Yüzyılın sonunda dünyada 3.000 dil yok olabilir

Şu anda dünyada konuşulan 7.000’den fazla dilden yaklaşık 3.000’i 21. yüzyılın sonunda yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.

Uluslararası Anadil Günü, Bangladeş’in girişimiyle 1999 yılında UNESCO Genel Konferansı tarafından onaylanmıştır ve 2000 yılından bu yana her yıl 21 Şubat’ta kutlanmaktadır.

UNESCO verilerine göre şu anda dünyada konuşulan 7.000’den fazla dil var ve bunların 6.700’ü yerel halkların dilleri, bu da onları dünyanın en “tehlike altındaki” dilleri yapıyor.

2019 yılında kutlanan Birleşmiş Milletler Uluslararası Yerli Dilleri Yılı kapsamında kabul edilen karar taslağı kapsamında UNESCO, devletleri yerli dillerin korunması için fon ve mekanizmalar kurmaya çağırıyor.

UNESCO’ya göre yerli halk, ülke nüfusunun küçük bir bölümünü oluştursa da, bu topluluklar kültürel ve dilsel çeşitliliğin en büyük bölümünü oluşturuyor. Öte yandan dillerin yok olması, insanlığın evrenselliğinin ve ortak mirasının geri dönülmez biçimde yok olması anlamına gelebilir.

Birleşmiş Milletler’e göre dilsel çeşitliliğin kaybı biyolojik hayattan kültürel hayata kadar her şeyi etkiliyor.

UNESCO Dünya Diller Atlası tehlikede
UNESCO’nun Dünya Nesli Tükenmekte Olan Diller Atlası’na göre, 1950’den beri kimsenin konuşmadığı diller “sönmüş” diller olarak kabul ediliyor.

Çok konuşulmayan, en son konuşanların büyükanne ve büyükbabalar veya yaşlılar olduğu diller “yüksek tehlike altında” kabul edilir. Bu yaş gruplarının konuştuğu ancak gelecek nesillere aktarılamayan diller, “yüksek düzeyde tehdit altında” olarak nitelendiriliyor.

Çocukların artık anadili olarak konuşmadıkları diller “kesinlikle tehdit altında” olarak sınıflandırılırken, çocukların konuştuğu ancak her yerde konuşulmayan diller de “savunmasız” olarak sınıflandırılıyor.

Bir dilin “güvenli” kabul edilmesi için, herhangi bir dil kısıtlaması olmaksızın tüm nesiller tarafından konuşulması gerekir. Bu tasnife göre bugüne kadar konuşulan dillerin yüzde 4’ü “sönmüş” olarak anılıyor.

Bugün konuşulan dillerin yüzde onu “kritik tehdit”, yüzde 9’u “kritik tehdit”, yüzde 11’i “kesin tehdit” ve yüzde 10’u “tehlike altında” olarak sınıflandırılıyor. UNESCO, bu yüzyılın sonuna kadar bu dillerin yok olacağından endişe ediyor.