Yaz meyveleri yıl boyu meyve eksilmediği için ülkemizde ayrı bir yere sahiptir. Asma üzerinde salkımlar halinde gelişen yaz aylarının popüler meyvelerinden biridir. Üzümün taze, kuru, pekmezli, küflü, bahçede her haliyle tüketildiğini, özellikle bağda, yapraklarının arasında, salkımlarının arasında görmek çok güzel. Kuran’da bahsedilen bu tatlı ve lezzetli yaz meyvesi, eski uygarlıkların sanat eserlerinde de karşımıza çıkmaktadır. Vitamin açısından zengin ve besleyici bir cennet meyvesi olan üzüm, yüzyıllardır yetiştirilip kullanılır ve kalp dostudur.
İçindekiler
Üzüm ve üzüm
Üzüm, üzüm bitkisinin meyvesidir. Vitis vinifera bilimsel adı ile bilinen üzüm ailesinin bir üyesi olan, parçalı yapraklı, asma tırmanıcı bir bitkidir. Bir üzüm bitkisinin salkım salkım yani meyve verebilmesi için ekimden sonra 3-5 yıl geçmesi gerekir. Birçok çeşidi ve tadı olan üzümün kullanıldığı birçok bölge bulunmaktadır. Sultana çekirdeksiz üzüm, en yaygın olarak yetiştirilen üzüm çeşididir. Üzümün sıkılmasıyla suyu, kaynatılıp koyulaştırılmasıyla pekmez, pekmezin koyulaştırılıp renginin açılmasıyla bulama adı verilen bir ürün elde edilir. Trakya yöresine ait bir tatlandırıcı olan “pişmiş yemek” anlamına gelen pekmez bollamasının gypsophila kullanılarak özel olarak işlenmesiyle elde edilen, kremsi tonlarda ve kremsi dokuda bir helva çeşididir. Kili elde etmek için yöreye özgü bir üzüm çeşidi olan Kınalı Yapcak kullanılmaktadır. Yöre halkı, ya öğütülmüş ceviz serperek, mis kokulu köy ekmeğinin üzerine sürerek ya da iki bisküvi arasına sıkıştırarak tüketir.
Sirke ve üzüm yaprağı
Mutfaklarımızda kendine yer edinen sirke birçok farklı meyveden yapılsa da en çok üzümden yapılır. Kanser sorununa en iyi çözümlerden biri üzüm suyu, pastil, hoşaf ve reçellerin üzüm mevsiminde taze, diğer zamanlarda kuru yenilerek yapılmasıdır. Çayın can dostunun vazgeçilmezi kuru üzüm, kekler ve leblebiler ara öğün olarak tüketiliyor. Üzüm yaprakları ve meyveleri mutfakların baş tacıdır. Özel günlerde, bayramlarda, aile yemeklerinde, pikniklerde, kadınlar günü toplantılarında masaların üzerine doldurulmuş kağıtlar konur. Üzüm yaprağı da kuru üzüm gibi dış ülkelere ihraç edilerek ekonomiye katkı sağlamaktadır.
Üzüm nasıl büyür?
Dünyada yaklaşık 15.000 üzüm çeşidi vardır ve Türkiye’de 1.200 üzüm çeşidi yetiştirilmektedir. Her üzüm çeşidinin kendine özgü tadı, şekli ve tane boyutu vardır. Anavatanı Küçük Asya ve Kafkasya olan asma, MÖ 5000’den beri yetiştirilmektedir. Asmanın gen merkezi Türkiye olup, ülkemiz bağcılık açısından uygun bir bölgededir. Ülkemizde en çok üzüm üretilen bölgeler Akdeniz, Marmara, Ege, Karadeniz, Güneydoğu Anadolu ve Kuzeydoğu Anadolu’dur.
Bağlarda yetiştirilen üzümler genellikle aşılama ve daldırma teknikleri ile çoğaltılır. En iyi verim aşılama tekniğinden elde edilir. Aşılama teknolojisi ile ürünün geri dönüş süresi de kısadır. Asmalar yumuşak toprağı tercih eder. Killi ve kireçli topraklar üzüm yetiştirmek için uygun olmakla birlikte, kireçli topraklarda da asma yetiştirilebilir. Bağdaki asmalar, iyi verim elde etmek için uygun şekilde sulanmalı, bakımı yapılmalı, gübrelenmeli ve budanmalıdır. Asmalar toprağa ekildikten 5-6 yıl sonra meyve verebilirler. Asmalar yılda iki kez budanmalıdır. Bunlar yaz ve kış budamasıdır. Her şey doğru yapılırsa yüksek kaliteli ürünler elde edilir.
üzüm çeşitleri
Pek çok üzüm çeşidi olmakla birlikte, yetiştiriciler tarafından tercih edilen birkaç üzüm çeşidi bulunmaktadır. Örneğin, gerilmiş pembe kuş üzümü rengiyle göz doldurur. Trakya İlkeren, adından da anlaşılacağı gibi erkenci bir siyah üzüm çeşididir. Derin mavi rengi ve enfes görünümüyle Michele Balleri (Siyah Yalova), Razakisiz Siyah üzüm, İtalya, Yoğun tadıyla Macapo, Aromatik tadıyla Hamburg mermeri, Kırmızının hoş bir tonuyla Çekirdeksiz alev, Yalova üzümü, Beyaz üzüm, Frenk üzümü ( Corinth), Mor-kırmızı taneli Kardinal, Ege Denizi’nden lezzetli Bournova miski, Fransız menşeili Vermilion, İtalyan menşeili Chardonnay şarabı, konyak yapımında kullanılan Eugny Blanc ve konyak bilinen diğer üzümlerdir. Ülkemizde en çok dikilen üzüm çeşitleri Sultani Sultani, Misket, Öküzgözü, Horoz Karası, Kalecik Karası, Ada Karası, Çavuş, Keçi Göğsü, Müşküle, Boğaz Kere’dir.
üzümün faydaları
Meyvesi dışında mutfaklarda yemek olarak kullanılan üzüm bitkisinin yapraklarının da tıbbi açıdan çok büyük faydaları vardır. Üzüm E, C ve K vitaminleri, niasin, tiamin, folat, riboflavin, ß-karoten, alfa-karoten ve bol miktarda glikoz içerir. Üzüm meyveleri hazımsızlığa faydalıdır, mide ve sindirim sistemini rahatlatır. Bol miktarda lif içeren üzüm, kanserle savaşmak ve bağışıklık sistemini güçlendirmek için de kullanılır.
Üzümde bulunan zeaksantin ve lutein göz sağlığına iyi gelir. Akciğerlerdeki nem miktarını arttırdığı için astımlılar için faydalı olduğuna inanılmaktadır. Greyfurt kabızlıktan cilt kırışıklıklarına kadar pek çok alanda fayda sağlar. Beyaz veya yeşil üzüm, magnezyum, potasyum, demir, fosfor ve B6 ve B1 vitaminleri bakımından zengindir. Bu üzümden daha çok komposto ve salata sosu yapılır. Öte yandan, siyah üzüm daha çok kan yapıcı özelliğinden dolayı kullanılmaktadır. Tazeyken stresi ve yorgunluğu azaltan üzüm, günde ortalama 200 gram, ortalama bir kase kadar yenilebilir. Kışın her gün 10-15 adet (bir avuç veya bir fincan kahve) kuru üzüm tüketilmesi tavsiye edilir. Bununla birlikte, üzüm yüksek oranda şeker glikoz içerdiğinden, diyabetli (diyabetli) kişiler dikkatli olmalı ve az miktarda tüketmelidir. Aşırı üzüm tüketimi alerjiye, kilo almaya, hazımsızlığa ve ishale neden olabilir. Özellikle siyah üzümün çekirdekleri fazla tüketilirse zehirli olabiliyor.
Güç üzüm suyunda
Evde kolaylıkla hazırlanabilen üzüm suyu sinüzit ve migren hastalıklarının tedavisinde kullanılmaktadır. Haftada 3 kez içilen üzüm suyu baş ağrısına iyi gelir. Beyin gelişiminde önemli rolü olan üzüm ve suyu, Alzheimer hastalığını önler ve bunamayı geciktirir. Özellikle mor üzümden elde edilen suyu kan dolaşımı ve kan damarlarının esnekliği açısından oldukça faydalıdır. İçerdiği polifenoller kanın pıhtılaşmasını önler ve kalp krizlerine karşı korur. Üzüm ve üzüm suyu da hipotansif hastalarda tansiyonu yükseltir. Üzümün faydalı maddelerinin çoğu çekirdeğinde bulunduğundan çekirdeğiyle birlikte yenmeli ancak iyi çiğnenmelidir.
Son yıllardaki favorim: üzüm çekirdeği
Alternatif terapiler, sağlık sorunları ile mücadele edenler için uzun zamandır popüler olmuştur. Bu şifalı çeşide üzüm çekirdeği de eklenmiş ve son yıllarda favori haline gelmiştir. Yaygın olarak kullanılan üzüm çekirdeği harika birer antioksidandır. İçerdiği kimyasal quercetin kan oluşumunda etkilidir. Ayrıca kan dolaşımını iyileştiren, kılcal damarları güçlendiren ve zararlı güneş ışınlarının cilde zarar vermesini engelleyen C vitamini içerir. Ayrıca üzüm çekirdeğinin vücudu toksinlerden arındırdığına, bağışıklık sistemini güçlendirdiğine ve kanser riskini azalttığına inanılıyor.
kaynak:
https://www.acil.net
https://www.saglikaktuel.com
https://sagligabiradim.com
yazar: Özdaş süpervizörü
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]