Nepotizm, özellikle iş hayatında akrabaları kayırma anlamına gelen bir terimdir. Terimin kökeni, yeğenlerin Katolik papalar tarafından Kilise’de kardinaller gibi önemli mevkilere atanmalarına dayanmaktadır ve Latince yeğen anlamına gelen “nepos” kelimesinden gelmektedir. Günümüzde özellikle iş hayatında bazı kişilerin sırf akraba oldukları için işe alınması veya terfilerde öncelik verilmesine kayırmacılık denmektedir. Bu durum adaletsizliğe neden olmakta ve işyerinde çalışan diğer kişilerin motivasyonunun düşmesine neden olmaktadır. Patronaj uygulamasında işe alım ve terfilerde objektif kriterler yerine sadece akrabalık ilişkileri dikkate alınmaktadır. Bu durum liyakat esaslı işe alım ve terfilerin önüne geçmekte ve sonuçta şirketlere ciddi zararlar vermektedir. Çünkü sadece akrabalık bağı nedeniyle atanan veya terfi ettirilen kişiler, yetersizliklerine rağmen yeterli bilgi ve deneyime sahip olmadıkları için kendilerine verilen görevleri yerine getiremezler.
Nepotizm dünyanın her yerinde gördüğümüz bir uygulamadır. Ancak özellikle Asya ve Afrika ülkelerinde kültürel ve akrabalık törelerinin önemi nedeniyle kayırmacılık uygulamaları kötü görülmemektedir. İngiltere’de, doğrudan adam kayırmacılık olarak yorumlanmasa da, sosyal açıdan elit ailelerden gelen kişilere yönelik kayırmacılık çok yaygındır. Dünyadaki örneklere bakıldığında, 2009 yılında Fransa Cumhurbaşkanı Sarkozy’nin oğlunun gerekli niteliklere sahip olmamasına rağmen devlet kurumu EPAD’ın direktörlüğüne atanması, kayırmacılığın dikkate değer örneklerinden biridir. Kayırmacılığın son örneği, ABD Başkanı seçilen Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın danışmanı olarak atanmasıyla verilebilir.
Kayırmacılık da bazı durumlarda kaçınılmaz olabilir. Örneğin küçük bir yerleşim yerinde kurulan büyük bir fabrikada bazen birbiriyle akraba olan kişilerin istihdam edilmesi kaçınılmaz oluyor. Kayırmacılık yapıp başarılı olan şirketler de var. Ancak bu çalışmalarda öne çıkan ortak özellik, atanacak pozisyona uygun niteliklere sahip bir ‘akraba’nın işe alınması veya terfi ettirilmesidir. Bu nedenle, her türlü kör kayırmacılık günün sonunda işletmeye zarar verecektir. Ayrıca, adam kayırmaya karşı çok katı politikalara sahip olmak, özellikle kadın çalışanlar için zararlı olabilir. Başka bir iş arkadaşıyla tanışıp evlenen kadınlar, şirketin uyguladığı katı kayırmacılık karşıtı politikalar nedeniyle evlendikten sonra eşleriyle aynı işyerinde çalışmaları yasak olduğu için işten ayrılmak zorunda kalabiliyor.
Sonuç olarak adam kayırmacılık bir işletmeye zarar verebilecek bir uygulamadır. Ancak şirketlerin kayırmacılığa karşı katı politikalar yerine, mevcut çalışanlarının yakınlarının işe alınacak işin gerektirdiği niteliklere sahip olmaları durumunda şirkete alınabilecekleri politikaları uygulamaları daha uygun olacaktır. Böylece, nitelikli iş gücü sadece işyerinde çalışan bir kişinin akrabası olduğu için değerlendirme dışı bırakılmayacaktır. Kayırmacılık gibi, kayırmacılık karşıtlığı da ayrımcı bir politikadır. Önemli olan işe atama ve terfilerde objektif kriterler dikkate alınarak atamaların yapılmasıdır.
Kaynak:
tr.wikipedia.org/wiki/Nepotizm
en.wikipedia.org/wiki/Nepotism
forbes.com/2009/06/19/ceo-executive-hiring-ceonewtork-leadership-nepotism.html
yazar:Muhammed Umut Bişkin
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]