Tüm organizmalar, genlerini yavrularına aktarmak ve türün hayatta kalmasını sağlamak için çoğalırlar. Doğal seçilim ve evrim mekanizması, belirli bir ortam için hangi özelliklerin uygun ve elverişsiz olduğunu seçer. İstenmeyen özelliklere sahip bireyler – teoride – popülasyondan çıkarılır ve yalnızca “iyi” özelliklere sahip bireyler, bu genleri yeni nesillerde yeniden üretecek kadar uzun yaşarlar. İki tür üreme vardır: eşeyli üreme ve eşeysiz üreme. Cinsel üreme, döllenme sırasında kaynaşmak için farklı genetik özelliklere sahip bir erkek ve dişi gamet gerektirdiğinden, ebeveynlerden farklı yavruların üretilmesini gerektirir. Eşeysiz üreme, yalnızca bir ebeveynin tüm genlerini yavruya geçirmesini gerektirir. Bu, genlerin karıştırılması anlamına gelmez ve yavru aslında ebeveynin bir kopyasıdır. Eşeysiz üreme genellikle daha az karmaşık türlerde kullanılır ve oldukça üretkendir. Bir eş bulmak zorunda olmamak onlar için faydalıdır ve bir ebeveynin tüm özelliklerini bir sonraki nesle aktarmasına izin verir.
İçindekiler
Bölünerek çoğaltma
Hemen hemen tüm prokaryotlar, ikili bölünme adı verilen bir tür eşeysiz üreme geçirirler. İkili bölünme, ökaryotlardaki mitoz sürecine çok benzer. Ancak çekirdek olmadığı için mitoz kadar karmaşık değildir ve prokaryotlarda DNA genellikle tek bir döngü halindedir. İkili bölünme, tek bir hücrenin DNA’sını kopyalaması ve ardından iki özdeş hücreye bölünmesiyle başlar. Bu, bakteri ve benzeri hücre türlerinin yavru oluşturması için çok hızlı ve etkili bir yoldur. Ancak bu süreçte DNA’da bir mutasyon meydana gelirse, yavruların genetiğini değiştirebilir ve artık aynı klonlar olmazlar.
tomurcuklanan
Başka bir eşeysiz üreme türü tomurcuklanmadır. Tomurcuklanma, yeni bir organizmanın veya yavrunun tomurcuk adı verilen bir kısımdan yetişkinle birlikte büyüdüğü zamandır. Yeni çocuk, ayrılma noktasında olgunluğa ulaşana ve bağımsız bir organizma haline gelene kadar orijinal yetişkine bağlı kalacaktır. Bir yetişkinin aynı anda birkaç tomurcuğu ve birçok yavrusu olabilir.
Maya gibi tek hücreli organizmalar ve Hydra gibi çok hücreli organizmalar tomurcuklanma geçirebilir. Yine, DNA replikasyonu veya hücre reprodüksiyonu sırasında bir tür mutasyon meydana gelmedikçe, yavru ebeveynin bir klonudur.
doğramak
Bazı türler, tek bir bireyde yer alan bağımsız olarak yaşayabilen birkaç canlı parçaya sahip olacak şekilde tasarlanmıştır. Bu türler, parçalanma olarak bilinen bir tür eşeysiz üremeye maruz kalabilir. Parçalanma, bir parça koptuğunda ve bu kırık parçanın etrafında yepyeni bir organizma oluştuğunda meydana gelir. Orijinal nesne de kırık parçayı yeniden üretir. Parça normal olarak kırılabilir veya yaralanma veya diğer yaşamı tehdit eden durumlarda kırılabilir.
Parçalanmaya maruz kalan en iyi bilinen tür denizyıldızıdır. Denizyıldızı, beş kolundan herhangi birinin koptuğunu anlayabilir ve sonra yavruya dönüşür. Bu çoğunlukla radyal simetrilerinden kaynaklanmaktadır. Merkezde, beş ışına veya dallara ayrılan merkezi sinir halkası bulunur. Her kol, parçalanarak yepyeni bir birey yaratmak için gerekli tüm parçaları içerir. Süngerler, bazı yassı kurt türleri ve bazı mantar türleri de bozulabilir.
Eşeysiz üreme (partenogenez)
Bir tür ne kadar karmaşıksa, eşeysiz üreme yerine eşeyli üreme geçirme olasılığı o kadar yüksektir. Bununla birlikte, gerektiğinde partenogenez yoluyla çoğalabilen bazı karmaşık hayvanlar ve bitkiler vardır. Bu türlerin çoğu için tercih edilen üreme yöntemi bu değildir, ancak bazıları için çeşitli nedenlerle tek üreme yöntemi olabilir. Partenogenez, döllenmemiş bir yumurta geldiğinde meydana gelir. Uygun eşlerin olmaması, bir kadının hayatına yönelik bir tehdit veya bu tür başka bir travma, türün devamı için partenogenezisin gerekli olmasına neden olabilir. Elbette bu ideal değildir çünkü çocuk annenin bir klonu olacağından sadece dişi yavru üretecektir. Bu, eş eksikliği veya belirsiz bir süre boyunca türlerin göçü sorununu çözmeyecektir. Partenogeneze uğrayabilecek bazı hayvanlar arasında arılar ve çekirge gibi böcekler, Komodo ejderi gibi kertenkeleler ve çok nadiren kuşlar bulunur.
Spor üremesi
Birçok bitki ve mantar, eşeysiz üreme aracı olarak sporları kullanır. Bu organizmalar, çoğunlukla diploid veya haploid hücreler olmak üzere hayatlarının farklı bölümlerine sahip oldukları nesillerin değişimi adı verilen bir yaşam döngüsünden geçerler. Diploid aşamada, sporofitler olarak adlandırılırlar ve eşeysiz üreme için kullandıkları diploid sporları üretirler. Spor oluşturan türler, yavru üretmek için çiftleşme veya döllenme gerektirmez. Diğer tüm eşeysiz üreme biçimleri gibi, spor kullanarak üreyen organizmaların yavruları da ebeveynin bir klonudur. Spor üreten organizmaların örnekleri arasında mantarlar ve eğrelti otları bulunur.
kaynak:
https://www. Reasontco.com/types-of-asexual-reproduction-1224623
yazar: Meltem Yıldırım
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]