Avrupa Ekonomik Alanı, Avrupa Birliği’nin tüm üye devletlerinden ve resmi olarak birliğe üye olmayan bir grup ülkeden oluşan bir ekonomik pazardır. Bu anlaşma sayesinde AB üyesi olmayan ülkelerin de tıpkı Avrupa Birliği üyeleri gibi Avrupa Birliği’nin temel bir hakkı olan “tek pazar” ayrıcalığından yararlanmaları amaçlanmaktadır. 1 Ocak 1994’te resmen yürürlüğe giren bu anlaşma ile Avrupa Serbest Ticaret Birliği ile Avrupa Birliği’ne üye ülkeler arasında yasal bir ilişki kurulmuş oldu. Bu yeni ortak alana Avrupa Ekonomik Alanı adı verildi. Bu anlaşma sayesinde Avrupa Birliği üyesi olmayan Lihtenştayn, Norveç ve İzlanda, Avrupa Birliği üyesi olarak bambaşka ayrıcalıklara sahip olmaya başladılar. Ancak, bu tavizlerin bir sonucu olarak, Norveç, Lihtenştayn ve İzlanda, bazı ulusal mevzuatlarını Avrupa Birliği ile uyumlu hale getirdi. Bu durum AB üyesi ülke vatandaşlarının Norveç, İzlanda, Lihtenştayn gibi ülkelerde sanki AB sınırları içindeymiş gibi hareket etmelerini sağlamıştır. Ayrıca, İsviçre’nin ayrı bir hükümle Avrupa Ekonomik Alanı’ndan özel olarak dışlandığı ve daha sınırlı koşullarla tek pazara dahil edildiği İsviçre örneği vardır.
Böylece EFTA üyesi ülkeler olarak da bilinen Norveç, İzlanda, İsviçre ve Lihtenştayn, Avrupa Birliği ile anlaşma imzalayarak birliğe üye olmamalarına rağmen serbest dolaşıma taraf oldular. Bu, ekonomik olarak iki tarafa, yani EFTA ve AB’ye karşılıklı tavizler verdi. Avrupa Ekonomik Alanı’ndaki sözleşme 2 Mayıs 1992’de imzaya açıldı. Bu tarihten itibaren taraflar Avrupa Ekonomik Alanı’nı harekete geçirecek hükümlere imza attı. Ancak sözleşme 2 Mayıs’ta imzalanmış olmasına rağmen sözleşme 1 Ocak 1994’te yürürlüğe girdi. Avrupa Ekonomik Alanı ekonomik gücünde ABD’nin önünde ve en büyük ekonomik güç konumunda. Avrupa Ekonomik Alanı, 3 EFTA ülkesi, Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn ile 28 Avrupa Birliği üye ülkesini içermektedir. Bu 31 ülkenin toplam ekonomik gücü 18 trilyon dolar olarak belirlendi. Ayrıca, Avrupa Ekonomik Alanı’nı oluşturan ülkelerde kişi başına düşen ortalama milli gelir 34.000 ABD Doları olarak belirlenmiştir.
İlgili Avrupa Ekonomik Alanı, çeşitli kaygılar nedeniyle Avrupa Birliği’ne tam üye olmak istemeyen ancak yine de Avrupa Birliği’nin sunduğu fırsatlardan yararlanmak isteyen ülkeler için can damarı olmuştur. Özellikle Norveç, Avrupa Birliği üyeliğine karşı çıksa da, Avrupa Ekonomik Alanı üyeliği ile kısmen de olsa fiilen Birliğe üye olmaktadır. Elbette buradaki en önemli konu, Avrupa Birliği üyesi olmayan ancak Avrupa Ekonomik Alanı üyesi olan ülkelerin dolaşım özgürlüğü ile ilgili karar mekanizmasına katılamamasıdır.
yazar:Emir Karasu
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]