Hiperkalsemi, kandaki kalsiyum düzeyinin normal sınırların üzerine çıkmasıyla ortaya çıkan ve vücudun birçok sistemini etkileyebilen önemli bir metabolik bozukluktur. Kalsiyum; kemik sağlığı, kas kasılması, sinir iletimi ve kalp ritmi gibi hayati fonksiyonlarda görev alan temel minerallerden biridir. Bu nedenle kalsiyum seviyesindeki artış, yalnızca laboratuvar sonucu olarak değil, klinik açıdan da dikkatle ele alınması gereken bir durumdur.
Hiperkalsemi bazen hafif ve belirti vermeden seyredebilirken, bazı durumlarda ciddi ve hatta hayatı tehdit eden tablolara yol açabilir. Özellikle altta yatan hormonal hastalıklar, bazı kanser türleri veya böbrek fonksiyon bozuklukları söz konusuysa hiperkalsemi önemli bir uyarı işareti olabilir. Belirtiler çoğu zaman sinsi başlar ve zamanla çok farklı organ sistemlerini etkileyerek geniş bir şikâyet yelpazesi oluşturur.
Kalsiyum Nedir ve Vücutta Ne İşe Yarar?
Kalsiyum, vücutta en fazla bulunan mineraldir ve büyük bölümü kemiklerde ve dişlerde depolanır. Bununla birlikte kandaki kalsiyum düzeyi de hayati fonksiyonlar açısından büyük önem taşır.
Kalsiyumun temel görevleri:
Kemik ve diş yapısının korunması
Kas kasılmasının sağlanması
Sinir hücreleri arasında ileti
Kalp ritminin düzenlenmesi
Kan pıhtılaşmasının desteklenmesi
Bu görevler nedeniyle kandaki kalsiyum düzeyinin çok dar bir aralıkta tutulması gerekir.
Hiperkalsemi Nedir?
Hiperkalsemi, kandaki toplam kalsiyum düzeyinin normal referans aralığının üzerine çıkması durumudur. Erişkinlerde genellikle:
Normal kalsiyum düzeyi: 8,5–10,5 mg/dL
10,5 mg/dL üzeri: Hiperkalsemi
olarak kabul edilir. Kalsiyum düzeyinin artış derecesine göre hiperkalsemi hafif, orta veya ağır olabilir.
Bu durum tek başına bir hastalık değildir; çoğu zaman altta yatan başka bir sağlık sorununun sonucu olarak gelişir.
Hiperkalsemi Türleri Nelerdir?
Hiperkalsemi, şiddetine ve nedenine göre farklı şekillerde sınıflandırılır.
Şiddetine Göre
Hafif hiperkalsemi: 10,5–12 mg/dL
Orta hiperkalsemi: 12–14 mg/dL
Şiddetli hiperkalsemi: 14 mg/dL üzeri
Kalsiyum seviyesi yükseldikçe belirtiler de daha belirgin ve ciddi hâle gelir.
Hiperkalsemi Neden Olur?
Hiperkalseminin birçok nedeni olabilir. En sık nedenler hormonal ve sistemik hastalıklarla ilişkilidir.
En Sık Görülen Hiperkalsemi Nedenleri
Paratiroid Hastalıkları
Hiperkalseminin en sık nedeni, paratiroid bezlerinin aşırı çalışmasıdır.
Primer hiperparatiroidi
Paratiroid hormonunun fazla salgılanması
Kemiklerden kana fazla kalsiyum geçişi
Bu durumda hiperkalsemi genellikle yavaş gelişir.
Kanserler
Bazı kanser türleri hiperkalsemiye yol açabilir:
Akciğer kanseri
Meme kanseri
Multipl miyelom
Lenfomalar
Kanser ilişkili hiperkalsemi çoğu zaman daha hızlı gelişir ve daha ağır seyreder.
D Vitamini Fazlalığı
Aşırı D vitamini kullanımı
Kontrolsüz takviyeler
kalsiyum emilimini artırarak hiperkalsemiye neden olabilir.
Böbrek Hastalıkları
Böbrekler kalsiyum dengesinin korunmasında önemli rol oynar. Böbrek fonksiyonlarının bozulması:
Kalsiyum atılımını azaltabilir
Dengeyi bozabilir
İlaçlar
Bazı ilaçlar hiperkalsemiye yol açabilir:
Tiyazid grubu diüretikler
Lityum
Aşırı kalsiyum içeren antiasitler
Uzun Süreli Hareketsizlik
Özellikle uzun süre yatakta kalan hastalarda:
Kemik yıkımı artar
Kana kalsiyum geçişi hızlanır
Bu durum hiperkalsemiye zemin hazırlar.
Hiperkalsemi Belirtileri Nelerdir?
Hiperkalsemi belirtileri, kandaki kalsiyum düzeyinin ne kadar yükseldiğine ve artış hızına bağlı olarak değişir. Hafif vakalarda hiçbir belirti görülmeyebilirken, ağır vakalarda çok sayıda sistem etkilenir.
Genel Belirtiler
Halsizlik
Yorgunluk
İştahsızlık
Kilo kaybı
Susuzluk hissi
Bu belirtiler çoğu zaman başka hastalıklarla karıştırılabilir.
Sindirim Sistemi Belirtileri
Mide bulantısı
Kusma
Kabızlık
Karın ağrısı
Şişkinlik
Hiperkalsemi, bağırsak hareketlerini yavaşlatarak kabızlığa yol açabilir.
Böbreklerle İlgili Belirtiler
Sık idrara çıkma
Aşırı susama
Böbrek taşı oluşumu
Böbrek fonksiyon bozukluğu
Uzun süreli hiperkalsemi böbrek hasarına neden olabilir.
Sinir Sistemi Belirtileri
Baş ağrısı
Konsantrasyon güçlüğü
Zihin bulanıklığı
Uyku hâli
İleri durumlarda bilinç değişikliği
Kalsiyumun sinir hücreleri üzerindeki etkisi bu belirtilerin temel nedenidir.
Kas ve İskelet Sistemi Belirtileri
Kas güçsüzlüğü
Kemik ağrıları
Eklem ağrıları
Kırık riskinde artış
Özellikle uzun süreli hiperkalsemi kemik sağlığını olumsuz etkiler.
Kalp ve Dolaşım Sistemi Belirtileri
Kalp ritim bozuklukları
Çarpıntı
Tansiyon değişiklikleri
Şiddetli hiperkalsemi kalp ritmini tehdit edebilir.
Hiperkalsemi Nasıl Teşhis Edilir?
Teşhis genellikle kan testleriyle konur.
Tanıda Kullanılan Yöntemler
Serum kalsiyum düzeyi
İyonize kalsiyum ölçümü
Paratiroid hormon düzeyi
D vitamini düzeyi
Böbrek fonksiyon testleri
Altta yatan nedeni belirlemek için ek tetkikler gerekebilir.
Hiperkalsemi Tehlikeli midir?
Evet. Özellikle şiddetli ve tedavi edilmeyen hiperkalsemi:
Böbrek yetmezliği
Kalp ritim bozukluğu
Bilinç kaybı
Hayati risk
oluşturabilir. Bu nedenle ciddi bir metabolik acil olarak kabul edilebilir.
Hiperkalsemi Tedavisi Nasıldır?
Hiperkalsemi tedavisi, kalsiyum yüksekliğinin derecesine ve nedenine göre planlanır.
Hafif Hiperkalsemi Tedavisi
Yakın takip
Bol sıvı alımı
Nedene yönelik düzenlemeler
çoğu zaman yeterli olabilir.
Orta ve Şiddetli Hiperkalsemi Tedavisi
Damar yoluyla sıvı verilmesi
İdrar söktürücü ilaçlar
Kalsiyum düşürücü ilaçlar
hastane ortamında uygulanır.
Nedene Yönelik Tedavi
Paratiroid hastalıklarının tedavisi
Kanser tedavisi
D vitamini ve ilaç düzenlemeleri
kalıcı çözüm açısından önemlidir.
Hiperkalsemi Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Tedavi edilmediğinde:
Böbrek taşı ve böbrek yetmezliği
Kalp sorunları
Kemik erimesi
Hayatı tehdit eden komplikasyonlar
gelişebilir.
Hiperkalsemiden Korunma Mümkün mü?
Her zaman mümkün değildir; ancak:
Takviyelerin bilinçli kullanılması
Düzenli kan kontrolleri
Altta yatan hastalıkların takibi
riskin azalmasına yardımcı olur.
Hiperkalsemi ile Hipokalsemi Arasındaki Fark
Hiperkalsemi: Kalsiyum yüksekliği
Hipokalsemi: Kalsiyum düşüklüğü
Her iki durum da farklı belirtilerle seyreder ve ayrı tedavi gerektirir.
SSS – Sık Sorulan Sorular
Hiperkalsemi her zaman belirti verir mi?
Hayır. Hafif vakalar belirti vermeden saptanabilir.
Hiperkalsemi kanser belirtisi midir?
Bazı kanserlerde görülebilir, ancak tek başına kanser anlamına gelmez.
Kalsiyum yüksekliği nasıl düşürülür?
Nedene bağlı olarak sıvı tedavisi ve ilaçlarla düşürülebilir.
Hiperkalsemi evde tedavi edilebilir mi?
Hafif vakalar takip edilebilir, ancak orta ve ağır durumlar tıbbi müdahale gerektirir.
Hiperkalsemi kalıcı mıdır?
Nedene bağlıdır. Altta yatan sorun gösterilirse düzelebilir.
D vitamini hiperkalsemi yapar mı?
Aşırı ve kontrolsüz kullanımda evet.
Hiperkalsemi böbrek taşına yol açar mı?
Evet. Uzun süreli hiperkalsemi böbrek taşı riskini artırır.
Yazar: Bekir BULUT
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]