AYM, siyasi parti üyesinin bildiri dağıtımının engellenmesinin “ifade özgürlüğünün ihlali” olduğuna hükmetti

Anayasa Mahkemesi (AYM), Kocaeli’de “İnsanca yaşamak için ne yapacağız” ve “Mafya ve çeteler düzenin yol arkadaşlarıdır! Ülkemizi emekçilerin mücadelesi, iktidarı temizleyebilir!” başlıklı bildirileri dağıttıkları gerekçesiyle idari para cezasına çarptırılan iki başvurucunun, ifade özgürlüklerinin ihlal edildiği yönünde bir karar açıkladı. Yüksek Mahkeme, söz konusu ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere Körfez Sulh Ceza Hakimliğine gönderilmesine ve başvuruculara ayrı ayrı net 30 bin lira manevi tazminat ödenmesine hükmetti.

Karara konu olan olayda, Kocaeli’nin Körfez ilçesinde Emek Partisi (EMEP) Kocaeli İl Örgütüne ait siyasi broşürleri dağıtan iki kişi, kolluk kuvvetlerince gerçekleştirilen denetim sırasında durdurulmuştu. İlgili kişiler hakkında Kabahatler Kanunu’nun 42. maddesi uyarınca “izinsiz afiş asmak” suçlamasıyla idari para cezası uygulandı. Başvurucular, kendilerinin yasal bir siyasi parti üyesi olduklarını ve herhangi bir afiş asmadıklarını, yalnızca bildiri dağıtmak üzereyken engellendiklerini belirterek cezaya itiraz etti. Ancak Körfez Sulh Ceza Hakimliği, yapılan bu itirazı kesin olarak reddetti.

BİLDİRİ DAĞITMA VE AFİŞ ASMA ARASINDAKİ FARK

İdari para cezasına konu olan eylemin kanunda kabahat olarak sayılmadığını ve bildiri dağıtma ile afiş asmanın hukuki açıdan farklılık gösterdiğini savunan başvurucular, dosyayı bireysel başvuru yoluyla Anayasa Mahkemesi’ne taşıdı. AYM yaptığı incelemede, Kabahatler Kanunu’nun “Afiş asma” başlıklı maddesinin, belirli alanlara rıza olmaksızın afiş veya ilan asan kişilerin cezalandırılmasını öngördüğünü hatırlattı.

Dosyada başvurucuların afiş astıklarına dair bir bilgi veya bulguya rastlanmadığını vurgulayan Yüksek Mahkeme, gerekçeli kararında ayrıca şunları kaydetti:

“Ortada kanunda belirtilen yerlere ve belirtilen şekilde asılmış bir afiş ve ilan bulunmadıkça kişilerin 5326 sayılı kanunun 42. maddesi gereğince cezalandırılabilmeleri mümkün değildir. Başvuruda, başvurucuların afiş asma eylemi gerçekleştirdiği idarece ortaya konulmamasına rağmen idari para cezasına itiraz üzerine verilen hakimlik kararlarında 5326 sayılı kanunun 42. maddesi gereğince afiş asma kabahatinin oluşması için gereken unsurlar ile somut olayda bunun ne şekilde gerçekleştiği hakkında herhangi bir değerlendirmede bulunulmadan kesin nitelikte ret kararları verilmiştir. Bu durumda başvurucuların ifade özgürlüğüne yapılan müdahalenin kanunla öngörülmediği kanaatine ulaşılmıştır. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir. Yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında ve eski hale getirme kuralı çerçevesinde başvuruculara taleple bağlı kalınarak ayrı ayrı net 30 bin lira manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.”