Stanford Üniversitesi’nde psikoloji profesörü olan Philip Zimbardo, 1971 yılında Stanford Üniversitesi Psikoloji Bölümü’nün bodrum katında deneysel bir hapishane ortamı oluşturmuştur. Deney, katılımı gönüllü olan 24 psikoloji öğrencisinden oluşmuştur. 12 kişi tutuklu, 12 kişi de gardiyan olarak ayrıldı.
Deneyin gerçekçi olması için her şey özenle planlanmış, 12 hükümlü polis tarafından suçluymuş gibi evden çıkarılmıştı. Karakolda hepsinin parmak izi alındı, fotoğrafları çekildi, soyuldu, temizlendi ve mahkum kıyafetleri verildi. Gardiyanlara üniforma ve sopalar verildi. Gardiyanlar vardiyalı çalışabilecek; böylece eve gidebilirler. Düzenin nasıl sağlanacağına dair belirli bir talimat verilmedi, ancak gardiyanlara mahkumlara karşı şiddet kullanmamaları talimatı verildi.
deneyin amacı; Kötü çevrenin insan doğası üzerindeki etkisini ve çevre ile uyumlu davranışı gözlemlemeyi amaçlar. Kişiye verilen rolün (rolü taşıyan) kimliği gözetilir. Yani tutuklu veya gardiyan olmanın psikolojik etkileri ile ilgilidir. Otoriteye başvurma ve ona itaat etme konularıyla da bağlantılıdır. Mahkumlar ve gardiyanlar rollerine çok çabuk adapte oldular. Deneyim görünür sınırları aştı ve birçok insanda psikolojik hasara neden oldu. Deneyden sadece 36 saat sonra bile mahkûmların psikolojik şoka girdikleri ve bilincini kaybettikleri gözlemlendi. Gardiyanlar tutsaklara karşı sadistçe davranmış (aşağılama, işkence etme, taciz etme, mahpusları istedikleri gibi tuvalete dahi göndermeme) ve mahpuslarda olumsuz ve karamsar davranışlar sergilemiştir. Zimbardo, deneyin süresini iki hafta ile sınırlasa da altıncı günde, gardiyanların rollerine alışması ve şiddetin başlaması üzerine deney sonlandırıldı ve diğer yandan tutuklularda panik ataklar ve krizler meydana geldi. Gardiyanlar, rollerinin etkisiyle mahkumlara uyguladıkları işkenceden o an pişmanlık duymadıklarını belirtti.
Sonuç olarak; Çevreye uyum sağlama davranışının güçlü olduğu ve kişiye hangi rol verilirse verilsin bu rolü benimsediği gözlemlenmiştir. Bu nedenle dizideki karakterlerin çoğu gerçek hayatlarında benzer rolleri üstlenirler (rollere tutunarak). Kişinin rolüne nasıl uyum sağladığı ve bir süre sonra kişinin o kimliğe nasıl büründüğü deneyin sonuçları arasındadır.
Kaynak:
Wikipedia, jailexp.org ve video oyunları.
katip:Yalnızca altn
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]