Benign prostat hiperplazisi (BPH), prostat bezinin kanser dışı nedenlerle büyümesi sonucu ortaya çıkan, özellikle orta yaş ve üzerindeki erkeklerde sık görülen bir sağlık sorunudur. “Benign” ifadesi, bu büyümenin kötü huylu yani kanserli olmadığını belirtir. Ancak iyi huylu olmasına rağmen, idrar yolları üzerinde baskı oluşturarak yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebilir.
Prostat bezi, mesanenin hemen altında yer alır ve idrarın vücuttan atılmasını sağlayan üretrayı çevreler. Prostatın büyümesiyle birlikte üretra daralır ve idrar akışı zorlaşır. Bu durum zamanla çeşitli idrar şikâyetlerine, enfeksiyonlara ve ileri vakalarda böbrek fonksiyonlarını etkileyebilecek problemlere yol açabilir.
Bu yazıda benign prostat hiperplazisi nedir, neden olur, belirtileri nelerdir, kimlerde görülür, tanısı nasıl konur, tedavi seçenekleri nelerdir ve günlük yaşamda nelere dikkat edilmelidir gibi konular tüm yönleriyle ele alınacaktır.
Benign Prostat Hiperplazisi Ne Anlama Gelir?
Benign prostat hiperplazisi, prostat bezindeki hücrelerin sayısının artmasıyla bezin hacim olarak büyümesini ifade eder. Bu büyüme:
Kanser değildir
Başka organlara yayılmaz
Ancak idrar yollarını sıkıştırabilir
BPH, yaşlanma sürecinin doğal bir parçası olarak kabul edilir. Erkeklerin büyük bir kısmında belirli bir yaştan sonra prostat büyümesi görülür; ancak her prostat büyümesi belirti vermez.
Prostat Bezi Nedir ve Ne İşe Yarar?
Prostat bezi, erkek üreme sisteminin önemli bir parçasıdır. Temel görevleri şunlardır:
Meninin sıvı kısmının bir bölümünü üretmek
Spermlerin korunmasına ve hareketliliğine katkı sağlamak
Ejakülasyon sırasında idrar yolunu kapatarak spermin geri kaçmasını önlemek
Normalde ceviz büyüklüğünde olan prostat, yaşla birlikte büyüme eğilimi gösterir.
Benign Prostat Hiperplazisi Neden Olur?
BPH’nin kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, bazı faktörlerin bu durumu tetiklediği düşünülmektedir.
Yaşlanma
Benign prostat hiperplazisinin en önemli risk faktörü yaştır. Özellikle:
40 yaş sonrası
50 yaşından sonra belirgin artış
görülür. 60 yaş üzerindeki erkeklerin önemli bir bölümünde prostat büyümesi mevcuttur.
Hormonal Değişiklikler
Erkeklik hormonları (özellikle testosteron ve onun türevi olan dihidrotestosteron) prostat hücrelerinin büyümesinde rol oynar. Yaşla birlikte hormon dengesinde meydana gelen değişiklikler, prostat hücrelerinin çoğalmasına neden olabilir.
Genetik Yatkınlık
Ailesinde prostat büyümesi öyküsü olan erkeklerde BPH gelişme riski daha yüksektir. Genetik faktörler, prostat hücrelerinin hormonlara verdiği yanıtı etkileyebilir.
Yaşam Tarzı Faktörleri
Hareketsiz yaşam
Obezite
Sağlıksız beslenme
Sigara ve alkol kullanımı
BPH riskini artıran faktörler arasında sayılabilir.
Benign Prostat Hiperplazisi Belirtileri Nelerdir?
Prostat büyümesi belirtileri genellikle yavaş gelişir ve zamanla artar. En sık görülen belirtiler idrarla ilgilidir.
Alt İdrar Yolu Belirtileri
İdrar yapmada zorlanma
İdrar akışının zayıflaması
Kesik kesik idrar yapma
İdrarı başlatmada gecikme
İdrarı tam boşaltamama hissi
Depolama Belirtileri
Sık idrara çıkma
Gece idrara kalkma (noktüri)
Ani idrar yapma isteği
İdrar kaçırma hissi
Bu belirtiler özellikle gece uykusunu bölebilir ve günlük yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebilir.
Benign Prostat Hiperplazisi Kimlerde Daha Sık Görülür?
50 yaş üzeri erkeklerde
Ailesinde prostat hastalığı öyküsü olanlarda
Obez bireylerde
Diyabet ve kalp hastalığı olanlarda
Hareketsiz yaşam sürenlerde
Bu gruplarda BPH gelişme riski daha yüksektir.
Benign Prostat Hiperplazisi ile Prostat Kanseri Arasındaki Fark
BPH ile prostat kanseri sıklıkla karıştırılır. Ancak bu iki durum farklıdır.
Temel farklar:
BPH iyi huyludur, kanser değildir
Prostat kanseri kontrolsüz hücre çoğalmasıdır
BPH kansere dönüşmez
Belirtiler benzer olabilir ancak nedenleri farklıdır
Bu nedenle belirtiler ortaya çıktığında mutlaka değerlendirme yapılmalıdır.
Benign Prostat Hiperplazisi Tanısı Nasıl Konur?
BPH tanısı, hastanın şikâyetleri ve bazı tıbbi değerlendirmelerle konur.
Hasta Öyküsü ve Fizik Muayene
Doktor, idrar şikâyetlerini sorgular ve rektal muayene ile prostatın büyüklüğünü ve yapısını değerlendirir.
Laboratuvar Testleri
İdrar tahlili
Kan testleri
PSA (Prostat Spesifik Antijen) testi
PSA, kanser taraması için kullanılsa da prostat büyümesinde de yükselebilir.
Görüntüleme Yöntemleri
Ultrasonografi
Mesane ve prostat hacminin ölçülmesi
Bu yöntemler prostatın boyutunu ve mesanede idrar kalıp kalmadığını gösterir.
Benign Prostat Hiperplazisi Tedavisi Nasıl Yapılır?
Tedavi, hastanın şikâyetlerinin şiddetine ve yaşam kalitesine etkisine göre planlanır.
İzlem (Takip)
Hafif şikâyeti olan hastalarda:
Düzenli kontroller
Yaşam tarzı değişiklikleri
yeterli olabilir.
İlaç Tedavisi
İlaçlar, prostat kaslarını gevşeterek veya prostatın büyümesini yavaşlatarak etki gösterir.
Alfa blokerler
Hormon düzenleyici ilaçlar
İlaç tedavisi, birçok hastada belirtileri belirgin şekilde azaltır.
Cerrahi Tedavi
İlaçlara yanıt vermeyen veya ciddi komplikasyon gelişen hastalarda cerrahi seçenekler gündeme gelir.
Cerrahi genellikle:
İdrar akışını rahatlatmayı
Mesane üzerindeki baskıyı azaltmayı
amaçlar.
Benign Prostat Hiperplazisi Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Tedavi edilmeyen BPH zamanla ciddi sorunlara yol açabilir:
İdrar retansiyonu (idrar yapamama)
Sık idrar yolu enfeksiyonları
Mesane taşları
Böbrek fonksiyon bozuklukları
Bu nedenle belirtiler hafif olsa bile düzenli takip önemlidir.
Benign Prostat Hiperplazisi Olanlar Nelere Dikkat Etmeli?
Akşam saatlerinde sıvı alımını azaltmak
Kafein ve alkolden kaçınmak
Düzenli egzersiz yapmak
Kabızlıktan kaçınmak
Doktor kontrollerini aksatmamak
Bu önlemler, belirtilerin hafiflemesine yardımcı olabilir.
Benign Prostat Hiperplazisi ve Yaşam Kalitesi
BPH doğrudan hayatı tehdit eden bir hastalık değildir; ancak:
Uyku düzenini bozar
Sosyal yaşamı kısıtlar
Psikolojik stres yaratır
Bu nedenle erken tanı ve uygun tedavi yaşam kalitesini belirgin şekilde artırır.
Benign Prostat Hiperplazisi Önlenebilir mi?
Tamamen önlenmesi mümkün olmasa da risk azaltılabilir:
Sağlıklı beslenme
İdeal kilonun korunması
Düzenli fiziksel aktivite
Sigara ve alkolden uzak durma
Bu alışkanlıklar prostat sağlığına olumlu katkı sağlar.
YAZAR: BEKİR BULUT
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]