Doğa olayları arasında sıklıkla karşılaşılan bir tür olan kar yağışı da dikkat çekmektedir. Kış aylarında bu kadar sık ve sık bir şekilde gözlemlenebilen kar yağışı nasıl oluşur ve nasıl oluşur merak konusu olabilir.
Kış aylarında güneş ışınları Dünya’ya yeterli güçte ulaşmaz. Bulutların bulunduğu daha yüksek rakımlarda, hava sıcaklıkları doğal olarak daha düşüktür. Bu süreçte, yerden yükselen su buharı söz konusu düşük sıcaklıktaki tabaka ile karşılaşır. Bu anda süblimleşme adı verilen bir durum meydana gelir ve su buharı sıvı hale gelmeden önce kristalleşerek katılaşır. Buza dönüşen su buharı parçacıklarının çapı 0,1 mm’dir. Bu kristaller birbirine yapışarak kar taneleri oluşturur.
Bu tanecikler yere düştüğünde kar yağışı meydana gelirken, bulutlar ile yer arasındaki hava sıcaksa kar taneleri yağmura dönüşebilir. Çünkü yeterince sıcak hava bu hapları sıvı hale getirecektir. Sıcaklık yeterince yüksek değilse bu taneler aynı kristallerle yere düşer ve kar yağışı meydana gelir. Ancak zaman zaman sulu kar (sleet) adı verilen yağışların da olduğu görülmektedir. Bu tür yağışların ana nedeni yer ile bulutlar arasındaki hava değişimidir. Hava sıcaklığına bağlı olarak tanelerin şekli veya şekilleri de değişebilir.
Kar taneleri çok hafiftir. Ortalama olarak, bir kar tanesi yaklaşık 2 saatte 3 km’lik bir mesafe kat eder. Yani bir kar tanesinin hızına saatte 1,5 kilometre denilebilir.
Genel bir kural olarak, kar yağdığında havanın ısındığına inanılır. Ancak durum tam olarak böyle değil. Aksine sıcak havanın kar oluşumuna ortam oluşturduğu söylenebilir. Çünkü çok soğuk havada su tutma kabiliyeti çok düşüktür. Böyle havalarda yükselemeyen suyun sulu kar veya karla karışık yağmura dönüştüğü görülür. Böyle bir hava durumu gözlenirse kar oluşmayacaktır. Burada hava sıcaklığı biraz yükselirken su buharı hareket ederek soğuk kütlelerle karşılaşır ve kar yağışı meydana gelir. İnsanlar ayrıca bu yumuşak havanın nedeninin kar olduğuna inanıyor.
Doğa mucizeleri arasında kar tanesi oluşumu gösterilebilir. Günümüzde suni kar üretilebilmesine rağmen, söz konusu süreç kesinlikle basit değildir. Öte yandan gerçek kar tanelerinin ortasında çekirdek şeklinde toz taneciklerinin bulunması ve bu taneciklerin yokluğunda saf suyun (-40°C’de bile) kristalleşememesi doğanın bu mucizesini kanıtlar niteliktedir. .
İlk suni kar üretimi
1975 yılında ABD’nin Berkeley eyaletindeki California Üniversitesi’nde ilk suni kar üretimi gerçekleştirilmiştir. Profesör. Toz parçacıklarının yerine Steve Lindow tarafından “snomax” adlı bir protein kullanıldı ve sonunda yapay kar üretildi. Hatta söz konusu suni kar üretimi 1994 Norveç Kış Olimpiyatları’nda yoğun bir şekilde kullanıldı.
buz kristali yapısı
Altıgen bir şekle sahip olan kar kristalleri 3 ve her koldan 12 farklı kola ayrılır. Oksijen atomlarının dizilişi söz konusu diziliş için gerekçe olarak gösterilmişse de bu önerme henüz kanıtlanamamıştır.
Başka bir kristal yağmuru. İle dolu!
Daha çok ılıman iklimlerde ve ilkbahar aylarında görülebilen dolu yağışı, kar tanesi oluşumuna benzer bir süreç yaşıyor. Sıcak hava ve destekleyici hava akımlarının taşıdığı su buharı çok daha yüksek noktalara ulaşır. Yaklaşık 12.000 metre (12 km) yüksekliğe kadar yükselen bu su buharı, bu bölgede -50 derecelik bir hava sıcaklığı ile karşılaşır. Burada doğrudan buz kristallerine dönüşen su buharı, bu bölgedeki güçlü hava akımları ile birbirine yapışarak buz tanecikleri haline gelir. Başka bir deyişle, kristal taneleri büyür ve birleştirme işlemiyle boyutları büyür.
Toplanan kristaller tane haline geldiğinde bu tanelerin ağır olduğu da görülebilir. Ağırlıkları nedeniyle hızla yere inmeye başlayan buz taneleri, yer ile bulutlar arasındaki mesafe boyunca sıcaklıktan bağımsız olarak erimek için fazla zamana sahip değildir. Kar taneleri gibi sıcakta eriyip yağmura dönüşmez, soğukta şeklini korumaz; Buz tanelerinin düz olarak yere düşmesi söz konusu. Buz taneciklerinin yani dolunun çapı minimum 5 milimetre olarak ifade edilebilir.
Kaynak:
http://www.boylesiyok.com/kar-neden-yagar/
yazar:Baran Akkök
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]