Obezite, günümüzde yalnızca estetik bir sorun olarak değil, ciddi ve kronik bir hastalık olarak kabul edilmektedir. Vücutta aşırı yağ birikimiyle seyreden bu durum; diyabet, kalp-damar hastalıkları, hipertansiyon, eklem sorunları ve uyku apnesi gibi pek çok sağlık problemine zemin hazırlar. Yaşam kalitesini düşürmesinin yanı sıra yaşam süresini de kısaltabilen obezite, özellikle ileri evrelerinde klasik kilo verme yöntemleriyle kontrol altına alınamayabilir. Bu noktada obezite cerrahisi, etkin ve kalıcı bir tedavi seçeneği olarak öne çıkar.
Obezite cerrahisi, yalnızca kilo kaybını hedefleyen bir yaklaşım değildir. Aynı zamanda obeziteye bağlı gelişen metabolik hastalıkların kontrol altına alınmasını ve bireyin genel sağlık durumunun iyileştirilmesini amaçlar. Doğru hasta seçimi ve uygun cerrahi yöntemle uygulandığında, obezite cerrahisi bireyin hayatında köklü ve olumlu değişiklikler yaratabilir.
Obezite Cerrahisi Nedir?
Obezite cerrahisi, vücut kitle indeksi (VKİ) belirli sınırların üzerinde olan bireylerde kilo kaybını sağlamak ve obeziteye bağlı hastalıkları azaltmak amacıyla uygulanan cerrahi işlemlerin genel adıdır. Tıbbi literatürde bu alan bariatrik cerrahi olarak da adlandırılır.
Bu cerrahi işlemler:
Mide hacmini küçülterek
Besin emilimini azaltarak
Ya da her iki mekanizmayı birlikte kullanarak
kilo kaybı sağlar. Amaç, kişinin daha az yemekle doyması ve vücudun aldığı kaloriyi daha verimli şekilde kontrol edebilmesidir.
Obezite Cerrahisi Neden Gündeme Gelir?
Obezite tedavisinde ilk basamak her zaman:
Sağlıklı beslenme
Düzenli fiziksel aktivite
Yaşam tarzı değişiklikleridir
Ancak bazı bireylerde bu yöntemler uzun vadede yeterli kilo kaybı sağlamaz. Kilo verilse bile kısa sürede geri alınabilir. Bu durum, özellikle ileri derece obezitesi olan kişilerde sık görülür.
Obezite cerrahisi şu durumlarda gündeme gelir:
Diyet ve egzersize rağmen kilo verilememesi
Verilen kiloların hızla geri alınması
Obeziteye bağlı ek hastalıkların ortaya çıkması
Obezite Cerrahisinin Amaçları Nelerdir?
Obezite cerrahisi yalnızca tartıdaki rakamı düşürmeyi hedeflemez. Asıl amaç, bireyin sağlığını bütüncül olarak iyileştirmektir.
Başlıca amaçlar:
Kalıcı kilo kaybı sağlamak
Diyabet ve hipertansiyon gibi hastalıkları kontrol altına almak
Hareket kabiliyetini artırmak
Yaşam kalitesini yükseltmek
Obeziteye bağlı ölüm riskini azaltmak
Obezite Cerrahisi Türleri Nelerdir?
Obezite cerrahisi kapsamında uygulanan farklı ameliyat türleri vardır. Hangi yöntemin seçileceği, hastanın sağlık durumu ve ihtiyaçlarına göre belirlenir.
Tüp Mide Ameliyatı (Sleeve Gastrektomi)
Tüp mide ameliyatı, günümüzde en sık uygulanan obezite cerrahisi yöntemlerinden biridir. Bu ameliyatta midenin yaklaşık yüzde 75–80’lik kısmı çıkarılır ve mide tüp şeklinde daraltılır.
Bu yöntemin etkileri:
Mide hacmi küçülür
Daha az yemekle doyma sağlanır
Açlık hormonu olarak bilinen ghrelin azalır
Tüp mide ameliyatı, bağırsaklara müdahale edilmemesi nedeniyle daha fizyolojik bir yöntem olarak kabul edilir.
Gastrik Bypass Ameliyatı
Gastrik bypass, hem mide hacmini küçülten hem de besin emilimini azaltan bir yöntemdir. Midenin küçük bir bölümü kullanılarak yeni bir mide oluşturulur ve ince bağırsağın bir kısmı devre dışı bırakılır.
Bu yöntemin özellikleri:
Hızlı kilo kaybı sağlar
Tip 2 diyabet üzerinde güçlü etkisi vardır
Emilim azalması nedeniyle vitamin-mineral takibi gerektirir
Mini Gastrik Bypass
Mini gastrik bypass, klasik bypass yöntemine göre daha kısa sürede uygulanan bir ameliyattır. Etki mekanizması benzerdir ancak cerrahi teknik daha sade bir yapıya sahiptir.
Diğer Cerrahi ve Girişimsel Yöntemler
Bazı durumlarda:
Ayarlanabilir mide bandı
Endoskopik mide balonu
gibi yöntemler de tercih edilebilir. Ancak bu yöntemlerin uzun vadeli etkinliği, tüp mide ve bypass ameliyatlarına göre daha sınırlıdır.
Obezite Cerrahisi Kimler İçin Uygundur?
Obezite cerrahisi herkes için uygun değildir. Bu nedenle adayların belirli kriterleri karşılaması gerekir.
Vücut Kitle İndeksi Kriterleri
Genel kabul gören kriterler şunlardır:
VKİ 40 ve üzeri olanlar
VKİ 35–40 arasında olup diyabet, hipertansiyon gibi ek hastalıkları bulunanlar
Bu değerler, cerrahinin sağlık açısından fayda sağlayabileceği hasta grubunu tanımlar.
Diyet ve Egzersizle Kilo Veremeyenler
Uzun süreli diyet ve yaşam tarzı değişikliklerine rağmen kilo veremeyen veya verdiği kiloyu koruyamayan bireyler, obezite cerrahisi için aday olabilir.
Obeziteye Bağlı Hastalığı Olanlar
Aşağıdaki hastalıkların varlığı cerrahiyi daha anlamlı hâle getirebilir:
Tip 2 diyabet
Hipertansiyon
Uyku apnesi
Eklem hastalıkları
Karaciğer yağlanması
Psikolojik ve Fiziksel Uygunluk
Obezite cerrahisi yalnızca fiziksel değil, psikolojik hazırlık da gerektirir. Hastanın:
Ameliyat sonrası kurallara uyabilecek olması
Beslenme alışkanlıklarını değiştirmeye istekli olması
Psikiyatrik açıdan stabil olması
önemlidir.
Kimler İçin Uygun Değildir?
Her obez birey cerrahi için uygun değildir.
Uygun olmayan durumlar:
Ciddi psikiyatrik hastalıklar
Alkol veya madde bağımlılığı
Ameliyat riskini artıran ağır sistemik hastalıklar
Cerrahi sonrası yaşam tarzı değişikliklerine uyum sağlayamayacak kişiler
Obezite Cerrahisi Öncesi Değerlendirme Süreci
Ameliyat öncesinde multidisipliner bir değerlendirme yapılır. Bu süreçte:
Dahiliye
Genel cerrahi
Endokrinoloji
Psikoloji veya psikiyatri
uzmanları birlikte çalışır. Amaç, hastanın cerrahiye uygunluğunu netleştirmek ve riskleri en aza indirmektir.
Obezite Cerrahisi Sonrası Süreç
Ameliyat sonrası dönem, cerrahinin başarısı açısından en az ameliyat kadar önemlidir. Beslenme alışkanlıkları tamamen değişir ve yeni bir yaşam düzeni oluşturulur.
Ameliyat Sonrası Beslenme
Ameliyat sonrası beslenme aşamalı olarak ilerler:
Sıvı diyet
Püre dönem
Yumuşak gıdalar
Normal beslenme
Bu süreçte protein ağırlıklı beslenme ve porsiyon kontrolü büyük önem taşır.
Kilo Kaybı ve Sağlık Üzerindeki Etkiler
Obezite cerrahisi sonrası:
İlk 1–2 yıl içinde belirgin kilo kaybı
Diyabet ve hipertansiyonda iyileşme
Hareket kabiliyetinde artış
gözlenebilir. Ancak uzun vadeli başarı, kişinin yaşam tarzı değişikliklerine uyumuna bağlıdır.
Obezite Cerrahisinin Riskleri Var mı?
Her cerrahi işlem gibi obezite cerrahisinin de riskleri vardır. Bunlar arasında:
Enfeksiyon
Kanama
Beslenme eksiklikleri
yer alır. Ancak deneyimli merkezlerde bu riskler oldukça düşüktür.
Obezite Cerrahisi Kalıcı Bir Çözüm mü?
Obezite cerrahisi güçlü bir araçtır ancak tek başına mucize değildir. Ameliyat, bireye yeni bir başlangıç sunar. Kalıcılık, beslenme düzeni ve yaşam tarzı değişiklikleriyle sağlanır.
SSS – Sık Sorulan Sorular
Obezite cerrahisi sonrası tekrar kilo alınır mı?
Evet, kurallara uyulmazsa kilo geri alınabilir.
Obezite cerrahisi diyabeti tamamen geçirir mi?
Birçok hastada diyabet kontrol altına alınır veya tamamen düzelir.
Ameliyat sonrası vitamin kullanmak gerekir mi?
Bazı ameliyat türlerinde uzun süreli vitamin takviyesi gerekebilir.
Obezite cerrahisi riskli midir?
Deneyimli ekiplerde risk düşüktür, ancak sıfır değildir.
Ameliyat sonrası spor yapılabilir mi?
Evet, belirli bir süreden sonra egzersiz önerilir.
Obezite cerrahisi estetik amaçlı mıdır?
Hayır, temel amacı sağlık kazanımıdır.
Kaç yaşına kadar yapılabilir?
Genellikle 18–65 yaş aralığında değerlendirilir.
Yazar: Bekir BULUT
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]