İran’ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney oldu

İran’da dini liderlik makamının yeni sahibi belirlenirken, Uzmanlar Meclisi tarafından yayımlanan resmi bildiride Ayetullah Ali Hamaney’in vefatının ardından göreve oğlu Mücteba Hamaney’in getirildiği açıklandı.

Uzmanlar Meclisi tarafından yayımlanan yazılı açıklamada, “Ayetullah Seyyid Mücteba Hüseyni Hamaney’i Uzmanlar Meclisi üyelerinin ezici oy çoğunluğuyla İran İslam Cumhuriyeti’nin üçüncü lideri olarak belirleyip ilan ettiğini duyurur.” ifadesi kullanıldı. Meclis, devam eden ABD-İsrail saldırılarına rağmen liderin seçilmesi çalışmalarının büyük bir titizlikle ve yoğun bir değerlendirme süreciyle yürütüldüğünü, sürecin bugün yapılan olağanüstü oturumla tamamlandığını kaydetti.

MÜCTEBA HAMANEY KİMDİR?

Meşhed kentinde 17 Eylül 1969 tarihinde dünyaya gelen Mücteba Hüseyni Hamaney, 28 Şubat’ta düzenlenen hava saldırısında yaşamını yitiren eski lider Ali Hamaney’in ikinci oğlu olarak biliniyor. Ailesinin 1979 yılında başkent Tahran’a taşınmasının ardından Kum’daki İslam ilimler okulunda dini eğitimini sürdüren Hamaney, bu süreçte fıkıh ve usul alanlarında ileri düzey eğitimler aldı.

Dini otoriteler ve babası tarafından verilen ve “içtihat dersleri müderrisliği” olarak adlandırılan eğitimleri tamamlayan Hamaney, daha sonra bu alanda ders veren isimler arasına katıldı. Şii mezhebine göre İslami ilimlerin en üst seviyesi kabul edilen bu eğitimi alanların artık kimseyi taklit etmesine gerek duyulmuyor ve bu kişiler müçtehit olarak kabul ediliyor. Mücteba Hamaney, 1980-1988 yılları arasındaki İran-Irak Savaşı döneminde de İran’ın silahlı gücü Besic bünyesinde gönüllü olarak cephede bulundu.

Resmi bir görevi bulunmamasına karşın 2000’li yılların ortasından itibaren adı ulusal ve uluslararası medyada sıkça duyulmaya başlanan Mücteba Hamaney’in, İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) komutanlarıyla yakın ilişkileri olduğu ifade ediliyor. Bazı analistler, Hamaney’in 2005 ve 2009 yıllarındaki cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aktif rol aldığını ve çeşitli üst düzey siyasi atamalar ile koordinasyonlar üzerinde etkili olduğunu belirtti. Kişisel hayatı hakkında sınırlı bilgi bulunan Hamaney, genellikle medyadan uzak bir yaşam sürdürmesiyle tanınıyor.

İran anayasasına göre “rehber” olarak nitelendirilen liderlik makamı, devletin tüm organlarının üzerinde yer alarak iç ve dış politikada son sözü söyleme yetkisine sahip bulunuyor. Aynı zamanda Silahlı Kuvvetler Başkomutanı olan lider, 88 kişiden oluşan Uzmanlar Meclisi tarafından seçiliyor. Bu meclise aday olacak kişilerin çoğu bizzat lider tarafından belirlenirken, adaylıkların Anayasayı Koruyucular Konseyi (AKK) tarafından onaylanması şartı aranıyor.