İsrail, Doğu Kudüs’te yerleşimleri birbirinden ayıracak yol çalışmasına başlıyor

Filistin’in Kudüs Valiliği tarafından yapılan resmi açıklamada, İsrail makamlarının “Nesic el-Hayat” (Hayatın Dokusu) adını verdiği yeni bir yol projesini hayata geçirmeye hazırlandığı belirtildi. Söz konusu çalışmanın, İsrail askeri savcılığının bildiriminin ardından tanınan 45 günlük yasal sürenin dolmasıyla birlikte fiilen başlatılacağı kaydedildi. Valilik, bu projenin kentin doğusundaki çok sayıda Filistin beldesini birbirinden koparacak tehlikeli bir yerleşim planı niteliği taşıdığını vurguladı.

Yol projesinin, “E1” olarak sınıflandırılan stratejik bölgenin ilhakına yönelik İsrail planlarının sahadaki somut bir uygulaması olduğu ifade edildi. Bu güzergah aracılığıyla, işgal altındaki Doğu Kudüs kırsalında yer alan yasa dışı Maale Adumim yerleşim biriminin Kudüs ile kesintisiz coğrafi bağlantısının kurulmasının ve işgal altındaki Batı Şeria’nın fiilen ikiye bölünmesinin amaçlandığı bildirildi.

Açıklamada, projenin ulaşımda ayrımcı bir düzen oluşturacağı ve “felaket boyutunda” sonuçlar doğuracağı kaydedildi. Yeni düzenlemeye göre Filistinlilerin bölgedeki ana arterlerden biri olan 1 numaralı yolu kullanmalarının yasaklanacağı, bunun yerine Doğu Kudüs’teki Zaim Kontrol Noktası yakınlarında yer altından geçen bir tünele yönlendirilecekleri belirtildi. Yolun üst kısmının ise yalnızca İsrailli yerleşimcilere tahsis edileceği vurgulandı. Çalışmalar kapsamında Cebel el-Baba, Vadi el-Cemel ve el-Ayzeriyye beldelerinin izole edileceği, bölgedeki yaklaşık 43 yapıya yıkım bildirimi yapıldığı ve onlarca tesisin tehdit altında olduğu aktarıldı.

PROJENİN FİNANSMANI FİLİSTİN’İN VERGİ GELİRLERİNDEN SAĞLANIYOR

Kudüs Valiliği, İsrail’in bu projeyi finanse etmek amacıyla Filistin’e ait alıkonulan vergi gelirlerini kullandığını belirtti. Aşırı sağcı İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in, yaklaşık 98 milyon dolar maliyeti olan yol projesinin finansmanının, Filistin yönetimi adına toplanan ancak İsrail tarafından alıkonulan fonlardan karşılanmasını onayladığı kaydedildi.

İsrail’in Filistin adına topladığı gümrük ve vergi gelirlerinden oluşan bu fonlarda 2019’dan bu yana çeşitli gerekçelerle kesintiler yapıldığı ve yaklaşık 9 aydır herhangi bir ödeme gerçekleştirilmediği ifade edildi. Bu durumun Filistin yönetiminin mali yükümlülüklerini yerine getirmesini zorlaştırdığı bildirildi. Valilik, projenin yaşanabilir bir Filistin devletinin kurulma ihtimaline ağır bir darbe vurduğunu belirterek, uluslararası topluma “etnik temizlik ve aşamalı ilhak” politikalarına karşı acil müdahale çağrısında bulundu.

Öte yandan, İsrail’in 8 Ekim 2023’ten bu yana devam eden saldırılarıyla eş zamanlı olarak yerleşim faaliyetlerini hızlandırdığı belirtildi. Filistinli yetkililerin paylaştığı verilere göre, 2025 yılı içinde İsrail planlama komiteleri toplam 34 bin 979 konutu içeren 265 farklı yerleşim planını gündeme aldı ve bunlardan 20 bin 850’si onaylandı. Uzun yıllardır uluslararası toplumun tepkisi nedeniyle ertelenen “E1” planının, Filistin yerleşim alanlarının genişlemesini engellemek amacıyla yeni inşaat süreçlerini kapsadığı hatırlatıldı.