Son zamanlarda toplumlardaki hızlı yaşam temposu, insanların günlük yaşamda zaman sorunu yaşamasına neden olmuştur. Bu nedenle insanlar yapmak istedikleri işlere yeterince zaman ayırabilmek için genellikle uyku saatlerini azaltmaya başlarlar. Ancak bu konuda yapılan araştırmalara göre uyku saatlerini azaltmak uygun bir strateji olmayabilir çünkü yetersiz uyku bireyin gün içindeki verimini düşürür.
Yeni araştırma sonuçları yetersiz uykunun beyin fonksiyonları üzerinde ciddi etkileri olduğunu gösteriyor. uyur; Görsel öğrenme ve hafıza güçlendirmede önemli bir role sahip olabilir. Çünkü uykusuz kalan insanlar hafıza kaybı yaşarlar. Bu kişilerin beyinlerinde nöronlar arasındaki bağlantı geçici olarak bozulur.
Kronik uyku bozukluğu beyinde onarılamaz hasara neden olabilir. Pennsylvania Üniversitesi’nde yapılan bir hayvan araştırması, uzun süreli uyanıklığın sinir hücresi hasarına yol açtığını buldu. Sinir hücrelerindeki bu hasar kalıcı olabilir. Kısa süreli uyku da azalmış beyin hacmi ile ilişkilendirilebilir. Diğer çalışmalar, derin uyku sırasında yapılan kimyasalların beyin dahil tüm vücudun onarımı için gerekli olduğunu göstermiştir.
Günlük aktiviteler sırasında beyin binlerce işitsel ve görsel uyarana maruz kalır ve aldığı bilgilerin tamamını işlemesi imkansızdır. Bir gece uykusu sırasında hafızanın geri alınması ve birçok etiketleme işlemi gerçekleşir. Kütüphaneye gitmeye benzetilebilir. Nasıl günün sonunda masadaki tüm kitaplar kataloglanıyorsa, uyku sırasında da beyin bilgileri sınıflandırır. Bu nedenle, sadece 4 veya 5 saat uyumaya çalışan insanlar, hafıza testlerinde başarısız olurlar.
gecede yedi veya sekiz saatten az uyumak; Bu da bozulmuş bilişsel aktivitelere, hafıza kaybına ve hatta Alzheimer hastalığına yol açar. Hafıza oluşturma ile ilişkili kimyasallardan biri olan asetilkolin, uyku ve rüya görme ile ilişkilidir. Beyinde asetilkolin yapan hücreler hasarlanınca Alzheimer hastalığı gelişmeye başlar ve kişi rüya göremez.
Uykuya daldığımızda beynimizin de uyumaya başladığını düşünebiliriz. Ancak beynin bazı bölgeleri geceleri gündüze göre birkaç kat daha aktiftir. Bu alanlardan biri de beynin yeni keşfedilen glifatik sistem adı verilen boşaltım sistemidir. Bu sistem beyni toksinlerden arındırır ve bu toksinlerin geri dönüştürülmesini sağlar. Uyku sırasında amiloid plaklarının gelişimiyle bağlantılı bir protein, beynin boşaltım sistemi tarafından geri dönüştürülür. Bu proteinin uykusuzluk nedeniyle parçalanamaması beyinde amiloid plakların oluşmasına neden olur. Bu nedenle, kronik uyku bozuklukları Alzheimer hastalığına yakalanma riskini artırır.
Beynin boşaltım sistemi nasıl çalışır? Sağlıklı gönüllülerin beyin tarama sonuçlarında, araştırmacılar; Beynin atık ürünleri lenfatik damarlar yoluyla uzaklaştırdığına dair kanıtlar buldular. Bu durumda, lenfatik damarlar beyin ve bağışıklık sistemi arasında bir bağlantı görevi görebilir.
Lenf damarları vücudun dolaşım sisteminin bir parçasıdır. Vücudun kan damarlarını içeren çoğu yerinde bulunurlar. Bağışıklık sistemi hücreleri ve atık ürünleri içeren renksiz bir sıvı olan lenfi lenf düğümlerine taşırlar. Kan damarları beyaz kan hücrelerini organlara taşır ve lenf sistemi hücreleri organlardan alarak tekrar dolaşıma katılmalarını sağlar. Bu süreç, bağışıklık sisteminin bir organın patojenler tarafından saldırıya uğrayıp uğramadığını veya hasar görüp görmediğini bilmesini sağlar.
1816’da bir İtalyan anatomist beyin yüzeyinde lenfatik damarların varlığını bildirdi. Ancak iki yüzyıl boyunca bu bilgi göz ardı edildi. 2015 yılında, fareler üzerinde yapılan bir araştırma, beyinde bir lenfatik sistem olduğuna dair kanıt buldu. Bu çalışmadan sonra insan beyin dokusu anatomisinde kan damarları ve lenf damarları bir arada bulundu. İnsan olmayan primatların diseksiyonlarından da benzer sonuçlar elde edildi, bu da lenfatik sistemin memeli beyninin ortak bir özelliği olduğunu gösteriyor. Bu bulgular, beyin ve bağışıklık sistemi arasındaki ilişkiyi daha ayrıntılı olarak ortaya koyuyor. Gelecekteki çalışmalarda bu sistemin multipl skleroz ve diğer sinir sistemi hastalıklarında farklı çalışıp çalışmadığı araştırılacaktır. Altta yatan mekanizmaları henüz bilmediğimiz nörolojik hastalıklar, beynin boşaltım sistemindeki bir bozukluktan kaynaklanabilir.
Sağlıklı bir uyku düzeni beynin boşaltım sisteminin doğru çalışmasını sağlar ve nörolojik hastalık riskini azaltır. Bu nedenle kaliteli uyku, hafızayı korumanın yanı sıra hastalık riskini azaltarak uzun vadede faydalı etkiler sağlar.
kaynak:
https://www.nih.gov/news-events/news-releases/nih-researchers-uncover-drain-pipes-our-brains
https://www.aarp.org/health/brain-health/info-2014/sleep-for-brain-health.html
yazar: Ayka Olkay
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]