temyiz; Bir kimseye gizlice bir şeyler fısıldamak, iletmek anlamına gelen Arapça bir kelimedir. Burada kelimenin anlamı yerine müncidi tasavvufta kullanılış şekline göre ele alacağım.
Manakat, tasavvufta Yaradan’a (Tanrı’ya) yakarmak anlamında kullanılır. Bu konuda yazılan manzum, şiir veya nesre verilen isimdir. Munacatın asıl amacı, bir kulun varlığının Allah’ın kudreti karşısında ne kadar savunmasız olduğunun farkına varmaktır; İşlenen günahlara rağmen istiğfar etme mantığına dayanır. Tevhid ile çok benzeseler de birbirleriyle karıştırılmamalıdırlar. Tanrı’nın dua etme yeteneğine boyun eğmeyin; Tevhidde Allah’ın yaratmasına hayranlık esastır. Tevhid aynı zamanda Allah’ın birliğini kabul etmek ve bu konuda fikir beyan etmektir.
Monjat’ın ilk örnekleri İslam sonrası Arap edebiyatında görülmektedir. Hz.Muhammed’in (Allah ondan razı olsun ve ona barış versin) bazı duaları tasavvufun temeli oldu. Birinci namaza örnek olarak Hz. Bana bir arama geliyor. Daha sonra İran (Fars) edebiyatına geçmiş ve ilk örneğini Has Abdullah Herevi vermiştir. Daha sonra hemen hemen her şairin eserlerinde munacat örneklerine rastlanır. Daha sonra Türk edebiyatında munacat örnekleri görülmeye başlanmıştır.
Arap edebiyatında Menakat yazılırken sanat ikinci planda tutulmuş ancak İran ve Türk edebiyatına girmesiyle birlikte sanatsal işleme de başlamış ve son şeklini almıştır. Münacatın en ünlü örnekleri: Mesnevi – Mevlana Celaleddin Rumi, Fuzuli, Ali ir Nevai, eyhi, Adli, Necib, Esrar Didi’nin verdiği munacatlardır.
Ayrıca Kutadgu Bilig’de Türk edebiyatında bir münacat örneği olarak yazılmadığı halde eserin başındaki bazı metinlerde bir münacat örneği yer almaktadır.
Türk edebiyatında kıraat Batı edebiyatının da etkisiyle biraz daha değişmiştir. Artık monologlar sadece Allah’tan af dileme şeklinde değil, Yaradan’dan bir rica ve O’ndan pişmanlık duyma şeklinde de ele alınmaya başlandı. Bu dönemin önemli münacat yazarları; Chinasi, Zia Paşa ve Mehmet Akif Ersoy. Günümüzde munacat örnekleri ortaya çıkmaktadır. Belki de en ünlüsü İsmet Özel’in Monakat’ıdır.
sözlük:
Ayette: Duygu ve düşüncelerin sanatsal bir şekilde, kafiye ile ifade edilmesine şiir denir. Ayetlerden oluşuyor ama her ayet değil.
ayet: Belirli bir cilt ve üslup esas alınarak üretilmiş edebî ürünlerdir. Her türlü şiir.
nesir: Ölçüsüz tüm yazı biçimlerini kapsar. Romanlar, kısa öyküler ve denemeler buna örnektir.
Akrep: Arapça kökenli bu kelimenin tam Türkçe karşılığı olmasa da ayrım anlamına gelmektedir.
* Peygambere hamd olsun
Rahman olan Rabbim, insanların en üstünü ve en hayırlısını sevgili Resulünü gönderdi. Karanlık gecede insanlara meşale oldu. Işık seni aydınlattı. O, Allah’ın davetçisiydi, sen de doğru yolu tuttun yiğit! Milleti için tek arzusu buydu. Allah senden gece gündüz istedi. Şimdi onu övüyor ve onayını arıyorsunuz. Bütün derdi milleti, milletinin azaptan kurtuluşu idi. Milletine anne babasından daha merhametliydi, Allah milletine merhamet etsin. Bu kara topraklarda ve mavi gökyüzünde bir azizdi o. Allah onu yüceltti, ben de onun yoluna gönül koydum ve sözlerine bütün kalbimle inandım. Tanrı kalbimi önemsiyor! Beni sevgili Elçi ile gönderdi! Kıyamet günü yüzünü dolunay gibi göster ve bana şefaat et! Favoriyi takip et
Kaynak:
Yusef Hasib Kutadgu bilig
katip:Tanner Gumos
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]