Genel olarak mirasın kaybına ilişkin düzenlemeler Türk Medeni Kanunu’nun 510-513. maddelerinde yer almaktadır. Mirasın tasfiyesi ile vasiyet eden, gizli mirasçılarından birini miras hakkından ve saklı payından mahrum eder. Aslında miras hukukunun temel kuralı, mirasçının saklı paya müdahale edememesi, yani bu pay üzerinde tasarruf yapamamasıdır. Ancak bazı durumlarda mirasçı, saklı payından yoksun bırakılabilir. Bu gibi durumlarda mirastan feragat öne çıkacaktır. Mirastan vazgeçme, doğrudan aile bağlarıyla ilgili bir kurum olarak karşımıza çıkmaktadır. Bunun nedeni ret sebeplerinin aile hukuku ile yakından ilgili olmasıdır.
Mirastan vazgeçmek, yalnızca payları saklı tutan mirasçılar için bir tasarruftur. Nitekim gizli payı olmayan bir mirasçının kovulmasının bir anlamı yoktur. Çünkü ilgili mirasçının payı serbestçe kullanılabilir kısımda olacaktır. Bir mirastan çekilme, mirasçının gizli payından veya bu gizli payın belli bir kısmından çıkarılmasına hizmet eder.
Miras bırakma ve mirasın kaybı farklı kurumlardır. Mirasın var olması için vasiyet edenin bu konuda bir vasiyet kararı vermesi gerekir. Ayrıca mirastan mahrumiyet sebepleri ile mirastan mahrumiyet sebepleri birbirinden farklıdır. Aynı zamanda mirastan vazgeçme ve mirastan vazgeçme iki farklı kavramdır. Bu ikisi arasındaki fark ise; Miras bırakan, ölüme bağlı tek taraflı tasarrufta bulunurken, mirasın devri, her iki tarafın da iradesinin söz konusu olduğu bir sözleşmedir.
Türk Medeni Kanunu’na göre mirasın kaybı iki şekilde uygulanabilir. Bunlar cezai ve iyi niyetli ihraçlardır.
1- Cezai görevden alma
Bu tür bir itfada mirasçının mirasçıya karşı ağır bir suç işlemiş olması veya aile hukukundan doğan sorumlulukların ağır bir şekilde ihlal edilmiş olması gerekir. Mirasçı bu fiillerle kendisi ile mirasçı arasındaki ailesel veya yakın ilişkiyi oluşturan bağları koparır.
Kısmi ret nedenleri
Mirasçının, vasiyet edene veya yakınlarına karşı ağır bir suç işlemiş olması. Bu suçun teşebbüs olarak bekası sonucu etkilemeyecektir. Suçun kişiye karşı işlenmesi şart olmamakla birlikte, merhumun mal varlığına tecavüz de zarar sebebi sayılabilir. Kanunda belirtilen mirasçının yakınları ile kastedilen, akrabalık veya soy ile sınırlı değildir. Velinin yakın arkadaşına ve sevdiğine karşı işlenen suçlar da ret sebebi sayılabilir.
– Mirasçı, ailesini ve ölene karşı yasal yükümlülüklerini ciddi şekilde ihmal etmiştir. Bu yükümlülükler değişebilir. örnek; Sadakat borcu, nafaka borcu, ailevi görevlere aykırılık, aile adını ve onurunu zedeleyecek bir yaşam, ayrılma sebebi sayılabilir.
Kısmi izolasyon koşulları
Varisin aktif olması. Mirasçının ayırt etme yeteneği yoksa, ret için bir sebep yoktur.
Söz konusu mirasçının eyleminin hukuka aykırı olması gerekir.
Mirasın kaybına neden olan fiilin ağır suç teşkil etmesi gerekir.
– Geri almanın yediemin tasarrufu şeklinde gerçekleşmesi ve geri alma iradesinin ayrıca ve açık bir şekilde belirtilmesi gerekir.
Bir tür cezalandırıcı ret
Para çekme işlemleri ölüme bağlı tasarruf olarak yapılır. Vasiyetname türlerinden herhangi biri seçilerek mirastan istifa işlemi yapılabilmektedir. Mirasçının vasiyetnamesinin açık metni kefaret şartıdır. Bu tasarruf sağlanırken mutlaka kaybın sebebi de belirtilmelidir. Vasiyet eden, fesih için bir sebep göstermezse veya gösterdiği sebebi ispat edemezse veya sebep tatmin edici değilse, ret geri alınabilir.
mirası affet
Miras bırakma durumunda, mirasçının mirasçı tarafından affedilmesi, mirasçılığın sona ermesine yol açar. Ancak mirasın kaybedilmesi halinde mirasçı tarafından mirasçının affedilmesi tasarrufa etki etmeyecektir. Afın tasarrufları etkilemesi için ölüme bağlı yeni tasarruflar yapılması gerekir.
Cezai görevden almanın sonuçları
– Kaybedilen mirasçı miras unvanını iade etmez.
– İndirim birikimleri kişiye özeldir. Bu nedenle, kaybedilen varisin yavrularını etkilemeyecektir. Mirasçının altsoyu yoksa söz konusu saklı pay mirasçının tasarruf oranına geçer.
İskata İtiraz
Türk Medeni Kanunu, kayıp varise bu tasarrufa itiraz etme ve iptal etme hakkı vermiştir.
İptale karar verilirse mirasçı sadece saklı payına düşeni alır. Geri almanın iptalini isteme hakkı sadece aforoz edilen varise aittir. Mülksüz mirasçının alacaklıları kamulaştırmaya itiraz edebilir ve iptalini isteyebilir. İptal davası diğer kanuni mirasçılar veya tayin edilen mirasçılar aleyhine açılır. İspat yükü dava edilen mirasçılarda olacaktır. Mirasçının bariz bir hata yaptığına inanan mirasçı, bunu ispatla yükümlüdür.
2- İyi niyetle reddetme (engellilik nedeniyle mirasın reddi).
Miras bırakan, bu tasarrufunu, evladını onu kaybeden mirasçıdan korumak için yapar. Buradaki amaç, alacaklıların aciz mirasçıyı elinde tutmasını derhal engellemektir. Sonuç olarak, mirasçının çocuklarının korunması arzu edilir. Bu nedenle bu tür öğürmeye koruyucu öğürme denir.
Müminlerin kovulma koşulları
– Bu tür bir reddetme, ancak genomun soyundan gelen bulunursa mümkün olacaktır.
– Anılan şirketin borçlarını ödeyemeyecek durumda olması gerekmektedir.
– başka bir koşul; Bu alt türün doğmuş ya da doğacak olan çocuklarını bulmak gerekir.
– Bu itfa tasarrufu, formdaki cezai hata ile aynıdır. Yani ölüme bağlı tasarruf sağlanmalıdır. Bunun için her türlü vasiyet kullanılabilir. Burada yine nedenler belirtilmeli.
– Mirabirakan gizli hissenin yarısını borçlarını ödeyemeyen torunlarına devredebilecek. Unutulmamalıdır ki kaçırdığı yarısı sadece kaçırılan torun torunlarına gidecek ve istediği gibi bir birikim yapamayacak.
Gerçek bir dışlamanın sonuçları
Ölen kişinin mirasçısı, saklı payının ancak yarısını talep edebilecektir.
İskat ile korunan çocuklar, ayrılan payın diğer yarısına hak kazanır.
İyi ve dürüst sınır dışı etmenin geçersizliği
Cezalandırıcı faullerde olduğu gibi usulsüzlük, ehliyetsizlik, iradeye bağlı yaralanma gibi nedenlerle oyundan ihraç istenebilir.
Bir iptalin hükümsüz hale gelmesi için iki koşul gereklidir:
– Mirasın açıldığı tarihte aciz belgesi geçerli değilse veya söz konusu miktar payın yarısından az ise, geri alma geçersiz olur.
– İşten çıkarmanın iptali için kayıp kişinin başvurusunun bulunması gerekir. Alacaklıların talepte bulunma yetkisi yoktur.
Fesih, iptal davası sonucunda iptal edilirse, artık ayrılmış olan mirasçı, ilgili payın tamamını alabilecektir.
Kaynak:
Türk Medeni Kanunu
Miras Hukuku – Prof. Dr. Doktor. Ahmet M
Miras Hukuku – Prof. Dr. Doktor. İMRE Zahit / Prof.Dr. Doktor. Hasan Arman
yazar:Erdem Oğuzan
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]