ekonomik birimler
Ekonomik birimler hane halkı, şirketler ve hükümettir. Tüm ekonomik birimler, insanların rolünden ziyade ekonomik işlevlerini tanımlar. Bir günde birden fazla ekonomik işlevi yerine getirmek mümkündür.
- Aile: Bir çatı altında yaşayan ve ortak mali kararlar alan bir grup insan. Bir veya daha fazla kişiden oluşabilir. Aynı evde yaşayanların akraba olması gerekmez. Örnek vermek; Aynı evde yaşayan öğrenciler de olabilir. Hane halkı, mal ve hizmetlerin tüketicileri, üretim kaynaklarının sahipleri ve tedarikçileridir. Tüketici haneleri mal ve hizmet satın alır. Mal ve hizmet miktarı, tüketicinin geliri ve üretilen mal ve hizmet miktarı ile sınırlıdır. Tüketiciler, satın alma güçlerinden maksimum memnuniyet ararlar. Üretim faktörlerine sahip olan aileler, firmaların faktör ve kaynaklarını satarak gelirlerini maksimize etmeye çalışırlar Firmalar: Üretim kaynaklarına sahip olan ve hangi mal ve hizmetlerin üretileceğine karar veren ekonomik birimlerdir. Diğer işletmelere, hanelere ve hükümete satmak üzere mal üretmek için üretim faktörlerini kullanırlar. Üretim faktörlerini satın alırlar ve ürettikleri mal ve hizmetleri satarlar. Devlet: Şirketlerin ürettiği bazı malları satın alır. Aileler gelirlerinin bir kısmını vergi olarak alıyor. Ayrıca çeşitli mal ve hizmetler üretebilir. mülkiyet haklarını düzenler. Şirket, tüketiciler ve kaynak sahipleri için düzenlemeler yapar.
ihtiyaçlar ve özellikler
İnsanların tüm ekonomik faaliyetleri ihtiyaçlarını karşılamaya yöneliktir. Mutlu bir hayat sürmek için ihtiyaçların karşılanması gerekir. Doyduğu zaman haz ve kanaat, doymadığı zaman ise acı ve üzüntü veren duygu ihtiyaç olarak adlandırılır.
İhtiyaçlar, temel ihtiyaçlar ve zaruri olmayan ihtiyaçlar olarak ikiye ayrılır. Hayatta kalmak için gerekli olan ihtiyaçlara temel ihtiyaçlar denirken, gereksiz ancak tatmin için zevkli olanlara temel olmayan ihtiyaçlar denir.
İnsan ihtiyaçlarının derecesi ve şekli sosyal yapıya, yaşa, cinsiyete, sosyal sınıfa ve mesleğe göre değişiklik gösterdiğinden temel ihtiyaçlar ile temel olmayan ihtiyaçlar arasında net bir ayrım yapmak mümkün değildir. Örnek vermek; Soğuk yerlerde yaşayanlar, daha sıcak yerlerde yaşayanlara göre daha fazla sıcaklığa ihtiyaç duyarlar. Geri kalmış bir toplumda araba zorunlu değildir. Gelişmiş bir toplumda gerekli olabilir. Çünkü alışverişe ve işe araba ile gidip işe araba ile devam etmek daha ekonomik olabilir.
İnsanların tatmin etmek istedikleri birçok ihtiyaçları vardır. Bazıları periyodiktir. Kendinizi aç, susuz vb hissetmeyin… Toplumun gelişmesi, teknolojinin ilerlemesi ve damak tadındaki değişimlerle birlikte ihtiyaçlar da arttı. Yıllar önce lüks olarak görülen bazı ihtiyaçlar artık zorunlu hale geldi. Buzdolabı gibi…
İhtiyaçlar ciddiyete göre değişir. Bir ihtiyaç diğerinden daha şiddetli olabilir. Genel olarak, temel ihtiyaçlar, temel olmayan ihtiyaçlardan daha şiddetlidir. İhtiyaçların yoğunluğundaki farklılık, rasyonel davranışı bir koşul haline getirir. Dolayısıyla doyum ihtiyacı düzen ve tercih gerektirir.
Rahatlama ile ihtiyacın yoğunluğu azalır. Diğer bir deyişle, ihtiyaçların tatmin edilmesi sürecinden sonra, tatmin için kullanılan mal ve hizmetlerin tüketimi hazdan çok acıya neden olabilir. Özellikle yeme içme.
Bazı ihtiyaçlar rahatlama ile keskinleşir. Başka bir deyişle, gereksiz bir ihtiyaç sürekli olarak karşılandığında yoğunluğu artabilir. Çünkü memnuniyetle bu bir alışkanlık haline gelir. Uyuşturucu kullanmak gibi…
İhtiyaçlar ve tatmin araçları ikame edilebilir. Bazı ihtiyaçlar tatmin edilirken, diğerlerinin tatmininden vazgeçmek gerekebilir. Örnek vermek; Müzik dinlemek yerine sinemaya gitmek. Aynı ihtiyaç, bir mal yerine başka bir malla karşılanabilir. Çünkü aynı ihtiyacı karşılayan birçok mal türü vardır. Örnek vermek; farklı meyveler
Ürünler ve servisler
İhtiyaçları karşılayan fiziksel varlıklara mal denir. Örneğin açların ihtiyaçları yiyecek ve içecek ile karşılanır. Fiziksel varlığı olmadan ihtiyaçları karşılayan şeylere hizmet denir. Örneğin, bir saç kesimi için berbere gittiğinizde, berber fiziksel bir varlık göstermez, sadece saç ve sakalı düzeltir. İhtiyaç sahibi, hizmet sonucunda güzel saçlara ve yüze sahip olmaktan memnun olur. Hizmetler, üreten kişi ve kuruluşlar tarafından üretilir ve bunları sağlayan kuruluşlardan bağımsız değildir.
Hizmetler iki kategoridedir. Kişisel ve ticari hizmetler. Kişisel hizmetlere örnek olarak berberlik ve tıp verilebilir. Ticari hizmetlere örnek olarak bankacılık, ulaşım, ticaret, sigorta ve iletişim gösterilebilir.
Emtia kelimesi, bir ekonomideki tüm mal ve hizmetleri temsil etmek için kullanılır.
Emtia Özellikleri: Mal ve hizmetlerin tüketiminden belirli bir memnuniyet elde edilir. Örneğin, yiyecek, içecek, giyim, mobilya, televizyon ve otomobil çeşitli mallardır.
1- Mallar insanlara fayda sağlar: Fayda göreceli ve sübjektif bir kavramdır. Örneğin Türkiye’de faydalı olan bir mal başka ülkelerde kullanılmayabilir.
2- Her ekonomik malın bir değeri vardır: Bir malın değeri farklı belirlenebilir. Bazıları bir malın değerini üretim maliyetlerine göre belirler, bazıları da sağladıkları faydaya göre.
Mal türleri: serbest ekonomik mallar, tüketim malları, dayanıklı ve dayanıksız mallar.
1- Ekonomik Mallar: Satın alınması emek veya maliyet gerektiren mallardır. Ekonomik mal talep üzerine elde edilemez. Ekonomik mallar, kıt kaynakları kullanan diğer mallar açısından maliyet gerektirir. Ekmek, yakacak, şeker, tuz gibi…
2-Bedelsiz mal: Doğada istenildiği zaman kolay ve masrafsız bulunabilen mallardır. Örneğin, hava her zaman bilinçli veya bilinçsiz olarak solunur. Su, bir akarsuyun kenarında olduğu zaman da bedava bir maldır. Bedava mal miktarı her zaman insanların istediğinden fazladır. Maliyetleri yoktur. Kıt kaynakları kullanmayın. Onu elde etmek için hiçbir şeyden vazgeçmek zorunda değilsin. Malların serbest dağıtımında ekonomik bir sorun yoktur.
Bir malın bedelsiz veya ekonomik olması duruma bağlıdır. Örneğin hava solumak serbest olduğunda dalgıçlar ve astronotlar için ekonomik olarak faydalıdır. İçme suyu, kaynağının yakınında kamp yapmak için bedava bir malken, çölde kalınca ekonomik bir mala dönüşüyor. Doğada yetişen ve ücretsiz olarak toplanabilecek meyveler de ücretsiz öğelerdir. Belirli mal miktarı serbestçe veya ekonomik olarak belirlenemez.
Ücretsiz mal örnekleri kolayca verilmez. Geçmişte hava bedava bir mal iken, hava kalitesi filtreleri ve kirlilik ölçer gibi maliyetler nedeniyle temiz hava artık bedava bir mal değildir.
3- Tüketim malları (nihai mallar): Tüketicinin ihtiyaçlarını doğrudan karşılayan mallardır. Ekonomik özelliklerini kaybettiklerinde yok olurlar. Yiyecek ve giyecek gibi…
4- İmalatçı malları: Başka malların üretiminde kullanılan mallardır. Örneğin makinenin yakıtı, kullanıcının hizmeti, bulunduğu bina gibi. Sermaye malları, yarı mamuller ve hammaddeler olarak da ifade edilir.
Bir malın ürün mü yoksa tüketim malı mı olduğu duruma bağlıdır. Örneğin, bir araba gezi için kullanıldığında tüketici mülkü ve bir satış görevlisi onu iş için kullandığında ürün mülküdür.
5- Dayanıklı Tüketim Malları: Alındıktan sonra yıllarca fayda sağlayan mallardır. Buzdolapları, arabalar, radyolar, televizyonlar gibi… Bu ürünler tükendiğinde tükenmez, faydaları tüketilir. Yiyecekleri hijyenik bir şekilde saklamak, seyahat etmek, film izlemek, haber ve müzik dinlemek gibi…
6- Dayanıksız tüketim malları: Sağladıkları avantajlar nedeniyle tüketilen mallardır. Mum, ekmek, şeker, akaryakıt gibi… Kolay bozulan dayanıklı tüketim malları kavramı ile karıştırılmamalıdır.
Kaynak:
Anadolu Üniversitesi – Ekonomiye Giriş – 2008
yazar:Halil İbrahim Arık
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]