kapari Adı sık kullanılmasa da fosfor, potasyum ve kalsiyum açısından zengin, gıda ve daha birçok sektörde kullanılan çok değerli ve şifalı bir bitkidir. Kapari, Capparaceae familyasından büyük beyaz veya pembe çiçeklere sahip bir Akdeniz bitkisidir. Kokulu, solmuş çiçeklerin ortasında çok sayıda mor-mor erkek organ göze çarpıyor. Bazı insanlar çiçeğin kokusunu sevse de tomurcukları, meyveleri ve ince dalları suya atıldığında pek güzel kokmaz. Dünyada yaklaşık 350 türü olduğuna inanılmakla birlikte ülkemizde sadece iki tür, Capparis spinosa ve Capparis ovata bilinmektedir. Bu türlerin her biri için 3 alt tür vardır. Yörelere göre gebre, sedir otu, gebre, kebere, gevil gibi isimlerle de anılan bitkinin en önemli kısmı kapari adı verilen çiçek tomurcuklarıdır.
ihracat yapıyoruz
Kapari bitkisinin tomurcukları, çiçekleri ve yaprakları kullanılmaktadır. Ülkemizde yetiştirilmesine rağmen az bilinir ve yaygın olarak tüketilmez. Tarlalarda doğal olarak yetişen veya talep eden ülkelere yetiştirilen kapari çiçek tomurcuklarını ihraç etmemize rağmen, ithal ettiğimiz kapari saksılarının büyük şehirlerdeki büyük süpermarketlerimizin yiyecek tezgahlarında sıralanması garip.
Kendi ürettiği ve işlenmemiş botanikleri bizden ithal eden İspanya, kurduğu tesislerde filizleri işleyerek diğer ülkelere satıyor. Kapari, yıllık 20 milyar dolarlık geliri nedeniyle bu ülkenin milli bitkisi ilan edilmiş ve devlet koruması altındadır. Artık ülkemizdeki bazı tesislerde kapari Soslar ve marinatlar hazırlanır ve Avrupa’ya gönderilir. Fransa, İspanya, Almanya ve İtalya’da yoğun talep gören kapari sosu sadece ülkemizde ve Fas’ta üretilmektedir.
Özellikleri ve büyüme yöntemi
Kapari en iyi Akdeniz iklimi olan bölgelerde, güneşli ortamlarda ve fosfor, kalsiyum ve potasyumca zengin tınlı topraklarda yetişir. Kireçtaşı, taşlık zemin, ıssız tarlalar, kuru dere yatakları, kurak ovalar, çakıllı topraklar gibi alanlarda rahatlıkla yetişebilen kapari bitkisinin tohumlarını karıncalar taşır. Böylece toprakta yayılma ve çoğalma imkanı bulan bitki, harap yerlerdeki kaya çatlaklarında ve duvar çatlaklarında dahi çimlenip büyüyebilmektedir.
Gür, yassı ve dikenli bir bitki olan kapari, doğal ortamında tohumdan kendiliğinden çimlenir ve Ağustos-Eylül aylarında kavuna benzer küçük meyveler verir. Meyvelerin tohumları dökülür ve kapari tavuğu çimlenir ve yeniden büyür.
kapariÇam kökleri 70-100 metre derinliğe kadar inebilmekte ve bu özelliğinden dolayı erozyonu önlemektedir. Aşırı kuraklık dönemlerinde bile yeşil oldukları ve alev almanın zor olduğu için yangına dayanıklı olan kapari, tohum ekilerek veya çelik dikilerek üretilir. Güneşli ortamları seven bitki, hem kuraklığa hem de -10 dereceye kadar soğuğa dayanıklı olup, 1 dekara 2,5 ton ürün verebilmektedir.
Kapari, Kasım-Mart-Nisan ayları arasında tarla bitkisi olarak yetiştirilmekte ve Mayıs ayından itibaren bol miktarda protein ve vitamin içeren çiçek tomurcukları toplanmaktadır. Hasat üç yaşından itibaren yapılır. Nohut büyüklüğünde veya bazı türlerde daha küçük olan kavun olarak da adlandırılan küresel çiçek tomurcukları haftada iki kez toplanır. Toplanan tomurcuklar %20 salin solüsyonunda veya bir kat kapari üzerine tek kat tuz dökülerek sertleşene kadar muhafaza edilir. Hasattan sonra kalan kısımlar hayvanlar tarafından tüketilmektedir.
kapari faydaları
Sağlığa birçok yönden faydalı olan kapari, konserve ve turşu şeklinde tüketilmektedir. Tıpta multipl skleroz hastalığında kullanılan kapari, ilaç, kozmetik ve kaplama endüstrisindeki en önemli bitkiler arasında yer almaktadır. Kapari bitkisi böbrek taşları, gut, sindirim sorunları, anemi, lösemi ve düşük kan trombositlerini tedavi etmek için kullanılır. Kapari kullanımı her hastalık için farklıdır. Bitkinin kavun kısmı ve çayı böbreklerdeki kum ve taş problemlerinin tedavisinde, marmelat ve reçel ise kan hastalıklarının tedavisinde kullanılmaktadır.
İçerdiği yüksek flavonoid ve antioksidan içeriği hücrelerdeki serbest radikalleri yok ederek vücudu güçlendirir, özellikle kanser ve kalp hastalıklarından korur. Kemoterapi alanlarda yan etkilerin azaldığı bildirilmiştir. Aynı zamanda karaciğer dostu olan kapari, yağlanmayı önler ve karaciğer fonksiyonlarını düzenler. Amerika ve Avrupa’da yaygın olarak kullanılan kapari bitkisinin afrodizyak (cinsel gücü arttırıcı) olduğuna da inanılır. Bu amaçla kullananlar bitkinin köklerinden hazırlanan çayı bal ilavesiyle içerler.
Hayvanlar için de faydalı olan kapari, yumurta ve süt üretimini arttırır.
Nasıl tüketirsiniz?
Pek çok faydalı bitki gibi kapari bitkisinin de kullanımına dikkat edilmelidir. Rastgele kullanım yarardan çok zarar getirebilir. Toplandıktan sonra gölge bir yerde kurutulan kavun parçaları kullanılmalı veya tablet haline getirilmelidir.
Yurt dışına salamura şeklinde ihraç edilen kapari çiçek tomurcuklarının ticari değeri yüksektir. Almanların kapari sosunu 472 farklı yemekte kullandıkları biliniyor. Turşu sosları ve kapari konserveleri makarna, salata, et ve balık gibi yiyeceklerin yanında kullanılmaktadır. Domates sosuna eklenebilen kapari, peynirle de pişirilerek farklı bir tat elde edilir. İtalyan pizzalarında kekikli kapari kullanımı da yaygındır. Amerika ve Avrupa ülkeleri kapari turşusunu daha çok limon ve zeytinyağı ile terbiye ederek meze olarak tüketmektedir. Kapari turşusu, dalından yapılan turşular, kapari ezmesi, mayonez sosları, kapari ezmesi, diğer bitki ve baharatların birleştirilmesiyle yapılan kapari karışımları, kapari ile propolis bazı tesislerde üretip satıyoruz.
Kapari çayı nasıl hazırlanır?
Kumu azaltmak isteyenler, böbrek taşı, hemoroid, kabızlık, mide ve bağırsak sorunları yaşayanlar kapariyi çay şeklinde kullanmalıdır. Bir litre veya beş bardak kaynar suya bir çay kaşığı kuru kapari ekleyin ve 5-10 dakika demlenmesi için bekleyin. Günde iki kez 1 bardak veya 1 bardak şeker ilavesiz içilir.
Kapari tohumları güzelce yıkanır, dövülerek bulamaç haline getirilir, basur kremlerinden biri ile karıştırılıp hemoroid olan bölgeye sürülürse etkili olabilir.
Kapari turşusu
Salamura yapmak için bitkinin sürgünleri bir kavanoza konularak %20 tuzlu suda bekletilir. Üç ay içinde olgunlaşan salamuraya sirke eklenir, 10 gün daha bekletilir ve yenmeye hazır hale gelir. Salamura bir kaseye alınır, üzerine limon veya nar ekşisi eklenir, üzerine zeytinyağı eklenir ve yemeklerin yanına konulur. Balık yemeklerinde veya salatalarda kullanıldığında özel bir tat verir.
Kapari turşusu filizinden, meyve ve filizinden yapılır ve değeri daha yüksektir. Akdeniz bölgeleri ve Ege kıyılarında bolca yetişen kapari turşusunu ülkemiz insanı da tanışmış ve giderek daha çok sevmeye ve tüketmeye başlamıştır. Meyvelerinden turşu yapmak için güzelce yıkanıp temizlenir ve içinde sarımsak, defne yaprağı, kereviz yaprağı, kişniş, karabiber, dereotu gibi aroma arttırıcı maddeler bulunan kavanozlara paketlenir. 1 litre suya 4 yemek kaşığı kaya tuzu ve 1 çay bardağı elma sirkesi ilave edilerek salamura hazırlanır ve kavanozlara dökülür. Üstü maydanoz veya asma yaprağı ile kapatılır ve kapağı kapatılır. Turşu, güneş görmeyen bir ortamda, normal oda sıcaklığında bir hafta bekletildikten sonra yenmeye hazır olacaktır. Bundan sonra serin bir yerde muhafaza edilmelidir.
Reçel de yapılır
Kaparilerin küçük, karpuz benzeri sürgünleri de reçel veya marmelat haline getirilebilir. Sabah-akşam olmak üzere günde iki kez, açlık sırasında 2-3 çay kaşığı kapari reçeli yiyen gut hastalarında ve kan hastalığı olanlarda olumlu değişiklikler görülür.
Kapari bitkisi zehirli olabildiğinden taze iken tüketime pek uygun değildir. İşlenmiş halde veya tablet şeklinde alarak tüketmek daha sağlıklıdır. Kullanırken dikkat edilmeli, aşırı tüketimden kaçınılmalıdır. Tek başına yemek yerine turşu, sos veya çay olarak yemekte fayda var. Kapari dozu ile ilgili tıbbi bilgiler yeterli olmadığı için net bir şey söylenemez. Bazı hassas kişilerde tahriş, kızarıklık gibi yan etkiler ve alerjik reaksiyonlar meydana gelebilir ve kan şekeri seviyelerinde değişikliklere neden olabilir. Şeker hastaları kapari kullanırken şeker seviyelerini kontrol etmelidir. Ameliyat olacak kişiler 15 gün öncesinden kapari almayı bırakmalıdır. Herhangi bir biçimde kapari tüketen kişilerde mide ağrısı, mide bulantısı, kusma, halsizlik, baş dönmesi, bilinç kaybı gibi belirtiler ortaya çıkarsa mutlaka bir tıp merkezine gitmeleri gerekir. Sağlığı şansa bırakmayın. Bebek bekleyen veya emziren kadınların küçük çocukları yemesi önerilmez.
Kaynak:
http://bilgihanem.com/kapari-gebre-otu-nedir-nasil-kullanılır/
http://yemek.com/kapari-nedir-faydalari-nelerdir/
http://www.osmancik.com.tr/public/article.aspx?id=227
yazar:Özdaş süpervizörü
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]