinde mecaz benzetme ile yapılmıştır. “As” ve “kadar” sözcüklerinin kullanıldığı bu metaforlar daha zayıf metaforlardır. Bu bağlamda güvercin ya da kartal daha güçlü metaforlardır. Beyaz güvercinler barışı, kartallar ise özgürlüğü temsil eder. Görüldüğü gibi güvercin ile barış, kartal ile özgürlük arasında doğrudan bir ilişki yoktur. Bu bağ, zihnimizde karşılaştırmalar yoluyla oluşturulan bir ilişkidir. Metafor, birbirinden farklı fakat ortak yönlere sahip iki farklı şeyin birbirini hatırlatacak şekilde karşılaştırılmasıdır.
örtmece
Türkçede isim aktarma, mecazi ya da düzenli morfem türü isimler olarak bilinen metonimi kavramı, nitelik bakımından birbiriyle ilişkili olan iki şeyin birbirinin yerine kullanılmasıdır. Metonim, parça yerine tam daralma veya bütünün yerine geçerek genişleyen parça şeklinde de ortaya çıkar. Ankara’nın Avrupa Birliği’ne üyeliğiyle ilgili karar alındığında boykot olan Ankara, Türkiye’nin Dünya Kupası elemelerindeki başarısından bahsederken Türk milli takımı yerine kullanıldı. Tek tek parçaların bütünün yerini alması metaforik bir ifade biçimidir.
Metafor ve metoniminin farklılıkları
Uzanmış bir komutan heykelinde komutan, atı ve kılıcı kontrol eden güçler için bir metafor olurken, aynı zamanda bir cesaret metaforu olur. Analoji ile kavramın yerini alan metaforda somutlaşan bir nesne vardır. Öte yandan metonimi, somut bir nesnenin bir özelliğinin çağrışım yoluyla somut temsilidir.
Jacobson, dilin ana odağının metafor ve metonimi olduğunu söylüyor. Öte yandan Barth, bu iki kavramın her söylemde gerekli olduğuna inanıyor. Dilin bu ikilik üzerine kurulu olması, dilbilimden göstergebilime doğru bir akımı başlatır. Metaforik yapılar aynı anda bir araya gelen bir “dizi”nin aksine anlam kazanırken, metaforik yapılar aynı anda yan yana var olmayan bir “dizi”ye karşılık gelir.
Bu iki ana eksen daha detaylı ele alınırsa metoniminin birleştirici ve seçici metafor olduğu söylenebilir. Birbiriyle ilişkili kavram veya terimler yakınsama yoluyla bir bütün oluşturur. Bu, tüm dilin yatay eksenini oluşturur. Seçici metafor, metonimi yerine dikey bir eksen oluşturur. Burada benzerlik veya karşıtlıklarına göre birbirinin yerine geçen bir takım terim ve kavramlar vardır.
kaynak:
Beşeri Bilimler ve Beşeri Bilimler Dergisi
yazar: bronzlaştırıcı tonik
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]