Amerika’daki ilk araba kazası, 1899’da New York’ta arabasından atıldıktan sonra bir araba çarpışmasında ölen Henry Bliss’i kapsıyordu. O zamandan beri araba kazalarında 20 milyondan fazla insan öldü ve çarpışma testi mankeninin mucidi fizikçi Samuel Alderson’un yaratıcılığı olmasaydı bu sayı daha büyük olabilirdi.
Alderson, 21 Ekim 1914’te Cleveland, Ohio’da doğdu ve California’da büyüdü. Romanya doğumlu bir göçmen olan babasının özel bir levha ve tabela dükkanı vardı. Alderson liseyi on beş yaşında bitirdi ve düzenli olarak Reed College, Caltech ve University of California Berkeley gibi çeşitli kolejlere gitti. Ailesinin sac işinde çalışarak eğitimine ara verdi. J. Robert Oppenheimer ve E. O. Lawrence’ın gözetiminde UC Berkeley’den fizik alanında doktora yaptı, ancak tezini asla tamamlamadı.
Bunun yerine II. İkinci Dünya Savaşı sırasında füze güdüm sistemleri için küçük elektrik motorları geliştirdi ve ardından araştırmaları arasında motorla çalışan bir protez kol tasarlamayı da içeren IBM için çalışmaya başladı. Bu çalışmaya dayanarak, 1952’de uçaklarda kullanılan fırlatma koltuklarının güvenliğini test etmek için antropometrik bir manken tasarlama sözleşmesiyle kendi şirketini kurdu. Otomotiv endüstrisinde, trafik ölümlerinin sayısı artmaya devam ettikçe böyle bir mankenle ilgilenmeye başladı.
Biyomekanik alanı hâlâ oldukça yeniydi ve ani şiddetli kuvvetlerin insan vücudu üzerindeki etkisine dair güvenilir veriler olmadığı gibi, bu tür etkileri ölçmek için iyi araçlar da yoktu. Detroit’teki Wayne Eyalet Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, genellikle tıp fakültesinden daha yaşlı beyaz erkeklerden oluşan kadavralar üzerinde deneyler yapmaya başladı. Çarpışmaların ve yuvarlanmanın vücutları üzerindeki etkisini incelemek için vücutlara ivmeölçerler koydular ve bunları arabalara bağladılar.
1940’ların sonlarında bir avuç cesur ruh, kendilerini roket kızaklarına bağlayarak ve ağır nesnelerin göğüslerine yığılmasına ve püskürmesine izin vererek hızlı yavaşlamanın vücut üzerindeki etkilerini test etmek için canlı çarpışma testi mankenleri olarak hareket etmeye gönüllü oldu. Bunların arasında Albay John Stapp ve Otomotiv Kaza Test Uzmanlarının Yıllık Toplantısı’ndan Wayne Eyaleti Profesörü Lawrence Patrick de var. Patrick, testlerin (acı verici olsa da) sahada kullanılan ilk matematiksel modellerin geliştirilmesinde çok önemli olduğunu iddia etti.
Daha sonra hayatta kalmaya ilişkin verileri toplamak için canlı hayvanlar kullanıldı. Domuzlar, bir insanınkine benzer bir iç yapıya sahip oldukları ve bir aracın içinde oturma pozisyonuna getirilebildikleri için bu görev için özellikle uygundur.
Bu testler, tartışmalı olsa da, ilk çarpışma testi mankenlerini tasarlamak için gereken anatomik modelleri sağladı ve aynı zamanda binlerce hayat kurtaran araçlar için tasarım değişikliklerine yol açtı. Albert King tarafından 1995 yılında Trauma dergisinde yazılan bir makale, bu tür araştırmaların sonucunda her yıl yaklaşık 8.500 hayatın kurtarıldığını tahmin ediyor. Aslında, kullanılan her ceset için yaklaşık 300 kişi ölümcül kazalardan kurtuldu.
Bununla birlikte, bu ilk modeller kısmen kusurluydu, çünkü hiçbir iki vücut birbirine benzemiyordu ve bu da güvenilir karşılaştırmalı veri toplamayı zorlaştırıyordu. Kitlesel olarak üretilmiş, test edilmiş ve yeniden test edilmiş bir antropometrik test mankeni (ATD) bu temel kusuru giderecektir.
Bu, şirketini kurduğunda Alderson’ın misyonuydu. Bu mankene “Sierra Sam” adı verildi ve ilk olarak 1949’da uçak fırlatma koltuklarını, uçuş kasklarını ve pilotların emniyet kemerlerini test etmek için tanıtıldı. 1968’de test arabaları için tasarlanan VIP’yi üretti. Çelik bir göğüs kafesi, mafsallı eklemleri ve cihazları tutmak için boşlukları olan esnek bir boynu vardı ve sıradan insanın hızlanma ve ağırlık dağıtma özelliklerini taklit edecek şekilde tasarlandı.
1970’lerde General Motors bilim adamları, orijinal Alderson tasarımına rakip olan Sierra Engineering’in özelliklerini birleştiren Hybrid I’in piyasaya sürülmesiyle pazara girdi. Bunu, insan vücudunu yakından simüle etmek için gelişmiş boyun esnekliği ve baş dönüşü ile Hibrit II ve Hibrit III takip etti.
İkincisi, 1977’de piyasaya sürülmesinden bu yana endüstri standardı olmuştur ve ortalama bir erkek oyuncak bebekten bütün bir “aileye” genişlemiştir. Boyundaki tork veya bir çarpışmaya tepki olarak emniyet kemerinin göğsü ne kadar sıkıştırdığı gibi şeyleri ölçmek için “gövde”deki kilit noktalarda birkaç sensör içerir.
Hibrit serisi özellikle önden darbeler için tasarlandı, bu nedenle artık diğer durumların etkisini ölçmek için çarpışma testi mankenleri modelleri var. Bunlar, yandan çarpışmalar sırasında kaburgalara, omurgaya ve iç organlara ne olduğunu ölçmek için Yan Darbe Mankeni’ni (SID) içerir: Arkadan çarpışmaların etkisini, özellikle boyun yaralanmalarını incelemek için BioRID; ve emniyet kemeri ve hava yastıklarının çocuklar üzerindeki etkinliğini araştırmak için CRABI.
WorldSID, tek bir çarpışma testinde 258 ayrı ölçümü kaydedebilen, bugüne kadarki en gelişmiş çarpışma testi mankenlerinden biridir. Ancak üreticiler, oyuncak bebeklerin 12 kaburgasının her birinde LED’lere sahip olduğu ve daha sonra ışık açısı sensörleri tarafından izlenebildiği ve böylece hareketi üç boyutta ölçebildiği bir Denton ATD prototipi olan RibEye gibi iyileştirmeler yapmaya devam ediyor.
Alderson, radyasyona maruz kalmayı ve askerlerin eğitim sırasında giydiği ve sahte kan sızdırabilecek yapay yaraları ölçmek için tasarlanmış insan figürleri yaratmaya devam etti. Ancak en çok hayatı kurtaran ve popüler bir kültür ikonu haline gelen, çarpışma testi mankeni biçimindeki otomobil güvenliğine yaptığı katkıydı. Alderson, 11 Şubat 2005’te 90 yaşında evinde huzur içinde vefat etti.
kaynak:
Britanya
yazar: Tuncay Bayraktar
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]