Limon, portakal ve bergamot gibi turunçgiller familyasından olup, diğer turunçgillerden farklı olarak Rize’de (bol yağışlı ve ortalama sıcaklığın düşük olduğu) en iyi yetişen ve kabuğuyla yenen meyvelerden biridir. Doğu Asya ve Çin’e özgü bir çalı bitkisidir. Bilimsel adı Citrusfortella olan bitkiye Çin’de altın portakal adı verilmiş ve tüm dünyada kumquat veya komquot olarak bilinmektedir. Şekli limona benzer, rengi portakal gibidir. Kokusu bize bergamotu hatırlatır. Elde tutulduğunda aroması uzun süre dağılmaz. Çok tatlı bir meyve olduğu için tatlı ihtiyacını giderir.
Kamkat, üç yapraklı bir anaç üzerinde tomurcuklanarak üretilir. Erkek ve dişi organlar aynı çiçek üzerinde bulunduğundan tek bir portakal bitkisi her yerde çiçek açıp meyve verebilir. Bitkinin gübre olarak azot, fosfor ve potasyuma ihtiyacı vardır. Kamkat Temmuz sonunda çiçek açar, meyveleri iri zeytin büyüklüğündedir ve nisan-mayıs aylarında olgunluğa ulaşır. Nisan-Mayıs aylarında hasat yapılmadığı takdirde meyvelerin bir yıl boyunca bitkide kalabildiği ve lezzetin hiçbir şekilde değişmediği gözlemlenmiştir. Ancak hasat, gelecek yıl çiçeklenme ve meyve oluşumunu iyileştirme etkisine sahiptir. Bitkinin soğuğa dayanıklı olduğu, soğuktan önce hasat edilmediği takdirde kalitesini kaybetmediği belirtilmektedir. 5°C’de ve %90 nemde uzun süre saklanabilir.
Doğu Asya ve Çin’de doğal olarak yayılan bu bitki, 19. yüzyılda Avrupa ve Kuzey Amerika pazarlarına girmiştir. Tüm dünyada Çin, Japonya ve Amerika’da yetiştirilir, ancak yalnızca Porto Riko, Guatemala, Kolombiya, Brezilya ve güney Hindistan’da yüksek deniz seviyesinde yetiştirilir. Avustralya ve Güney Afrika’da da çok küçük miktarlarda yetiştirilmektedir. Ülkemize ilk olarak 50-60 yıl önce Batum’dan Rize’ye gelmiş ve kendisini nasıl değerlendireceğimiz uzun süre bilinmemişti. Öte yandan ülkemizin farklı bölgelerinde yetiştirilmeye çalışılsa da en iyi ürün Rize’de alınmıştır.
Kamkat, diğer turunçgiller gibi C vitamini açısından zengindir. Öyle ki 100 gram kumkuatın içerisinde 151 miligram C vitamini bulunmaktadır. Bir kişinin ortalama günlük C vitamini ihtiyacı 30 miligramdır ve bu değer 20 kWh ile sağlanır. Bununla birlikte vücudun diğer mineralleri emmesinde de etkilidir. Kas ve dokuların oluşumunda görev yapan bu vitamin, diğer vitaminlerin de vücut tarafından daha iyi kullanılmasında etkilidir. Kabuğu ile yenildiğinde vücudu kuvvetlendirdiği, hazmı kolaylaştırdığı ve sindirim rahatsızlıklarına faydalı olduğu söylenmektedir. Kanı temizler ve dolaşımını kolaylaştırır. Ateroskleroza ve kan damarlarının tıkanmasına iyi gelir. C vitamini açısından zengin olduğu için grip, nezle, öksürük gibi solunum yolu enfeksiyonlarından korunmada etkilidir. Yüksek antioksidan içeriği nedeniyle bağışıklık sistemini güçlendirmede etkilidir. Bu nedenle bağışıklık sistemi zayıf olanların ve kolay hastalananların bol bol tüketmesi önerilir. Yüksek kalsiyum içeriği sayesinde kemik ve dişlerin güçlü bir yapıya sahip olmasını sağlar. İçeriğindeki A, B1, B2 ve B3 vitaminleri sayesinde sinir sisteminin düzenli çalışmasında etkilidir. Kolesterol ve tansiyon hastalarının tüketmesi tavsiye edilir. Gıda zehirlenmelerine ve böcek sokmalarına karşı da etkilidir. İyi bir idrar söktürücüdür. Akne ve nasırları azaltmak için kullanılır. Mide bulantısı ve baş dönmesini hafifletici etkileri olduğu söylenmektedir.
Kamkat çiğ olarak tüketilebileceği gibi reçel, marmelat, meyve suyu, puding, kek ve hamur işleri yapımında da kullanılmaktadır. Kabuğuyla birlikte salata haline getirilerek yenebilir. Çin restoranlarında yemeğin sonunda yenen bir tatlı türüdür. Kamkat, dünyanın en pahalı restoranlarında tatlı ve salatalarda en popüler yeri kaplar. Meyvesi asitli ve kabuğunun bir kısmı tatlı olan kamkatın aroması yağlı yemeklere çok iyi uyum sağlar.
Kamkat seralarda ve saksılarda yetiştirilir. Ayrıca süs bitkisi olarak özellikle beş yıldızlı otellerde peyzaj düzenlemelerinde, evlerde balkonlarda ve bahçe saksılarında süs bitkisi olarak kullanılmaktadır. Küçük turuncu görünümünden dolayı ortama şirin bir güzellik katar.
Kaynak:
www.wikipedia.org
www.sabah.com.tr
katip:Segedim Aydın
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]