İstiklal Caddesi, İstanbul’un en eski semtlerinden biri olan Beyoğlu semtinde, tünelden Taksim Meydanı’na uzanan alanda yer almaktadır. Yaklaşık 1400 metre uzunluğundadır. Caddenin orta noktası, Galatasaray Lisesi’nin yanından geçen Yeni Çarşı Caddesi’nin caddeyle kesiştiği ve 50. Yıl Anıtı’nın bulunduğu yer olarak kabul ediliyor. Kendisine paralel uzanan Tarlabaşı Caddesi ile birlikte Beyoğlu Mahallesi’nin iskeletini oluşturur. 9 farklı mahalleyi kapsayan İstiklal Caddesi ortalama 74 metre yüksekliğe sahip.
Sokak oluşumunun ilk aşaması Bizans döneminden sonra başlar. Bizans döneminde surlarla çevrili bir Ceneviz kolonisi olarak var olan Galata, çeşitli Latin topluluklarını ve Katolik kilise ve manastırlarını barındırıyor. Haliç’in bu tarafına Bira denir. Galata nüfusunun neredeyse tamamı surların içindedir.Bizans döneminde, İstanbul’un Osmanlı egemenliğine geçmesinden sonra Galata’nın hayati mimarisi ve ticari özellikleri belirli güvencelerle düzelince, surlar içinde barınamayan Latinler, Galata’ya doğru ilerlemeye başladılar. Boğaz ve Haliç manzaralı yamaçlar. . Bu süre zarfında tepeler boyunca uzanan dar yol da zamanla değerlendirilmiş ve İstiklal Caddesi’nin silueti oluşmaya başlamıştır. Yine bu dönemde aktif ticari yapı birçok milletten tüccar ve soyluları bölgeye çekmiş, şimdiki İstiklal Caddesi ve çevresine göç artmış, hatta Fransız Büyükelçiliği olarak kullanılan tarihi binanın inşaatı da bu dönemde başlamıştır. Sonraki süreçte İngiliz Sarayı (İngiltere Büyükelçiliği binası) inşa edildi.
Saniye. Bayezid, Dörtyol denilen yerde bir cami yaptırdı. Asmalı olduğu için Asmalı Mescit adıyla anılan bu cami, bugünkü yerinde olmasa da kendi sokağında yaşatılıyor. Aynı dönemde Acemioğlanlar Kışlası yapılmış, I. Süleyman döneminde (1520-1566) aynı kışla yıkılarak yeniden yapılmıştır. Bu bina Galatasaray Lisesi binasıdır.
15. yüzyıldaki göçlerle artan Müslüman nüfusun iskanı, gayrimüslim nüfus kadar hızlı artmamıştır. Bira denilen bölgeye çok sayıda yabancı uyruklu insan yerleştiği için bu mahallelilerin ihtiyaçlarına göre mekanlar ve kulüpler açılmaya başlandı. Yabancılar bu bölgede kültürlerini ve eğlence anlayışlarını yaşatmışlardır. Yine bu döneme ait bir bina, Fransız şatosunun yanında, Ste. Louis Kilisesi, Beyoğlu’ndaki ilk “Latin Kilisesi” olarak da biliniyor. Bu inşaat 1628 yılında tamamlanmıştır. 17. yüzyıldaki sokak görünümü, Galata surlarının kuzeyinde yer alan Galata Kulesi’nin yanındaki kule kapısından başlayıp Galata Sarayı olarak adlandırılan kışla okuluna giden yolu simgelemektedir. Ceneviz büyükelçisinin evi, Hollanda büyükelçiliği, Fransisken kilisesi, Terra Sant kilisesi, hemen altındaki Venedik büyükelçiliği, yakındaki Fransız büyükelçiliği ve İngiliz büyükelçiliğinin üzerinde bulunduğu söylenen yapılardan bazılarıydı. Bu sırada sokak. bir dönem. On sekizinci yüzyılda caddenin gelişimi ve oluşumu devam etti. Saint Antoine Kilisesi ilk kez 1752 yılında inşa edilmiştir. Öte yandan Santa Maria Draperis Kilisesi yangınlar ve deprem felaketlerinden zarar görmüş ve 1769 yılında bugün olduğu gibi inşa edilmiştir. Bu yüzyılın sonlarına doğru İstiklal Caddesi’nin Galatasaray Meydanı’na kadar olan bölümünde binalar karşılıklı olarak yerleşmiş ve meydandan sonra geriye sadece birkaç ev kalmıştır. Bölgedeki evlerin ahşap ve kerpiçten yapılmış olması dikkat çekicidir.
Ondokuzuncu yüzyılda İstiklal Caddesi’nin bugünkü durumuna en yakın durumu şekillenmeye başladı. Özellikle bu yüzyılın ikinci yarısında meydana gelen gelişmeler ve Tanzimat Fermanı ile ilgili yaşanan tecrübeler sonucunda Osmanlı Devleti’nin fikir ve fikir gençliğinin ihtiyaçlarını karşılamak üzere inşa edilen birçok bina, gayrimüslimlerin yanı sıra sokağa Batılı bir hava katmıştır. Reformlar ve tavizler sonucunda sokak, daha rahat bir yaşam tarzına sahip insanlar için gelişmeye ve genişlemeye devam etti. Özellikle Abdülaziz döneminde hızlanan bu gelişmeler, Avrupa başkentlerindeki boş zaman anlayışına ve özellikle Paris’in ünlü caddelerinin görkemli stiline yansımıştır. Bu dönemde caddelerin taş döşenmesi, gaz aydınlatması, kanalizasyon sistemi, ardından elektrik temini, tünel inşaatı, caddelere atlı tramvayların yerleştirilmesi, elektrikli tramvayların kullanılması gibi birçok altyapı hizmetleri yapılmıştır. . Tünel ile Taksim Meydanı arasındaki kısımda yoğunlaşan bu hizmetler sokağın çehresini de değiştirdi.
20. yüzyılın ilk yarısında yaşanan savaşlara ve işgallere rağmen Cumhuriyet’in ilanından sonra caddenin adı “İstiklal Kadısı” olmuştur. Cadde, daha önceki dönemlerde “Cadde-i Kebir”, “Büyük Cadde” ve “Grande Rue de Péra” olarak biliniyordu. 1917 Ekim Devrimi ve buna bağlı iç savaş sonrasında memleketlerinden kaçan Beyaz Ruslar kültürlerini, müziklerini ve geleneklerini sokağa yansıtmışlardır. Yüzyılın sonlarına doğru birçok farklı dil konuşulurken ve farklı kültürler sokakta ve evde bir arada yaşarken, Cumhuriyet’in ilanından sonra sokak ve çevresinde Türkleştirme politikasının belli bir etkisi gözlemlendi. Bu durum sokağın mozaiğini bozmazken, 2. Dünya Savaşı sırasında yabancılardan toplanan bazı vergiler, 6-7 Eylül 1955 olayları, İsrail Devleti’nin kurulması, bölgeye yoğun Yahudi göçü gibi etkenler söz konusuydu. BT. Devlet sokağın eski havasını bozmaya başlıyor. Aynı vasıflarla yerlerinden ayrılan yabancı uyruklu esnaf ve sanatkarların yerleri doldurulamaz.
Beyoğlu ve İstiklal Caddesi bu süreçte eskimeye, fakirleşmeye ve çirkinleşmeye terk edildi. Binalar bakımsız kalmış, bazı tarihi binalar yıkılmış, çirkin, estetik açıdan dezavantajlı beton yığınları yapılmıştır. Bu göçler sonucunda işçiler banliyö mahallelerine yerleşirken, Beyoğlu ve çevresi yığılmış insanların uğrak yeri haline geldi. Sokak yavaş yavaş bozuldu, eski havası ve ağırlık merkezi kayboldu. Ancak 1990’lı yılların başından itibaren İstiklal Caddesi’nde yenilikler ve değişimler yaşandı. Kadınların özgürce dolaşabilmeleri için birçok yeni yer açıldı. Ana caddeye çıkan bazı yan yollar trafiğe kapatıldı. Yerdeki taşlar yenilenerek eski ve kirli binaların cepheleri temizlendi. Birçok eski bina restorasyon, onarım ve hızlandırılmış bakımdan geçmiştir. İstiklal Caddesi eski popülaritesini ve çekiciliğini hızla yakalıyor.
İstiklal Caddesi, yakın geçmişte değişmeye başlayan ve günümüze kadar etkileri devam eden düzenlemelerle birlikte alışveriş, yeme-içme ve eğlenme açısından büyük bir merkez haline geldi. Cadde üzerinde her bütçeye uygun mağaza, bar, kulüp, gece kulübü, restoran ve benzeri mekanlar bulunmakta ve her türden insanı sokağa çekerek Türkiye’nin en kozmopolit cadde manzarasını İstiklal Caddesi’ne getirmiş olabilirler. Caddenin sonunda yer alan İstiklal Caddesi ve Taksim Meydanı, seslerini tüm dünyaya duyurmak isteyen ve hakları için mücadele eden topluluklar için de bir iş merkezi olma avantajına sahip. Bu sokak ve alanlarda protestolar, isyanlar, eylemler, yürüyüşler, basın açıklamaları ve benzeri faaliyetler gerçekleştirilmektedir.
Beyoğlu ara sokakları, meydanları, tarihi binaları ve arka bahçeleriyle tamamlanmıştır. Küresel yapısını görebilmek için sokağın bir bütün olarak değerlendirilmesi gerekir.
Taksim Meydanı’ndan Tünel istikametine doğru cadde üzerinde yer alan binalardan bazıları şöyle:
Taksim Cumhuriyet Anıtı,
* maximi bölümü,
* Fransa Başkonsolosluğu,
* Surp Voskepiran Ermeni Katolik Kilisesi,
* Agia Trias Kilisesi,
* Abdullah Efendi Lokantası,
* Alcazar sineması,
* Ağa Camii,
* Anadolu Koridoru,
* Emek sineması,
*Ansi Böreği,
* Yeşilkam Caddesi,
* mısır dairesi,
* Halep koridoru,
* Tokatlıan Oteli,
* Crippen Geçidi,
* çiçek koridoru,
*Galatasaray Müzesi,
* Cezayir Caddesi ,
* Galatasaray Lisesi,
* İngiltere Elçilik Binası,
*Hacopulo Geçidi,
kırmızı sinema,
* Saint Antuan Kilisesi,
* Panaia Rum Ortodoks Kilisesi,
* calavi görünümü,
* çıkmaz sokak Terkos,
* Suriye koridoru,
* Beyoğlu Anadolu Lisesi,
* Hollanda Büyükelçiliği binası,
* İtalya Büyükelçiliği binası,
Tira Sant Kilisesi,
* St. Maria Enkaz Kilisesi,
* Timoney Caddesi,
* Marquis Pastanesi,
* avrupa koridoru,
* Rusya Federasyonu Başkonsolosluğu,
* Lebon Pastanesi,
* Narmanlı Han,
* çömlekçi düz,
* İsveç sarayı,
* Kırım Kilisesi,
* Alman lisesi,
Tünel Meydanı
Kaynak:
http://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0stiklal_Caddesi
katip:Baran Akkök
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]