Kökleri kültürümüze dayanan masal, toplum içinde insanlar arasında, köy odalarında, çeşitli toplantılarda anlatılan sözlü edebiyatın bir ürünüdür. Bu yönüyle sosyal olan masal, toplumla ilgili pek çok imgeyi de içinde barındırır. Bir anlamda masallarımızda toplumsal simgeler yer almaktadır. Kültürel değerinin zirvesinde olan bir masal ulusu hakkında bilgi edinmek ve o ulus hakkında spekülasyon yapmak için en zorlayıcı materyallerden biridir. Çünkü masallar sadece anlatılmak ve eğlendirilmek için yaratılmış muğlak bir edebiyatın ürünü olmakla kalmayıp, ait oldukları kültürün daha pek çok yönü olan dilsel ve toplumsal yönüne ışık tutma avantajına da sahiptir. Masalın toplumsal yönüne değinen Carl Jung, masalların toplumun bilinçsiz kolektif bir ürünü olduğunu belirtmiştir. (Yalçın, Aytaş, 2002: 37). Toplum, bireyleri birer birer yaratır ve her birinin zihinsel dünyası, o toplumu oluşturan ortak bilinçaltının bir alt dalıdır. Her birey ait olduğu toplumun kültürel değerlerini benimser ve bu değerlerle şekillenir.
Fantastik edebiyat türlerinden biri olan masal, bilinmeyen bir ülkede, bilinmeyen zamanlarda geçen olayları kurmaca kahramanlarla anlatır. Bir peri masalı bu bakımdan bir rüya gibidir. İstisna, mekan ve zaman kavramlarını sığdıramama gibi uzmanlıklar da rüyalarda mevcuttur. Rüya bilinçaltı zihinle ilgilidir. Hem peri masalı hem de onun postmodern yansıması ve anlatısı, bilinçdışının bir unsuruyla meşguldür. Bir peri masalında yazar ya da anlatıcı, bilinçaltını geniş ölçüde kullanır. İmalarda bulunur ve yarı bilinçli ya da bilinçsiz olarak anlatıcıyı göndermeler yapmaya zorlar. Bir peri masalının amacı, dinleyiciyi ve okuyucuyu eğlendirmektir. Bu rüyada bilinçsizce yapılırken, masalda uyanık halden dolayı bilinçli olarak yapılır. Postmodern bir tür olan anlatı, peri masalı unsurlarını kullanır, ancak aslında bir peri masalı ile aynı değildir. Yazar, metnini oluştururken gerçeklikten yararlanır ve gerçekliği yeniden inşa eder; Ancak bunu yaparken senaryosuna peri masalı unsurları da kattı.
Masal, anlatıyı yalnızca kurgusal aşamada etkilerken, anlatı tematik olarak benzersizdir. Gerçek olay, farklı şekillerde bir peri masalı (ya da sıra dışı) havası alır. Elbette masallar ve masallar yazıldıkları amaç bakımından farklı türlerdir. Masal günümüz çizgi filmlerine de yansımıştır.
Animasyon film yapımcıları filmleri kurgularken masal unsurlarından da yararlanırlar. Yazılma amacı açısından düşünürsek, masal ve animasyonun ortak yönleri vardır. Her ikisi de çocuklar için tasarlanmıştır. Biri edebi, diğeri görsel. Fantastik çizgi filmde az önce masalda bahsettiğimiz yer, zaman ve kişilerle ilgili özellikler bulunmaktadır. Masal aynı zamanda sevimli çizgi filmlerdeki padişahlar, hayvanlar, cinler, periler ve devlerle ilgili hikayelerle doludur. Bu konuda çizgi filmdeki tek fark görsel öğelerle süslenmiş olmasıdır.
Masal, anonim halk edebiyatının bir ürünüdür. en önemlileri; Habeş Aramice ve Masala Aramice, İbrani masalı, Arap masalı, karşılaştırma ve zıtlık anlamı taşıyan atasözü Türk dilinin malı haline gelmiştir. (Elsin, 2001: 368). Masal, doğu toplumlarında köken ve kültür açısından oldukça yaygın olup, doğunun tuhaflığını, uzaklığını, farklılığını taşımaktadır. En önemli yönü çocuklara anlatılmasıdır. Çocukların eski çağlardaki zihinlerini geliştirmeleri ve çocuklarla vakit geçirmelerini sağlamak için tasarlanmıştır. Ve bu konuda bilinmeyen özellikler içerir. Masal toplumun malı olduğu için yazılı özelliği olmadığı için değişken ve geliştirilebilir bir yönü vardır. Her anlatıcı kendi kurmaca dünyasını masalına yansıtabilir. Böylece masal, eski devirlerde gelişme ve değişmeye açık özelliklerinden dolayı her bölge ve kültürün farklı özelliklerini bünyesinde barındırmıştır.
insanlar masal kahramanları,
Hayvanlar, bitkiler, fiziksel nesneler, hayali yaratıklar ve basit fikirler. (Elsin, 2001: 369). Anlatıcı, tüm bu kahramanları hem gerçek hem de gerçek dışı unsurlarla süslüyor. Örneğin, kahraman gerçektir ama eylemi olağanüstüdür. Bitki gerçek hayatta var ama konuşuyor. Masallara bu yönüyle bakacak olursak, onları sadece alışılmadık konuları işleyen bir tür olarak nitelendirmek yanlış olur (Boratav, 2000:95).
Şükrü Elçin, masalların üç bölümden oluştuğunu söyler. başlayan kafiye. Dinleyicinin dikkati ve ilgisi bu şekilde hikâyeye çekilir. Bir tekerleme bir hikayenin ortasında da kullanılabilir. Masal, masalın ana bölümüne dönüşür. Son bölümde ise kahramanların kaderi belirleniyor. Sonunda bir kafiye olabilir. (Elsin, 2001: 369).
Masallarda anlatım kısa ve yoğundur. Olaylar olduğu gibi anlatılır, zaman içinde bir kez; Bazen de tam tersine kısa bir süre önce yaşadıkları dönem onlara ayrıntılı olarak anlatılır. Anlatı geçmiş zamandır (Boratav, 2000:95). Masallarda olayların geçtiği yer ve zaman da belirsizdir. (Helimoğlu Yavuz, 1997: 22)
yazar:Sarpil Altunyay
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]