Biz yenilirsek sıra diğerlerine gelecek!

TÜPRAŞ işçileri, özelleştirmeden bu yana ücretlerin eridiğini söylüyor. İşçiler taleplerini anlatırken, “Biz yenilirsek sıra başkalarına gelecek” diyor.

İşverenlere yapılacak ilave yüzde 9,6’lık zammı kabul etmeyerek işi yavaşlatmaya başlayan Petrol-İş’in örgütlediği TÜPRAŞ’ın Kirikale rafinerisinde çalışan işçiler, özelleştirmeden bu yana ücretlerin eridiğini ve sürdürmekte direndiklerini söylüyor. Ücret düzeyi asgari ücretin üç katına yakındır. TÜPRAŞ’ın rekor kârına dikkat çeken bir işçi, “Asgari ücretle aramızdaki oranı korumakla birlikte, elde ettiğimiz kârdan pay istiyoruz” diyor. Türkiye’de asgari ücretle eşit ücrete karşı işçilerin hedefi açlık değil, yoksulluk sınırıdır. Mücadelelerinin önemli olduğuna dikkat çeken işçiler, “Yıldız Rafinerisi gibi başka yerde çalışanların gözü bizde, çünkü biz yenilirsek sıra onlara gelecek” diyorlar.

İşçiler ne istiyor?
Evrensel’den Birkan Bulut’un haberine göre Petrol-İş ile Koç Holding arasında Mart 2022’de 3 yıllık sözleşme imzalandı. TÜPRAŞ’ın İzmit, İzmir, Kırcale ve Batman’daki dört rafinerisinde çalışan 3 bin 950 işçiyi ilgilendiren sözleşmeye göre, ilk altı ay ücretler yüzde 40, ikinci, üçüncü ve dördüncü altı ay enflasyon, beşinci ay enflasyon 6 ay artı 3 puan, altıncı enflasyon oranı artarak 6 ay. Ancak yüksek enflasyon karşısında ücretleri hızla düşen işçiler yüzde 50 ek zam talep etti. Koç Holding’in yanıtı sadece yüzde 9,6 oldu. Ardından işçiler yavaşlamaya başladı. Yıllardır asgari ücretin üç dört katını kazanan TÜPRAŞ işçileri, asgari ücretin 2.89 katını almakta direniyor.

Özelleştirme başladı
TÜPRAŞ bu noktaya nasıl geldi? Kirkcalli rafinerisindeki işçilerin hikayeleri, yaşananların son yıllarda olmadığını gösteriyor. 2006 yılında TÜPRAŞ’ın yüzde 51 hissesinin Koç’a satılması, her özelleştirme sürecinde olduğu gibi taşeronluğun ve güvencesizliğin yaygınlığını beraberinde getiriyor. O zamanki mücadele özelleştirmeyi durduramadı. İşçinin eşi o günleri şöyle anlatıyor: “O zamanlar hepimiz özelleştirilmesine engel olmaya çalıştık. Ancak bize daha ne istiyorsunuz denildi ve Kırkkale ortamından dolayı yeterince desteklenmedik. Kırkkaleliler destek versin diye esnafla uğraştı, biz de alışverişe gittik.” Ankara’da. Akılları başlarına geldiğinde çok geçti.

Kamu işletmelerinin tasfiyesi, esnek ve güvensiz çalışmanın yaygınlaşması, sendikaların etkisiz kalması ve son yıllarda ortalama asgari ücretin düşmesiyle birlikte geriye sadece TÜPRAŞ işçilerinin adı kaldı. 2019 TİS görüşmelerinde TÜPRAŞ Genel Müdürü’nün “Zaten asgari ücretin 5,2 katını alıyorlar ve daha fazlasını istiyorlar. ” 2019 yılında toplu sözleşme şartları üç yıla çıkarılarak ücretler enflasyonun kaderine bırakıldı.

TUPRA 7 milyar bekliyor, 10.6 milyar kar ediyor
Ancak, işçilere yönelik ek talepteki artışın tek nedeni sadece yaşam maliyeti değil. TÜPRAŞ, 2022’nin ikinci çeyreğinde 7 milyar TL olan piyasa beklentisinin üzerinde 10 milyar 611 milyon TL net kâr açıkladı. 2022’nin ilk dokuz ayında 23 milyar 500 milyon TL net kâr elde etti. TÜPRAŞ, 9 ayda işçi başına 3 milyon 900 bin lira net kâr elde ederken, işçi başına aylık kâr 433 bin 163 lira oldu. Birçok gazete petrol fiyatlarındaki kâr artışı ve kurdaki değer kaybı haberlerini verse de işçiler kâr marjının ötesinde işini biliyor. Gazetemizdeki bir işçi, “Bu kadar yüksek kârdan sonra paramız yok diyemezler. Asgari ücretle aramızdaki oranı korumanın yanı sıra onun bizim sayemizde elde ettiği kârdan da pay istiyoruz” dedi. ”

Bankalar ve diğer fabrikaların da Koç Holding’in kârını ikiye katladığını söyleyen işçi, “Bizim alıp verdiklerimiz Koç Holding. Bizden kazandığı paralar bankada değerlendiriliyor, gittiğim benzinlikten aldığım makineye; Kullandığımız işçilerin hizmetlerinden işyerindeki makinelere kadar her zaman onun üretimi yani tam bir tekel.

“Kazanırsak STAR RAFİNERİ OLUŞURUZ”
Daha önce asgari ücretin 4 katı olan asgari ücretin 2,89 (çarpan) oranını şimdi korumaya çalıştığını söyleyen işçi, “Artık TÜPRAŞ’ta işçiler 16-17 bin lira maaş alıyor ve maaş alıyor. Sivil hizmet çalışanları 11-12 bin lira asgari ücretten fazlaydı ama bu sektörde en düşük ücreti alan biziz ve bunun için Star rafinerisi gibi başka yerlerdeki işçilerin gözü bizde çünkü eğer biz kaybederlerse sıra onlara gelir.

TÜPRAŞ grev yasağı olan işyerlerinden biridir. Bu nedenle belirli alanların dışında çalışmayı durdurmak/yavaşlatmak için önlem aldıklarını anlatan işçi, “Girişlerde ve çıkışlarda girerken açıklama yapıyoruz. Ama sesimizi yükseltmiyoruz. Çok fabrika var. burada örgütlü sendikalar var ama dayanışma yok denecek kadar az.Etrafımızdakiler hala çok iyi durumdayız sanıyorlar ama hoşumuza gitmiyor.Mesela tüccarlar bizim maaşlarımız düşerse kendilerinin de düşeceğini anlamıyorlar. kaybetmek.

“Bakım öncesi işi yaptık, mükemmelliği yakaladık“
Ancak işçiler karamsar değil. Kademeli zam anlaşmasının TÜPRAŞ’ın 5 yılda bir gerçekleştirdiği bakım periyoduna denk gelmesinin koz olduğuna inanıyorlar. İşçilerden biri, “6 Şubat’ta kapatma hazırlıkları aksamaya başladı. Rafineri tam hizmet verecek, şimdiden yüzlerce taşeron işçi çalıştırdılar, bir sürü iş makinesi kiraladılar. Bu yüzden onlara karşı çalışıyorsunuz” diyor. her gün.”

Bir diğer konu da Kırıkkale’deki petrol şubesinin yönetim değişikliğidir. Ekim ayında yapılan şube seçimlerinde 200 delegeden 177’si Petlas delegesi Mehmet Doğan’a, 22’si o zamanki şube başkanı Murat Kaya’ya oy verdi. Bu nedenle TÜPRAŞ’ta verilecek mücadele yeni şube yönetimi için ilk sınav olacak. Fabrikalar arasında rekabet olmadığını söyleyen işçiler, ezici bir çoğunlukla destekledikleri şube yönetiminden umutlu.