Sputnik 1, dünyanın ilk yapay uydusu olarak tarihe geçmiş bir uzay aracıdır. Daha sonra bir dizi uzay aracı oluşturacak olan Sputnik uyduları, insanlığın uzay macerası için hayati önem taşıyor.
4 Ekim 1957’de Sovyetler Birliği tarafından fırlatılan Sputnik 1, sözde süper güçler arasındaki uzay yarışını da başlatmıştı. Soğuk Savaş döneminde fırlatılan uydu, kısa sürede büyük ses getirdi.
Sputnik 1, 80 kg ağırlığındadır. Çapı 58 cm olan bu uydu, yörünge yüksekliği 250 km olan bir noktaya yerleştirilmiştir. Gövdesi küresel olan uydu, bu gövdeden ayrılmış, uzunlukları 2,4 ila 2,9 metre arasında değişen dört adet uzun anten barındırıyor. Sputnik 1 uydusu üzerinde ayrıca 20 ve 40 MHz’de olmak üzere iki ayrı radyo vericisi bulunmaktadır. Bu radyo vericilerinden gelen radyo sinyalleri, iyonosferdeki elektron yoğunluğunu ölçmek için kullanılmıştır. Öte yandan bu uydunun iç basıncı ve sıcaklığı da bu sinyallerle iletildi. Bu sayede uydu duvarının herhangi bir meteor tarafından delinip delinmediği takip edilebildi.
Sputnik 1 uydusunun basınçlı iç kısmı nitrojen gazıyla dolduruldu. Ancak uydunun çevresinin yörünge etrafında delikli olmadığı anlaşıldı. Bu, Dünya’nın yörüngesinin gelecekteki uzay uçuşları için güvenli olduğunu gösterir.
Sputnik 1, o zamanlar Sovyetler Birliği’nde bulunan ve şu anda Kazakistan sınırları içinde bulunan Baykonur Uzay Üssü’nden fırlatıldı. Sputnik 1’in fırlatılmasının asıl sebebinin tanıtım olduğu söyleniyor.
Bir başka ilginç durum ise Sputnik kelimesinin uydu anlamında kullanılması ve doğrudan bu isimle anılan uzay aracı için düşünülen başka bir isim olmaması. Sputnik 1’in literatürdeki resmi adı “Dünya’nın yapay uydusu” dur.
Sovyet Bilimler Akademisi’nde subay olan Mstislav Keldysh, Sovyetlerin uzaya uydu gönderecek teknolojiye sahip olduğunu görünce hemen bir uzay aracı tasarladı. Toplam ağırlığı 1,5 ton olan bu araç konik formda inşa edilecek. Bu sayede uzayda araştırma yapmak mümkün olacaktır. Ancak bu dönemde KGB’nin edindiği bilgilere göre ABD’nin yörüngeye oturtmaya çalışacağı bir uydunun gönderilmesi gündemdeydi. “Basit uydu” fikrinin anlam kazandığı Sovyetler’de bu yarışta geri kalmamak için hızlı bir inşa süreci yaşandı. Sputnik 1’in fırlatıldığı ortaya çıktı.Uydu ve roketi Sovyet bilim adamı Korolev tasarladı.
Sputnik 1, üzerindeki piller bitene kadar üç hafta boyunca Dünya’ya sinyaller gönderdi. Piller bittikten sonra Sputnik’in yörüngesi görsel olarak gözlemlenmeye devam etti. Sputnik 1, fırlatıldıktan tam 92 gün sonra, 4 Ocak 1958’de atmosfere girdi ve yandı. Söz konusu uydu, toplam 1.400 yörünge yapmış ve 70 milyon kilometre kat etmişti.
Sputnik 1’in yörüngeye girmesinden sonra geri planda kalmak istemeyen ABD, hızla uydu üretip uzaya göndermek istese de ilk denemeler hep hüsranla sonuçlandı. İlk başarılı uydu fırlatma girişimi 1958 yılında yapılmıştır. Ancak ABD’nin gecikmeleri ve başarısız girişimleri, ilgili ülkede bilim ve uzay bilimi alanlarında yeniliklerin, atılımların ve gelişmelerin yaşanmasına neden olmuştur. Böylece uzay yarışı büyük bir anlam kazandı.
Kaynak:
http://tr.wikipedia.org/wiki/Sputnik_1
katip:Baran Akkök
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]