Hikâye, roman ve oyunlarıyla tanınan Aziz Nesin, eserlerine insanların hayal gücünü ve beğenisini aktararak, onları kırmadan, dökmeden ince bir hassasiyetle eleştirerek komik olanı toplum ve birey bağlamında yansıtmayı amaç edinmiştir. . Aziz Nesin, bir bakıma popüler edebiyatın özelliklerini modern edebiyatla birleştirerek sunar. Okunmasının ve kabul edilmesinin kolay olmasının nedenlerinden biri de budur. Eserleri, yoğun sosyallikleri ile o dönemin siyasi, toplumsal ve bireysel meselelerine ışık tutar. Aziz Nesin, köy, bürokrasi, sosyal ilişkiler, devlet-birey ilişkileri, emek sömürüsü, gecekondu gibi konuları mizahi bir dille ele alıyor. Olay faktörünü gündeme getiren yazar, gerçekçi bir bakış açısına sahiptir. Anlattığı olaya göre seçtiği kişileri kendi kişilik özellikleri içinde sunması ister istemez doğal ve sıcak bir anlatım ortamı yaratıyor. Karakterlerin bulundukları sınıfların dil özelliklerine göre konuşmaları mizah unsurunun canlılığına katkı sağlamaktadır. İnsanların kullandığı deyimler, atasözleri ve sözlü benzetmeler canlılığı ve mizahı sağlayan unsurlardır. Gerçekçi olduğu için olayları sistematik, nedensel bir ilişki içinde ve kronolojik sırayla verir. Bir yazar olarak olaylara karışmaz, yani kendisine ilahi bir rol biçmez. Anlattığı olayları gündelik hayatın mantığını ihmal etmeden ve bu mantık çerçevesinde yansıtır. Bütün bunları yaparken asıl istediği, okuyucunun anlattığı konularla ilgili keşfetmesi, eleştirmesi, sorunları tespit etmesi ve böylelikle vermek istediği mesajı almasıdır. Yazar toplumsal ve siyasal eleştirilerini hep bu bakış açısı üzerinden yapar. Siyasi ve toplumsal eleştiriyi yönlendirirken komik unsuru göz ardı etmemesindeki temel etken, keşfettiği hataların okuyucunun zihninde bir etki yaratmasını istemesidir. Aziz Nesin tüm bunları yaparken kendisini alt sınıfların temsilcisi olarak konumlandırır. Taraf tutmuyor ama üst sınıfların, yönetenlerin, burjuva kesimin yanında olmadığı da çok açık. Bu bakımdan popüler edebiyattan faydalanması onun için çok önemlidir. Yazara yakından bakıldığında Hüseyin Rahmi Gürpınar gibi kahkahalarla gülen bir estetiğe sahip olduğunu görmek çok kolay. İnsanların gündelik meselelerini işleyen Hüseyin Rahmi, bireysel ve toplumsal sorunları anlatan sözlü gelenek bağlamında mizah da icra etmektedir. Ancak elbette Zülfi, Aziz Nesin gibi siyasi ve toplumsal eleştirilerden etkilenmez. Bu anlamda Hossein Rahmi zahirde ve olanla yetiniyor. Ancak Aziz Nesin, var olanı eleştirirken yeni bir varoluş biçimi önerir. Halkın bilinçli olmasını ve kendisine zulmedenlere karşı bilinçli muhalefet yapmasını istiyor. Aziz Nesin’in bütün bunları toplumcu ve gerçekçi bir bakış açısıyla, sosyalist bir model içinde yaptığı kabul edilmelidir. Mizah temelli tüm eleştirileri, sosyalist dünya görüşünün teorik temelleri üzerinde gelişir. Artık (1948), Köpeğin Kuyruğu (1955), Yedek Parça (1955), Fil Hamdi (1955), Damdaki Deli (1956), Koltuk (1957), Kazan Töreni (1957), Boğa (1957), Deliler Boşanmış (1957), Mahallenin Kaderi (1957), Ölü Eşek (1957), Hangi Taraf Kazanacak (1957), Havadan (1958), Bay Düdük (1958), Nazik Alet (1958) , Gıdık (1959), Aferin (1959), Gözler Bağlı (1959), Ah Biz Eşekler (1960), Yüz Liralık Bir Deli (1961), Koltuk Nasıl Devrilir (1971), Biz Adam Değiliz (1972) ), Sosyalizm İzdihamı (1965), Devrimi Nasıl Yaptık (1965); Kadın Olan Adam (1955), Golcü Sait Hopsait (1957), Erkek Sabahat (1957), Saçkıran (1959), Zübük (1961), Günümüz Çocukları Harika (1967), Tatlı Betüş (1974), Yaşar Ne Yaşar Ma La Live (1977), Başlık (1976); Memleket Birinde (1953), Hoptirinam (1960), Uyusana Tosun (1971), Sevgili Didi’den Masallar’da; Tiyatro türünde kitaplar, Biraz Gelebilir misin (1958), Bir Şeyler Yap (1959), Boğa Canavarı (1963), Muhbirlerle Fırçacıların Savaşı (1968), Çiçu (1970), Tut Elimi Rovni (1970) ) , Beni Öldürelim Canikom (1970), Beş Kısa Oyun (1979) ve Tüm Oyunlar (1982) gibi yapıtlarında mizahı merkeze almıştır.
kaynak:
Alpay Kabakale, Gözyaşından Kahkahaya, Aziz Nesin, Gürer Yayınları
yazar: Korhan Altunay
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]