Adını “Keşmir” kentinden alan kaşmir keçisinin anavatanı, Hindistan’ın batı Himalayalar’ında, Pakistan sınırında yer alan, buradan tüm dünyaya yayılmıştır. Latince adı Capra hircus Keçisidir. Hindistan’da Büyük Britanya’nın sömürge döneminde İngilizler tarafından keşfedilmiştir. Başta Çin, Moğolistan, Hindistan, Pakistan, Tibet, İran ve Afganistan olmak üzere kışın -30°C, yazın +40°C sıcaklığa sahip bozkır iklim ortamlarında yüzyıllardır yoğun bir şekilde yetiştirilmektedir. Kaşmir keçileri genellikle uysal olsalar da tırmanmayı ve zıplamayı severler. Keçilerde kulakları aşağı sarkık, boynuzları dik, keçilerde ise kıvrıktır. Bunların %95’inde boynuz görülür. Bu keçi türünden çok fazla süt elde edilmese de onun sütünden üretilen peynirler eşsiz bir güzelliğe sahiptir. Yapılan deneylerde kaşmir keçilerinin Himalayalar ve Moğol dağları dışında bir yerde yaşayabilmesine rağmen elde edilen yünün kalitesinin çok düşük olduğu kaydedildi.
Kaşmir keçileri özel olarak yetiştirilir; Kıllarından elde edilen bir elyaftır ve kumaş ve triko imalatında kullanılır. Kışın, belirli bir yükseklikte ve belirli bir sıcaklıkta yaylalarda yaşayan kaşmir keçileri, en soğuk iklimlerdeki hava koşullarına uyum sağlamak için uzun tüylerinin altında kısa tüylerden oluşan ikinci bir ipeksi yün tabakası geliştirir. Dış tüylerin altındaki bu daha kaliteli elyafa “kaşmir” adı verilir. En kaliteli yün, keçilerin boyun, karın ve sırtlarından elde edilir. Kaşmir en yumuşak doğal yündür. Bununla birlikte, insan vücuduna iyi uyum sağlayabilir. Kaşmirin önemli bir avantajı da deri ile temasında yakmayan, yakmayan ve alerjik reaksiyonlara yol açmayan bir ürün olmasıdır.
Çin, 120 milyon keçi ile dünyanın en büyük kaşmir keçisi üreticisidir. Dünyada yıllık kaşmir lifi üretimi 16.000 tondur. Çin %72, Moğolistan %18, Afganistan %7 ve geri kalan %3 İran ve diğer ülkeler üretiyor. Çin’de satılan en pahalı tekstil ürünüdür ve gramıyla satılır. Diğer kaşmir yünü üreticileri arasında Hindistan, Nepal, Pakistan, Tibet, Kazakistan, Tacikistan ve Kırgızistan bulunmaktadır. Bu ülkelerde az miktarda kaşmir yünü üretilmektedir. Bu ülkeler dışında Avustralya ve Yeni Zelanda’da da kaşmir liflerinin üretildiği bilinmektedir. Kaşmir üretimindeki titiz çalışma, tüm dünyada Çin’de en yüksek kalitede kaşmir yünü üretilmesini sağlar. Kaşmir lifinin fiyatı 100-130 dolar/kg’dır. Bu elyaf birinci sınıf elyaf kategorisindedir.
Bu kısa lifler insanlar için önemlidir ve tekstil endüstrisinde kullanılmaktadır. Bu kürk tabakası, keçiyi termal içlik gibi soğuktan ve sıcaktan korur. Spiral yapısı da vücut ısısını düzenler ve ideal sıcaklıkta tutar. Vücut ısısını dengeleyerek yazın aşırı ısınmaz, terlemez, yemek yapmaz, kışın üşütmez. Yetiştiği bozkır ikliminin sağladığı termal avantaj sayesinde hem yazın hem de kışın giyilebilir. Kaşmir liflerinin ipek kadar ince ve yumuşak olması, onu tekstil endüstrisinde en çok tercih edilen hayvan liflerinden biri haline getirmiştir. Bunun dışında üst kısımdaki kaba saçlar da kırpılarak yorgan, iplik, kilim ve halı yapımında kullanılır. Hatta ülkemizde popüler olan Siirt yorganlarının içlerinde kaşmir keçisinin kaba yünü kullanılmaktadır. Kış ne kadar uzun ve soğuk olursa kaşmir keçinin kürkü o kadar güzel ve parlak olur. Kaşmir yününün nem emme oranı diğer yünlere göre daha yüksektir. Keçiler dört yaşına geldiklerinde en yüksek yapağı verimine ulaşırlar.
Farklı yörelere göre değişmekle birlikte Mart ve Mayıs ayları arasında kaşmir keçileri özel olarak hazırlanmış tahta taraklarla taranarak kısa kılları uzun kıllardan ayırmakta ve dokumacılıkta kullanılmak üzere kaşmir elde edilmektedir. Zaman geçtikçe keçiler yaza hazırlık olarak kendi başlarına tüy dökerler. Bu nedenle kaşmir elde edebilmek için saçların dökülmeden önce taranarak toplanması gerekmektedir. En iyi kaşmir yünü, keçilerin sırt ve omuzlarından elde edilir. Sırt ve alt kısmındaki yün kısa olduğu için diğer malzemelerle karıştırılabilir. Ortaya çıkan kısa tüyler hava geçirmez plastik torbalara yerleştirilir ve güvelere karşı korunmak için kapatılır. Yün daha sonra kaşmir üzerindeki kir, yağ ve bitkisel kalıntıları gidermek için yıkanır. Daha sonra “epilasyon” adı verilen bir işlemle en iyi tüyler (en ince ve en uzun) seçilir. En iyi yün, 14-15,5 mikron kalınlığında ve 30-35 mm uzunluğunda, doğal beyaz tüylü keçilerdir. Daha sonra yün eğirme işlemi ile yün iplik haline getirilmekte ve gerektiğinde boyanmaktadır. Tüm bu işlemlerden sonra bitirme işlemleri uygulanır. Burada mekanik veya kimyasal yöntemler kullanılarak tekstil ürününe daha iyi bir görünüm, durum ve kullanım kazandırılır. Keçilerden yılda maksimum 30-70 gram temiz kaşmir elde edilir. Bu nedenle süveter yapabilmek için yünü 4-8 keçiden elde etmek gerekir.
Uzun yıllardır Pakistan, Hindistan, Çin, Tibet, Moğolistan, İran ve Afganistan’da yoğun olarak yetiştirilen kaşmir keçileri, yetiştirildikleri ülke ve yere göre farklı özellikler göstermektedir. Keçinin rengi, kaşmir yününün verimi de yetiştirildiği ülkeye göre değişir. Kaşmir keçi ırkı çoğunlukla beyaz olup siyah, gri ve kahverengi renklerde görülebilir. Ancak kök boya ile istenilen renge boyanabilir. Kaşmir yünü birçok özelliği ile diğer koyun ve keçilere benzese de daha ince, daha parlak ve daha yumuşaktır. Kaşmir kaşmir, ince dokusu ve genişliği sayesinde yünden daha parlaktır. Genellikle yumuşaklık, sıcaklık ve iyi döküm istenen premium ürünlerde kullanılır.
Yetiştiği bozkır ikliminin çöle dönüşmesi ve başka ülkelerde yetiştirilememesi nedeniyle nadir bulunması ve özenli bir işleme tabi tutulması kaşmiri değerli bir ürün haline getirmektedir. Bugün ipekten daha değerli. Kaşmir kask kesinlikle ucuz değil. Maliyeti düşürmek için genellikle kaşmir ve yünün harmanlanmasıyla üretim yapılır. Kaşmir olduğu iddia edilen bazı ürünler, kaşmir görünümü vermek için sentetik malzemeler veya pamukla harmanlanır. Bu fark ağırlık ve dokunma ile anlaşılabilir. Öte yandan, saf kaşmir kullanıldıkça daha tüylü hale gelir. Dünyada kaşmir olarak bilinen bu parlak ipeksi ürünün Keşmir yöresindeki orijinal adı pashmina’dır (şalların kralı). Ancak piyasada pashmina adı altında satılan ürünler genellikle saf kaşmir değildir. Ağırlıklı olarak pamuk, yün, pamuk ve ipekli ürünlerdir. Uzun yıllar ipeksi yumuşaklıktan faydalanmak için kaşmir kumaş giysilerin temizlenip kurutulması veya elde yıkanması önerilir.
yazar:Segedim Aydın
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]