Bazen ünsüzler de kelimelerden türetilebilir. Arapçadan dilimize aktarılan his, af, zan gibi kelimeler ek veya yardımcı fiil aldığında sondaki ünsüzler eşleşir.
hissetmek – hissetmek > hissetmek
affetmek – affetmek
varsayalım – varsayalım
Yukarıdaki örneklerde bu açıkça görülmektedir. Burada kelimenin Arapçadaki asıl şeklinin ortaya çıktığını ve fonetik bir türemiş olmadığını söyleyebiliriz. Ancak kelimeler Türkçe dilbilgisine göre analiz edildiğinden bu durum etimolojik olarak kabul edilmiştir.
Ünsüz türetilmesinin görüldüğü yerler:
1. Türkçe kelimelerde kökte aynı ünsüz yan yana bulunmaz. Ancak Türkçede af, his, zan gibi iki ünsüzlü (afv, redd, hiss, zann, hall, chicken) ve tek ünsüzle kullanılan kelimelere sesli harfle başlayan yardımcı veya yardımcı fiiller eklendiğinde, ret , hal, düzgün, ikinci ünsüz kökenlerde görünür. Buna statik türev denir.
hissetmek > hissetmek > hissetmek, hissetmek
tahmin et > tahmin et > varsayalım, tahmin et
Reddet > Reddet > Reddet, Reddet
şık > şık > seçilebilir,
ülke > ülke > ülke
salon > gövde > salon, halletmek…
afv > bağışlama > af dile
2. “Türkçede iki ünlü yan yana bulunmaz” kuralına uymayan bazı Arapça kelimelerde:
fiyat > fiyat, faiz > fayda, zayıf > zayıf,
referans > repertuvar, lâboratuar > lâboratuvar,
Kış bahçesi> kış bahçesi, kanvas> kanvas, tuvalet> klozet …
– Bunlara benzer ancak türevleri tutarlı olmayan kelimeler: dua, dekan, yapan, fayda, fuar, fuaye, berber, laity, derece, akşam…
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]