Dünyadaki kaynakların ve sermayenin eşitsiz dağılımı, sanayi devrimiyle birlikte daha da hissedildi. Ekonomik olarak zayıf bölgelerin ekonomik sorunları, ülkelerin ekonomi politikalarında büyük rol oynamıştır. Bir ülkede bölgeler arasındaki ekonomik farklılıklar çeşitli kalkınma sorunlarına neden olmuştur. Türkiye, gelişen bu bölgesel eşitsizliği azaltmak için çeşitli projeler üstlenmiştir. Bu projeler ilk olarak 1950’li yıllarda başlamış ve daha sonra farklı projeler hazırlanmıştır. Bu projeler:
İçindekiler
Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP)
1970’li yıllarda başlayan bu projede ilk olarak sulama ve enerji üretimi için kullanılmıştır. 1989 yılında bu projenin kapsamı genişletilerek ilk bölgesel kalkınma projesi oluşturulmuştur. fark Adıyaman, Siirt, Şırnak, Gaziantep, Mardin, Şanlıurfa, Batman ve Kilis illerini kapsamaktadır. Bu projenin amacı bölgenin sosyal ve ekonomik kalkınmasını sağlamaktır. Projenin önemli bir kısmı hayata geçirildi. Ancak hala gerçekleştirilmeyi bekleyen planlar var. GAP’ın amacı, bölgedeki gelir düzeyini yükseltmek, bölgede yaşayan insanların yaşam standartlarını yükseltmek, bölge halkına iş olanakları sağlamak, bölgedeki eğitim olanaklarını artırmak, sosyal ve diğer bölgelerle ekonomik farklılıklar. Bu proje kapsamında çok sayıda baraj yapılmıştır. Bunlar: Karakaya, Atatürk, Karalekzi, Karakamış, Dicle, Birecik ve Batman barajlarıdır. Bu barajların sağladığı toplam enerji üretimi 18,7 milyar kWh’dir. Projede yer alan barajlar arasında en fazla enerji üreten baraj Atatürk Barajı’dır. GAP kapsamında 7 ilde havalimanları yapılmıştır. Türkiye’nin en büyük uluslararası kargo havalimanı Şanlıurfa’da kuruldu. Bu proje ile bölgede sulama tesislerinin gelişmesiyle birlikte sanayi sektöründe de önemli bir gelişme görülmüştür. 1995-2000 yılları arasında sanayi kuruluşlarının sayısı ikiye katlandı.
Doğu Anadolu Projesi (DAP)
bu proje; Hakkari, Iğdır, Van, Ağrı, Bitlis, Muş, Erzurum, Kars, Ardahan, Elazığ, Pingol, Malatya, Tunceli, Erzincan, Gümüşhane ve Bayburt illerinden oluşmaktadır. Bu ilçeleri kapsayan bölgede temel geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Ancak tarım sektörünün verimliliği çok düşüktür. Bu projenin amaçlarından biri de tarımsal verimliliği artırmaktır. Projenin amaçları şunlardır: Bölgeler arasındaki gelişmişlik farkını azaltmak, bölge halkına iş imkanları sağlamak, bölgedeki dış göçü azaltmak, altyapıyı güçlendirmek, kişi başına düşen milli geliri artırmak ve eğitim seviyesini yükseltmek. Bölgenin engebeli yapısı nedeniyle, çoğu hayvancılık faaliyet göstermektedir.
Zonguldak, Bartın, Karabük Projesi (ZBK)
Zonguldak, Bartın ve Karabük projesi bölgede sürdürülen sanayi faaliyetlerinin dışında yeni sektörlerde istihdam yaratmak amacıyla kurulmuştur. Devlet Planlama Komisyonu tarafından oluşturulan bu proje 1997 yılında başlamıştır. Projenin kapsadığı iller yer altı kaynakları açısından oldukça zengindir. Bu nedenle bölgede sanayi sektörü gelişmiştir. Madencilik bu bölgede ana geçim kaynağıdır. Projenin amacı, özel sektör için yeni yatırım alanları oluşturmak, uzun vadede bölgesel kalkınmayı sağlamak ve bölgede göçü önlemek için iş imkanları sağlamak, tarım ve hayvancılık alanında kalkınma sağlamaktır. Bölgede Türkiye Taşkömürü Kurumu’ndan gerekli getiri sağlanamadı. Bu kurumların kapatılması bölge ekonomisi için büyük kayıp olacağından bu proje ile çeşitli tedbirler alarak tesisi canlandırmayı hedefliyor.
Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP)
1999-2000 yılları arasında uygulanan bu proje Artvin, Giresun, Gümüşhane, Rize, Samsun, Ordu, Trabzon ve Tokat illerini kapsamaktadır. bu illerde; Yüksek işsizlik oranları, düşük kişi başı gelir, bölge dışına göç ve ekonominin sınırlı sayıda sektöre ve ürüne bağımlı olması nedeniyle oluşmuştur. Bölgede başlıca geçim kaynağı balıkçılık ve çiftçiliktir. Ancak ormanlar çok geniş bir alanı kapladığı için sınırlı alanlarda tarım yapılmaktadır. Proje hedefleri ; Bölgede ekonomiyi güçlendirmek, kişi başına düşen gelir miktarını artırmak, bölgenin sosyal kalkınmasını sağlamak, bölgenin doğal kaynaklarından yararlanarak kalkınmasını sağlamak, ulaşımı ve altyapıyı geliştirmek, ürünü artırmak denizden uzak alanlarda sulamaya dayalı seçenekler ve turizm sektörünün geliştirilmesi.
Yeşilırmak Havzası Geliştirme Projesi
Proje Çorum, Amasya, Tokat ve Samsun’u kapsıyor. Yeşilırmak Nehri’nin sularını topladığı havzayı içerir. Bu proje ile nehir havzasında düzensiz akış nedeniyle oluşan taşkın ve erozyon gibi sorunların önüne geçilmesi planlanmaktadır. Projenin amacı, havza dengesini bozmadan yeni tarım alanlarının oluşturulması, doğal kaynakların etnik kontrolü, meraların ıslahı, düzenli kentleşme, sanayi sektörünün gelişmesi ve ormanlık alanların korunmasıdır.
Konya Ovası Projesi (KOP)
Aksaray, Kerman, Niğde, Konya, Kırcale, Kırşehir, Nevşehir ve Yozgat illerini kapsayan bu proje 1985 yılında başlamıştır. Bu projenin temel amacı sulamadır. Toplam 18 adet sulama projesinden oluşmaktadır. Bu projenin hayata geçmesi ile birlikte su ihtiyacı yüksek olan tarımsal ürünlerin üretimi gerçekleştirilmiş ve tarıma bağlı sanayinin gelişmesine yol açmıştır. Bu proje ile bölge sakinlerinin gelirleri artmış ve ek iş alanları oluşturulmuştur.
yazar: Baskin kutusu
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]