Kışın uzun günleri, yağmurlar, rüzgarlar ve soğuk havalarda, yaz ayları da güneşin sıcacık yüzünü göstermesini sabırsızlıkla bekliyor. Bahar geldiğinde güneşin sıcak ve canlandırıcı gücünü hissedersiniz ve doğa uyanır. Takip eden yaz ayları güneşi, kumu ve denizi özleyenler için adeta bir tatildir. Güneş, deniz ve kum çok çekici ama yeterince farkındalık olmazsa istenmeyen sağlık sorunlarıyla karşı karşıya kalırsınız. Güneş can verdiği için can alır. Bahsettiğimiz hayati tehlike güneş veya sıcak çarpmasıdır. Dış ortamın sıcaklığı yükseldikçe vücudumuzun başa çıkma mekanizmaları devreye girer. Ancak vücut ısısını düzenleyen ve sabit tutmaya çalışan bu mekanizmalar, sıcaklığın ani yükselmesi ve uzun süre güneşe maruz kalınması durumunda bozulur ve bazı şikayetler hissedilmeye başlar. Bu şikayetler sıcak çarpmasından kaynaklanır.
İçindekiler
Güneş çarpmasının belirtileri nelerdir?
Sıcak çarpması veya güneş çarpması birçok belirtiye neden olabilir. Ancak bahsedilen belirtilerin hepsi aynı kişide görülmeyebilir. Bunlar etiketlerdir:
*mide bulantısı
* Artan vücut ısısı
Ciltte kızarıklık, kuruluk ve sıcaklık
* kusma
* Hızlı kalp atış hızı
Yüzey solunumu
* Halsizlik ve yorgun hissetme
* kas spazmları
*baş ağrısı
Baş dönmesi ve uyuşukluk
*Konuşmada sinirlilik ve tutarsızlık
* Yürüyüş bozukluğu
* gözbebeği genişlemesi
*bayılmak
*Dönüşüm
Güneş çarpmasına neden olan faktörler
Aşırı sıcak ve nemli hava, sıcak çarpmasının ana nedenidir. Hava sıcaklığı 32 °C’nin üzerinde ve bağıl nem %60’ın üzerinde ise sıcak çarpması riski başlar. Diğer kolaylaştırıcı nedenler şunlardır:
Kıyafet seçiminde yapılan hatalar
* Çok fazla yağ alımı
– Çok fazla alkol almak
* Güneşte veya fırında çalışın
* Sıvı alımını azaltmak
* Uzun süre güneşte kalmak
* Çadır gibi kapalı ve aşırı ısınan yerler
* Plajlarda geçen zamanı unutmuş gibi oyuna dalın
* Sauna ve hamam gibi ortamlarda daha fazla zaman geçirin
En çok kim risk altındadır?
Güneşin ağır olduğu, hava sıcaklığının ve nemin yüksek olduğu durumlarda kişi sıcak çarpması geçirebilir. Ancak kalp yetmezliği, damar sertliği, diyabet ve yüksek tansiyonu olanlar, idrar söktürücü kullananlar, kanser tedavisi görenler, alkol kullananlar, fazla kilolu olanlar, hamileler, yaşlılar ve 5 yaş altı çocuklar büyük risk altındadır. Dökümhane, fırın, kazan dairesi gibi ortamlarda çalışmak zorunda olan kişilerde de sıcak çarpması meydana gelebilir.
Hangi saatlerde güneşe çıkmamalısınız?
Kısa ya da uzun yaz tatillerinde denizin ve güneşin tadını çıkarmaya çalışırken, herkesin kalıcı hasarlar ya da can kayıpları yaşamaması için önlem alması gerekiyor. Bu nedenle öğle saatlerinde güneş ışınlarının dik geldiği saatlerde direkt güneş ışığında bulunmamalıdır. Herkes sıcak çarpmasına yakalanabilse de çocuklar ve yaşlılar korunmalıdır, çünkü diğer yaş gruplarına göre güneş çarpmasına daha yatkındırlar. Sıcak çarpması rüzgarsız günlerde daha sık görülür.
Yüksek sıcaklığa maruz kaldığında insan vücut ısısını sabit tutmak için sinir sisteminin komutları ile kan dolaşımı hızlanır, kan damarları genişler, kan deriye yakın yüzeyden akar, ter bezleri çalışır. Böylece vücut aşırı ısınmadan kurtulmaya çalışıyor. Fazla ısı da ekshalasyonla giderilir. Özellikle terleme mekanizması görevini yerine getiremezse vücut ısısı yükselir, kandaki sodyum ve klor mineralleri azalır, yorgunluk, halsizlik gibi sorunlar ortaya çıkar. Genellikle 36.6-37°C olan vücut ısısı 40° ve üstüne çıkarak hücrelerdeki kimyasal olayların işleyişini bozar. Bu güneş çarpması.
Güneş çarpması durumunda ne yaparsınız?
Sıcak çarpması veya güneş çarpması, genellikle 40°C’nin üzerindeki sıcaklıklarda meydana gelen çok ciddi bir olaydır. Bir kişide halsizlik, yorgunluk hissi ve aşırı terleme varsa, o zaman sıcak çarpmasından muzdariptir. Sonraki aşamada terleme azalabilir ve hastanın cildi kuru ve sıcak hissedilir. Nabız zayıf ama hızlıysa ve solunum sığsa, hastanın yardıma ihtiyacı vardır. Zamanında müdahale edilmez ve zaman kaybedilirse bilinç kaybı yaşanabilir ve bu süreç hastanın ölümüne yol açabilir.
Sıcak çarpması sadece güneşte olmaz. Fırıncılar ve restoran mutfaklarında saatlerce ocak başında yemek pişirenler de risk altındadır. Sıcak çarpmasından şüpheleniliyorsa derhal harekete geçilmelidir. Durum çok ciddi ise ilk yardım çağırmak uygun olur.
Sıcak çarpmasının erken evrelerinde semptomlar, aşırı tuz ve sıvı kaybının neden olduğu, ısı bitkinliği olarak da adlandırılan yorgunluktur. Sıcak çarpmasının sonraki aşamalarında vücudun kollar, bacaklar ve karın gibi bölgelerinde kas spazmları meydana gelir. İleri evrelerde kalıcı hasar ile ölüm riski artar. Hasta semptomları erken fark edip bilincini kaybetmeden ilk yardım ve tıbbi müdahale yapılmalıdır.
Sıcak çarpması ve tedavisi için ilk yardım
Terleme vücut ısısını düşürür ve dış ortama uyum sağlamasını sağlar. Sıcak çarpmasında terleme azalır ve durur. Bazı durumlarda, insanlar sıcak çarpmasına ve yüksek vücut ısısına rağmen terleyebilir ve ciltleri soğuk olabilir. Bu durum yanıltıcıdır ve sıcak çarpmasının başka bir belirtisi olmayabilir. Böbrek yetmezliği, kas hasarı ve damarlarda kan pıhtılaşması yaygın olduğundan, bu tür sıcak çarpması çok tehlikelidir.
Sıcak çarpması belirtileri gösteren kişiler öncelikle serin, gölgeli bir alana çekilip yan yatırılmalı, ayakları hafif yüksekte tutulmalı, bilinci açıksa sıvı verilmeli, soyundurulmalı ve vücudu serinletilmeye çalışılmalıdır. Soğutma için suya batırılmış bir sünger veya bez kullanılabilir veya hasta ıslak ve soğuk bir çarşafa sarılabilir veya doğrudan hortumla vücudu ıslatılabilir. Fanı ıslak cismin üzerinde tutarak suyun buharlaşmasını sağlamak gerekir. Hastalar genellikle bu ilk müdahalelerle iyileşirler. Ancak bilinçleri yerine gelse bile klimalı ambulansla hastaneye götürülmeleri gerekiyor. Sıcak çarpması buzlu su banyoları olan hastanelerde tedavi edilmeye devam edilecek, sıvı ve elektrolit takviyesi yapılacak, vücut ısısı 37,5°C’ye çıkarılmaya çalışılacak ve gerekirse yoğun bakımda takibe alınacak.
Sıcak çarpmasına karşı alınması gereken önlemler
Alınabilecek bazı önlemlerle sıcak çarpmasını önlemek mümkündür. Mesela dışarıda, güneşin altında saatleri ayarlamak bizim elimizde. Sabah 11:00’den öğlen 16:00’a kadar güneşten korunmak gerekiyor. Bol, açık renkli pamuklu giysiler vücudun nefes almasını ve rahatlamasını sağlar. Güneşte egzersiz yapmak ve yeterince su içmemek vücudun terleme yoluyla çok fazla su ve tuz kaybetmesine neden olur. Sıcak günlerde bol su, soda ve ayran gibi sıvılar içmelisiniz. Ağır yağlı ve şekerli yiyecekler yerine taze sebze, salata ve meyve yemeli, alkol almamalısınız. Çay ve kahve tüketimini de azaltmalısınız.
yapma
D vitamini bağırsaktan alınan fosfor ve kalsiyumun emilmesini sağlar, kemik ve dişleri güçlendirir. Bu vitamin dışarıdan besinlerle alınmasına rağmen asıl kaynağı güneştir. Güneşten yeryüzüne ulaşan ultraviyole ışınları D vitamininin deride sentezlenmesini sağlar. İlkbahar ve yaz aylarında kollar, bacaklar ve yüz güneş ışığına maruz bırakılmalı ve en az 20 dakika güneşlenmelidir. Faydaları olmasına rağmen güneşte çok fazla zaman geçirilmemelidir. Zarardan korunmak için yapılabilecek birçok şey var. Örneğin su ve kum güneş ışığını yansıttığı için cilt yanıklarını önlemek için koruyucu krem, gözleri korumak için ise gözlük kullanılmalıdır. Ancak bazı şeyler yapılmamalı, örneğin güneş ışınlarının en dik geldiği saatlerde gerekmedikçe dışarı çıkmamalı, sıcağa alışmadan güneşe çıkmamalı. Sıcak çarpması durumunda hastalara yapılacak ilk yardım sırasında alkol veya kolonya teneffüs edilmemeli, bilinci açık olanlara su veya meşrubat içirilmeye çalışılmamalı, bilinci açık olanlara katı gıda verilmemelidir.
kaynak:
https://yasamhastaneleri.com
https://www.memorial.com.tr
https://www.saglikocagim.net
yazar: Özdaş süpervizörü
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]