Gergedanlar, kendilerine özgü azgın burunlarıyla tanımlanan büyük, otçul memelilerdir. “Gergedan” kelimesi Yunanca “rhinoceros” (burun) ve “seros” (boynuz) kelimelerinden gelir. Gergedanların beş türü ve 11 alt türü vardır. Bazılarının iki boynuzu, bazılarının ise bir boynuzu vardır. Hayvanın boynuzları halk hekimliğinde sözde iyileştirici özellikleri nedeniyle kullanıldığı için gergedanın nesli neredeyse tükenmek üzere. Boynuzları bazen kupa veya biblo olarak satılır, ancak genellikle geleneksel Çin tıbbında kullanılırlar. Uluslararası Gergedan Vakfı’na göre, toz genellikle boynuzlar için afrodizyak, akşamdan kalma tedavisi ve ateş, romatizma, gut ve diğer rahatsızlıklar için bir tedavi olduğuna inanılan bir çayın içine demlenir.
koruma durumu
Gergedan, 20. yüzyılın başlarında Afrika ve Asya’da 500.000 gergedan olduğunu tahmin ediyor. Bugün bir grup araştırmacı, vahşi doğada 29.000 gergedan kaldığını söylüyor. Kaçak avlanma ve habitat kaybı, tüm gergedan türlerini yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bırakıyor. Doğayı Koruma Açısından Tehdit Altındaki Türlerin Uluslararası Kırmızı Listesine göre:
Kara gergedanlar, Sumatra gergedanları ve Cava gergedanları “kritik tehlikede”, yani listedeki en yüksek risk kategorisi. 5.055 siyah gergedan, 100’den az Sumatra gergedanı ve yalnızca 35 ila 44 Cava gergedanı var.
Büyük gergedanlar “savunmasız”dır, yani koşullar düzelmedikçe tehlikede olabilirler. Nüfusu her geçen gün artmaktadır. Dünyada 3.333 başka gergedan var. IUCN’ye göre, 2007 yılında tahmini toplam nüfus 2.575 idi.
Beyaz gergedan “tehdit altında”, bu da yakın gelecekte yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalabileceği anlamına geliyor. Güney beyaz gergedanı popülasyonları artıyor ve 20.405 güney beyaz gergedanı var. Bununla birlikte, kuzey beyaz gergedanı vahşi doğada “sönmüş” olarak kabul edilir.
IUCN’ye göre, 2009 yılında Çek Cumhuriyeti’ndeki bir hayvanat bahçesinden dört kuzey beyaz gergedanı üremeleri umuduyla Kenya’daki özel bir rezerve transfer edildi. 18 Ekim 2014’te Ol Pejeta Conservancy, doğan son iki erkeğinden birinin öldüğünü duyurdu. Ancak kaçak avlanma kurbanı değildi ve adli tıp görevlileri ölüm nedenini araştırıyordu. 20 Mart 2018’de Sudan’da son erkek kuzey beyaz gergedanının öldüğü açıklandı.
Dünya Yaban Hayatı Fonu’na göre dünyada esaret altında yaşayan sadece iki kuzey beyaz gergedanı var. Kuzey beyaz gergedanları, Kenya’daki Ol Pejita Koruma Alanı’nda yaşayan Sudan’ın kızı Nagin ve Nagin’in kızı Fatin adlı iki dişi dişidir. Her iki kadının da başarılı gebelikleri yok: Nageen yaşlı ve bacaklarındaki sorunlar erkeğin kendi ağırlığını taşımasını imkansız kılıyor. Uzmanlara göre Faten, rahimde üreme olasılığını koruyacak bir durumdan muzdarip.
Kuzey beyaz gergedanını doğal olarak üretme girişimleriyle korumacılar, tüp bebek yöntemine yöneldiler. Bununla birlikte, gergedanlarda suni tohumlama, dişinin vücudu dışında gelişen olgunlaşmamış yumurtaların nasıl elde edileceğinin yanı sıra bu yumurtalara sperm enjekte edilmesi de dahil olmak üzere kendi zorluklarını da beraberinde getirir.
Sumatra gergedanına gelince, o da bir ipliğe bağlı. Cava gergedanlarıyla birlikte, Sumatra gergedanları nadiren vahşi doğada dolaşırlar. Uluslararası Rhino Vakfı’na göre, 2010’da Vietnam’da ve 2015’te Malezya’da nesli tükendi. Alt türlerin küçük popülasyonları hala Sumatra’daki üç milli parkta bulunuyor.
Gergedan boynuzları
Gergedan boynuzları, aynı zamanda insan saçı ve tırnaklarının da ana bileşeni olan keratinden oluşur. Ancak boynuzlar sadece kalın saç kümeleri değildir. Bilgisayarlı tomografi taramaları, boynuzun çekirdeğinde yoğun bir şekilde kalsiyum ve melanin birikimi gösterdi. Ohio Üniversitesi’ndeki bilim adamları, kalsiyumun boynuzu güçlendirdiğini ve melaninin onu güneşin ultraviyole ışınlarından koruduğunu söylüyor. OU doktora öğrencisi Tobin Hieronymus, boynuzların atların toynaklarına ve kaplumbağaların ve papağanların gagalarına benzediğini söyledi. Gergedan boynuzları başa doğru kıvrılır çünkü öndeki keratin arkadaki keratinden daha hızlı büyür.
Siyah gergedan, beyaz gergedan ve Sumatra gergedanının iki boynuzu vardır. Sadece bir Cava gergedanı türünün var olduğu bilinmektedir. Uluslararası Rhino Vakfı’na göre, siyah gergedanlarda ön boynuz 53 ila 134 santimetre arasında büyüyebilirken, arka boynuz yaklaşık 20 inç büyüyebilir. Beyaz gergedanın boynuzları biraz daha küçüktür ve Sumatra gergedanınınki önde yaklaşık 25 ila 80 cm ve arkada 8 cm’den azdır. En büyük gergedanın boynuzunun uzunluğu 20 ile 60 cm arasında, Cava gergedanının boynuzu ise yaklaşık 25 cm’dir.
gergedan boyutları
San Diego Hayvanat Bahçesi’ne göre en büyük gergedan türü beyaz gergedandır. Boyu 3,7 ila 4 metre ve toynaktan omuza 1,8 metredir. Yaklaşık 2300 kg ağırlığındadır.
En küçük gergedan türü Sumatra gergedanıdır. 2,5 ila 3 m uzunluğunda ve omurgadan omuza kadar 1,5 m uzunluğa kadar ölçer. Sumatra gergedanı yaklaşık 800 kg ağırlığındadır.
doğal ortam
Beyaz gergedan ve siyah gergedan, doğu ve güney Afrika’nın otlaklarında ve taşkın yataklarında yaşar. Kuzey Hindistan ve güney Nepal’in bataklıklarında ve yağmur ormanlarında büyük gergedanlar bulunabilir. Sumatra ve Cava gergedanları yalnızca Malezya ve Endonezya’daki küçük bataklık ve yağmur ormanlarında bulunur. Gergedanlar günlerini ve gecelerini otlayarak geçirirler ve sadece günün en sıcak saatlerinde uyurlar. Yemek yemedikleri ender durumlarda, serin bir çamurun tadını çıkarırken bulunabilirler. Bunlar, hayvanları böceklerden korumaya yardımcı olur ve National Geographic’e göre çamur, doğal bir güneş koruyucudur. Gergedanlar genellikle yalnız olsalar da bazen gruplar oluştururlar. Sürü adı verilen bu gruplar bir dişi ve yavrularından oluşur. Bölgeye erkek kuralları hakimdir.
beslemek
Gergedanlar otoburdur, yani sadece bitkileri tüketirler. Yedikleri bitki örtüsü türlere göre değişir. Bunun nedeni, National Geographic’e göre burunlarının farklı yiyecek türlerini barındırmak için farklı şekiller oluşturmasıdır. Örneğin, kara gergedan ağaçları veya çalıları yer çünkü uzun dudakları havada kalan yaprakları ve meyveleri toplamasına izin verir. Beyaz gergedanın, ot yemek için yere yaklaşmasını sağlayan düzleştirilmiş bir burnu vardır.
Çocuklar
Dişi gergedanlar her iki buçuk ila beş yılda bir ürerler. Dişi gergedanlar yavrularını 15 ila 16 aylık bir gebelik dönemi boyunca taşırlar. Genellikle bir çocukları olur, bazen ikizleri olur. Buzağı adı verilen genç gergedanlar doğumda hala çok büyüktür ve ağırlıkları 40 ile 64 kg arasındadır.
Yaklaşık 3 yaşında, buzağı kendi başına kaçabilir. Gergedanlar 45 yıla kadar yaşayabilir.
Gergedanlar birbirleriyle çok sık takılmasalar da kuşlarla takılırlar. Boğakakanlar gergedanın sırtına oturacak ve gergedanın derisine sürtünen böcekleri yiyecekler. Bu kuşun iyi olduğu tek şey bu değil. Tehlike yaklaştığında, kuş tek boynuzlu atı uyarır. Gergedanlar mutlu olduklarında ağızlarıyla “mmwonk” sesi çıkarırlar. Uluslararası Gergedan Vakfı’na göre, siyah gergedanlar aslında siyah değildir. Muhtemelen bu isimleri, yahnilerden veya beyaz gergedanlardan ayırmak istedikleri karanlık, çamurlu topraktan aldılar. Gergedan boynuzları, avcılar tarafından gergedanları koruyan gambiya adı verilen süs hançer sapları yapmak için de değerlidir.
kaynak:
https://www.livescience.com/27439-rhinos.html
yazar: Meltem Yıldırım
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]