Lizin, proteinlerin yapı taşları olan amino asitlerden biridir. Vücut bu amino asidi kendi başına üretemez, bu nedenle besinlerden alınması gerekir. Bu amino asitlere esansiyel amino asitler denir. Vücudun normal gelişimi ve kasların toparlanması için önemlidir ve vücudun tüm hücrelerinde bulunan bir bileşen olarak karnitin formunda kullanılır. Yağların hücre etrafında taşınmasına yardımcı olur, böylece enerji için yakılırlar. L-lizin, vücudun kullanabileceği lizin şeklidir. Gıdalarda doğal olarak bulunur ve diyet takviyelerinde kullanılır.
İçindekiler
uçuk koruması
Uçuk veya ağız yaraları enfeksiyon belirtileridir. Herpes simpleks virüsü tip 1 (HSV-1) Uçuklara neden olur ve bu virüs omurgada depolanır. Stres zamanlarında veya bağışıklık sistemi zayıfladığında, HSV-1 herpes gelişimine yol açabilir.
Lizin takviyesi, HSV-1 virüsünün çoğalmasını önleyebilir. Lisinin, HSV-1 virüsünün yeniden üretmesi gereken amino asit arginini inhibe ettiği düşünülmektedir. Yapılan bir çalışmada; Nükseden herpese eğilimli 26 kişide, günlük 1000 mg lizin taksilerinin herpesi azalttığı görüldü. İlginç bir şekilde, bir kişinin kanındaki lizin içeriğinin 165 nmol / l’nin üzerinde uçuğu azalttığı ortaya çıktı. Lizin bu seviyenin altına düştüğünde herpes enfeksiyonu oranı artar. 30 kişilik başka bir çalışmada; Lizin ve çinko vitaminleri içeren krem uygulaması vakaların %40’ında üç güne kadar, %87’sinde altı güne kadar iyileşme sağladı. Bununla birlikte, herpes tedavisinde lizinin etkinliğini tartışan çalışmalar da vardır. Bu nedenle, çalışmaların sonuçları hala tutarsızdır.
Anksiyete bozukluklarının azaltılması
Lizin kaygıyı azaltmada rol oynayabilir. Bir çalışmada strese neden olan reseptörleri bloke ettiği bulunmuştur. Araştırmacılar, lizin verilen farelerde stresin neden olduğu bağırsak hareketlerinin azaldığını belirtiyor. 50 sağlıklı kişide yapılan bir haftalık çalışmada, 2.64 gram lizin ve arginin takviyesinin stres kaynaklı anksiyete bozukluğunu ve stres hormonu kortizol düzeylerini azalttığı bulundu. Üç ay boyunca lizin açısından zengin yiyecekler yemek, kadınlarda kortizol hormonunun seviyesini düşürmeye yardımcı olur. Ayrıca, dış dünya algısını değiştiren ve gerçekliği anlama becerisini bozan şizofreni hastalarına da yardımcı olabilir. Bu konuyla ilgili araştırmalar henüz başlangıç aşamasında olmasına rağmen, lizini diğer ilaçlarla birlikte kullanmak şizofreni semptomlarını azaltmaya yardımcı olabilir.
Kalsiyum emilimi ve koruması
Lizin vücudun kalsiyumu tutmasına yardımcı olabilir. Lisinin ince bağırsakta kalsiyum emilimini arttırdığı ve böbreklerin minerali tutmasına yardımcı olduğu düşünülmektedir. 15’i sağlıklı ve 15’i osteoporozlu (kemik erimesi) 30 kadın üzerinde yapılan bir çalışmada, kalsiyum ve lizin takviyesinin idrarla kalsiyum kaybını azalttığı bulundu. Sadece 3 gram kalsiyum verilen kadınların idrarlarındaki kalsiyum miktarında sürekli bir artış oldu. Bu durumda lizin, kalsiyumun vücuda hareketini kontrol ederek kemikleri koruyabilir. Örneğin, farelerde lisinin kalsiyumun kana geçişini engellediği bulunmuştur. Bu tür bulaşma aynı zamanda kalp hastalığı için bir risk faktörüdür. Örneğin; Hücreler üzerinde yapılan bir in vitro çalışmada, lizin olmadan büyüyen hücrelerin ekstraselüler kalsiyum sekresyonunu arttırdığı gözlenmiştir. Bu artış, hücrelere lizin verildiğinde meydana gelmedi.
yara iyileşmesi
Lizin vücuttaki yaraların iyileşmesine yardımcı olabilir. Hayvan dokularında lizin yara bölgesinde daha aktif olabilir ve onarım sürecini hızlandırır. Cildin ve kemiklerin yapısını destekleyen kollajen adı verilen bir protein oluşturmak için lizine ihtiyaç vardır. Tek başına lizin bir bağlayıcı madde olarak hareket edebilir. Böylece yara bölgesindeki yeni hücre sayısı artar. Ayrıca yeni kan damarlarının oluşumunu teşvik edebilir. Bir hayvan deneyinde arginin ve lizin amino asitlerinin kombinasyonlarının kırıklarda iyileşme sürecini hızlandırdığı gözlemlendi.
40 tavşan üzerinde yapılan başka bir çalışmada, kg başına 47 mg lizin ve kg başına 50 mg argininin kan akışını ve kemik iyileşmesini düzenlediği bulundu. Aslında, lizin ve arginin verilen tavşanlar, kontrol grubuna kıyasla iki hafta daha kısa bir iyileşme süresine sahipti.
Yara iyileşmesi, çeşitli mineraller, vitaminler ve diğer faktörleri içeren karmaşık bir süreçtir. Lizin de burada önemli bir rol oynar ve lizin olmadan yara iyileşme süresi uzar. Bugüne kadar yapılan araştırmalar, oral lizin takviyesinin yara iyileşmesi üzerindeki etkisini inceledi ve lizinin doğrudan bir yaraya uygulandığında nasıl etki edeceği henüz bilinmiyor. Bununla birlikte, bir çalışmada, lizin içeren bir jelin kanserli yara bölgesine uygulanması enfeksiyonu azaltmış ve yara iyileşme süresini azaltmıştır.
Lisinin diğer potansiyel faydaları
1) Kanser: Bir hayvan çalışmasında, bir antioksidan molekül olan lizin ve kateşin kombinasyonu, farelerde kanser hücrelerinin büyümesini azaltmıştır.
2) Göz sağlığı: Diyabetik farelerde yapılan bir araştırma, lizin takviyesinin katarakt gelişimini önleyebildiğini gösterdi.
3) Diyabet: Bir çalışmada, lizinin diyabetik hastalarda kan şekerini düşürmeye yardımcı olduğu bulundu. Ancak bunu nasıl başardığı hala bilinmiyor.
4) Kan basıncı: Lizin eksikliği ve yüksek tansiyonu olan 50 kişi üzerinde yapılan bir çalışmada lizin takviyesinin tansiyonu düşürdüğü saptanmıştır.
Sağlığın korunması için yeterli miktarda lizin gereklidir ve takviye bazı rahatsızlıklar için faydalı olabilir. Lizin, et gibi protein açısından zengin gıdalarda bol miktarda bulunurken, bitkisel gıdalarda daha az bulunur. Et, deniz ürünleri, süt ürünleri, bazı sebzeler (patates, biber ve pırasa), bazı meyveler (avokado, kuru kayısı ve armut), baklagiller ve sert kabuklu yemişler zengin lizin kaynaklarıdır.
Kısaca lizin. Uçuk ve anksiyete bozukluğuna karşı koruma sağlayabilen ve yara iyileşmesini destekleyen esansiyel bir amino asittir. Proteinler ayrıca yapı taşları olarak birçok kullanıma sahiptir. Yeterli lizin olmadan, vücut gerekli miktarda hormon ve bağışıklık sistemi hücresi üretemez. Et, süt ürünleri, deniz ürünleri ve bazı meyve ve sebzeler yenerek lizin alımı artırılabilir.
kaynak:
https://www.healthline.com/nutrition/lysine-benefits#section3
yazar: Ayka Olkay
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]