hayati
Tam adı Ebu Salih Muhammed b. Ahmed b. Muhammed b. Ahmed b. Ahmed b. O, seçkin bir aileden H. 520 / MS 1126’da İspanya’nın Kurtuba şehrinde dünyaya gelen Rüşd El-Kurtubi’dir.
Dedesi ve babasının konumu gereği zengin bir ilim ve kültür ortamında seçkin hocalardan eğitim alarak ilim hayatına başlayan İbn Rüşd, temel dinî ilimleri babasından öğrenmiştir. Dinî ilimler, ahlâk, astronomi, edebiyat, felsefe, fizik, mantık, matematik, siyaset, psikoloji, tabiat ilimlerinin yanı sıra tıp ve zooloji gibi ilimleri de tahsil etmiştir. İbn Rüşd Kadı el-Kaza (Pescadi), halifenin şahsi tabibi olarak dini ilimlerdeki bilgilerinin, tıp ilmindeki bilgilerinin ve yine halifenin isteği üzerine Aristoteles’in eserlerine şerh olmuş ve yazıları şu şekilde de karşımıza çıkabilmektedir: birçok kişinin yazdığı gibi felsefe alanındaki donanımının kanıtı Bahsettiğimiz diğer alanlardaki çalışmalardan ve yorumlardan.
Bir süre sonra İbn Rüşd, halifenin yanında bulunan İbn Tufeyl ve onun özel doktoru ile karşılaştı ve aynı zamanda Aristo’nun eserlerini inceleyen ancak filozofun üslubunu anlamakta güçlük çeken halife, İbn Tufeyl’den bunu açıklamasını istedi. İbn Rüşd halifeye gelir ve der ki: O çok çalışmaya muktedir değil, kim yapabilir. Halifenin takdirini kazanan İbn Rüşd, MS 565/1169’da Sevilla kadılığına atandı ve halifenin emriyle Aristoteles’in eserlerini tefsir etmeye başladı. H. 567 / MS 1171’de Kurtuba’nın başına geçmiştir. Sonraki yıllarda halife onu İbn Tufeyl’in yerine özel tabip olarak atadı. Gözden kaybolmuş ve çok farklı rivayetler zikredilmiştir.Bu rivayetlerin dışında fakihlerin uzun süre devam eden felsefe karşıtı tavırları İbn Rüşd’ü özellikle son yıllarda çalkantılı günler geçirmiştir. Yanında oğluyla birlikte ikindi namazına gittiği camiden küfür ve küfür suçlamasıyla kovulduğunu söylüyor.
Gezgin felsefenin son temsilcisi ve İslam dünyasının güçlü filozoflarından biri olan İbn Rüşd, Gazâlî’nin Tehafütü’l-Falasife adlı eserine cevaben “Tehafüt-Tehafüt” adlı eserini yazmıştır. Filozoflar, Gazâlî’nin de tenkid edilebileceğini göstermişler ve gerçekten de İbn Rüşd’ün bu çalışmasından sonra İslam dünyasında bir Tuhaft geleneği oluşmuş ve devam etmiştir.
Aristoteles’in İslam dünyası yorumcusu olarak da bilinen İbn Rüşd, din ile felsefeyi aynı kaynaktan beslenen iki ayrı alan olarak görmekte ve onları “süt kardeşleri”ne benzetmektedir. Din vahiy ürünü iken felsefe insan aklının ürünüdür.İkisinin de kaynağı aynı mekandır.Din ve felsefe aynı kaynaktan beslenir,gerçekleri iç içe geçirir ve gerçek gerçekle çelişmez tam tersine , birbirlerini desteklerler. Bazı tesadüfi sebeplerden dolayı, bazı kimseler dini metinler ile felsefenin beyanları arasında tutarsızlıklar ve çelişkiler yaşıyor gibi görünmektedirler. Bu durumda yapılması gereken din ile felsefeyi uzlaştırmaktır. Bu da ancak dini metnin (Kur’an ve Sünnet) tefsiri ile mümkündür.
Ömrünü ilim ve vazifelerle dolu bir şekilde geçiren İbn Rüşd’ün birçok eseri vardır. Biri tabip olan Ebu Muhammed Abdullah, diğeri ise Ebu’l-Kasım Ahmed isimli hukukçu ve kadı olan iki oğlu vardır. tıp, hukuk ve felsefe gibi alanlarda olduğu kadar Kor şehrinde de bulunmaktadır. Görev yapan öğrencilerin çoğu ayrıldı.
İbn Rüşd’ün hayatı ve eserleri hakkında detaylı bilgi için bkz. İbn Rüşd’ün Türk Dinleri Vakfı İslam Ansiklopedisi.
eserlerinden bazıları.
* Tehafütü’t- Tehafüt (Gazali’nin tutarsızlığını çürütmek için yazdığı felsefi bir eserdir.)
* Fasel-Makall (Kelam üzerine yaptığı eserdir).
* Kolej kitabı (tıpta yaptığı çalışmadır).
* Çalışkan ve ölçülü olanın başlangıcı (bu onun hukuk ilmindeki eseridir).
* Philae Sefer Üzerine Deneme (Bu onun matematik ve astronomi üzerine çalışmasıdır.)
* Telhisu Maba’det- Tabia (Metafizik ile ilgili eseridir.)
* Telhisu Kitabi’l- Cumhuriyye (Platon’un siyasi eseri üzerine yazdığı açıklama)
Kaynak:
* Türkiye Diyanet İslam Vakfı Ansiklopedisi, Ankara: 1999 CE, 20, s.255 (İbn Rüşd makalesi).
* Hüseyin Sarı Oğlu, The Philosophy of Ibn Rüşd, İstanbul: Klasik Yayınları, 2012.
yazar:Muharrem Kirktuk
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]