vaskülit; Kan damarlarının iltihaplanmasıdır. Vaskülit olarak da adlandırılan vaskülit, kan damarlarının duvarlarında (endotel tabakası) gelişir ve kan damarlarının daralması, tıkanması gibi rahatsızlıklara neden olur. Damar dokusu bozuklukları da kan dolaşımının yavaşlamasına veya durmasına neden olarak kalp, böbrekler, sinirler, akciğer, bacak, kol gibi dokuların beslenmesinde sorunlara neden olur. Şikayetler tutulan damarın tipine göre değişiklik gösterecektir. Vaskülit hayatı tehlikeye atabilecek bir hastalık türüdür. Ancak birçok türü olmasına rağmen yaygın bir hastalık değildir.
Vaskülit nasıl acıyor?
Enflamasyon adı verilen durumlar, vücudu korumak ve iyileştirmek için gelişen biyolojik tepkilerdir. Kan testleri sonucunda yüksek oranda iltihaplanma gözlenirse vücudun herhangi bir bölgesinde sağlık sorunu olduğu ve bağışıklık sisteminin (bağışıklık sistemi) çalıştığı anlaşılır. Bu vaskülitte de böyledir. Vücut damar duvarındaki bozulmayı onarmaya çalışırken damarlarda tamir edilemeyecek tıkanıklıklar ve yırtılmalar meydana gelebilir. Tıkanmış veya yırtılmış damarlar, diğer dokuların ihtiyaç duyduğu besinleri ve oksijeni taşıyamaz, dolayısıyla doku ölümü meydana gelebilir. Özellikle kalp ve beyin gibi hayati organları besleyen damarlarda meydana gelen iltihaplanma tehlikelidir.
Vaskülit türleri nelerdir?
Vaskülit, başka bir hastalığın sonucu olarak (ikincil) veya kendi başına (birincil) ortaya çıkabilir. Tüm vücuda yayılan sistemik vaskülitlerde ateş, halsizlik, halsizlik, kilo kaybı, öksürük, nefes darlığı, ayaklarda ve ellerde uyuşma, yüksek tansiyon gelişimi, ödem, gözlerde kızarıklık ve vücudun farklı yerlerinde morluklar görülebilir. Vücutta iltihap varlığını ortaya koyan kan testleri. Arterlerde veya venlerde görülebilir. Hastalığın tutulduğu damarların boyutlarına göre vaskülogenez küçük, orta ve büyük damarlarda (aorta, karotid arter, subklavyan arter) gelişenler olmak üzere 3 kategoriye ayrılır.
Anjiyoblastlar küçük damarlarda gelişir: Henoch-Schönlein purpurası, Wegener granülomatozu, primer kriyoglobulinemi vaskülit, lökositik vaskülit, Churg-Strauss sendromu gibi hastalıklar.
Orta büyüklükteki damarlarda gelişen vaskülit: Klasik PAN (arteritis nodosa), Kawasaki, Buerger hastalığı bu gruptadır.
Büyük damarlarda gelişen vaskülit: Takayasu arteriti, Behçet hastalığı ve dev hücreli arterit, büyük damarları tutan vaskülit türleridir.
Vaskülitin nedenleri nelerdir?
Pek çok vaskülit tipinin kesin nedeni veya mekanizması hala bilinmemektedir. Ancak romatoid artrit ve lupus gibi otoimmün kökenli bağ dokusu hastalıklarında küçük damarları tutan vaskülit gelişme olasılığı olabilir. Hepatit enfeksiyonu da vaskülit gelişimine neden olabilir. Bu hastalık türünde de pek çok hastalıkta olduğu gibi genetik yatkınlığın yanı sıra bağışıklık sistemi ile ilgili sorunlar ve sigara içmek gibi çevresel faktörler de etkili olabiliyor.
Vaskülit nasıl teşhis edilir?
Vaskülit tanısı hastanın doktora getirdiği şikayetler, doktor muayenesi ve yaptıracağı tetkiklerin sonuçlarına göre konur. Bazı hastalarda tanıyı doğrulamak için anjiyogram, anjiyogram, elektromiyografi veya biyopsi gerekebilir. Vaskülit tedavisi genellikle romatologlar tarafından yapılır. Diğer organlarla teması varsa nöroloji, dermatolog, nefroloji, KBB, göğüs hastalıkları ve göz hastalıkları gibi başka uzmanlar da devreye girebilir.
Vaskülit nasıl tedavi edilir?
Vaskülit tedavisi hastalığın tipine ve kişiye göre değişir. Teşhise göre doktor tedavi şeklini belirleyecektir. Tedavide genellikle steroidler, kortikoidler ve bağışıklık sistemi ilaçları kullanılmaktadır. Tedaviler hastalığı kontrol altına almak için uzun bir süreci kapsar. Ancak uzun süreli kortizon tedavilerinin yan etkileri olacaktır. Alınabilecek bazı önlemler hastaları yan etkilerden koruyabilir. Örneğin kortikosteroidlere bağlı gelişebilecek osteoporoz (kemik erimesi) D vitamini ve kalsiyum alınarak önlenebilir. Tedavi sürecinde hastalara kanın pıhtılaşmasını önleyen ve yüksek tansiyonu önleyici bazı ilaçlar da verilmelidir. Bağışıklığı baskılayıcı ilaçların kullanılması nedeniyle enfeksiyondan korunmak için zatürre ve grip aşıları da doktora danışılarak yapılabilir.
Vaskülit tedavisinde cerrahi bir seçenek
Vaskülit için başka bir tedavi seçeneği cerrahidir ve bu yaklaşım nadiren kullanılır. Vaskülit damarlarda ciddi hasara yol açmışsa veya herhangi bir organ nakli söz konusu ise cerrahi bir yöntem gerekebilir.
Vaskülitli bir hasta mümkün olduğu kadar moralini yüksek tutmalı ve gerekirse bir psikologdan destek almalıdır. Egzersizleri günlük yaşama eklemek, sosyal ilişkileri güçlü kılmak, hayata bağlı kalmak, tansiyon ve şeker takibi yapmak, kronik ise tedavilerini ihmal etmemek, hastalıklarla yaşamayı öğrenmek gerekiyor.
Kaynak:
https://www.saglikbilgi.net/vaskulit-nedir/
http://www.romatizmahastaliklari.com/tr/icerik/25/vaskulitler
http://www.karatashastanesi.com.tr/hayat/vaskulit-damar-iltihabi-hakkinda-bilmeniz-gereken-7-sey/
https://engelliler.gen.tr/f74/vaskulit-damar-iltihabi-nedenleri-ve-tedavisi-26054/
http://seldaoktem.com/vaskulitler/
yazar:Özdaş süpervizörü
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]