bizimleDünyanın en köklü hukuk sistemine sahip ülkelerinden biridir. Bu ilgili ülke Anglo-Sakson yasasını benimsemiş ve buna bağlı olarak tüm yasal düzenlemelerini federal bir çatı altında düzenlemiştir. Aslında sistem, ülkenin çatısı olan federal yapıya başarılı bir şekilde entegre edilmiş ve her federal eyalette eyaletlere bölünmüştür. Özellikle en asil uygulama olan Amerika Birleşik Devletleri’nde ceza davalarının çok büyük bir oranı jüri tarafından karara bağlanır. Jüri, ülkenin vazgeçilmez hukuk düzenidir ve toplumun vicdanını rahatlatmada büyük önem taşımaktadır. Jürinin bulunduğu Amerika Birleşik Devletleri’nde, eğer dava ceza davası statüsündeyse, jüri üyelerinin de yer aldığı ve son sözün söz sahibi olduğu bir yargılama yapılır. Bir kurum olarak jüri, çok ciddi suçlar için böyle bir yargılamanın gerekli olup olmadığına kendisi karar verir. Amerikan jüri sisteminde üç tür jüri vardır. Aralarında en hafif olanı “küçük jüri” dir. Bu genellikle azami cezanın 6 ayı geçmediği suçlar için kullanılır. Bu anlamda bazı durumlarda klasik yargılama, jürisiz doğrudan bir hukuk davası söz konusu olduğunda “kanun davası” adı altında da yürütülebilir. Ancak bunun için suça ilişkin azami cezanın 6 ayı geçmeyecek bir suç olması usul şartıdır.
Amerika Birleşik Devletleri’nde hukuk davaları genellikle jüri duruşmalarında görülmez. Klasik anlamda yargılama, avukatların eşlik ettiği bir hakim huzurunda gerçekleşir. Cezai veya cezai sorumluluk gerektiren hallerde ise bu durum tam tersidir. Bilhassa hukukumuzda olduğu gibi ağır cezalar kapsamındaki davalarda jürili yargılama zorunludur ve jüri üyelerinin kimlikleri gizli tutulur. Jüri ayrıca söz konusu dava için yer olup olmadığına da karar verir. Bu anlamda jüri, soruşturma aşamasında kolluk görevlisi gibi hareket eder ve delilleri gizlilik ilkesi çerçevesinde kendisi inceler. Verilen karar, ceza hukuku yargılaması sürecinde kesindir ve temyiz edilemez. Bu anlamda jüriye “büyük jüri” adı verilir. Türkçe’de “büyük jüri” olarak ifade edilebilecek bu yetki, soruşturmanın davaya dönüşüp dönüşmemesini de etkiliyor. Zira büyük jüri, istenirse davanın reddine karar verir ve ceza davası açılmadan sona erer. Ayrıca jürilerin pratik bir ilkesi vardır. Jüri o kadar önemlidir ki suçun üst sınırının şartı olarak yürüteceği yargılamayı gizlilik içinde sürdürmek zorundadır. Bu yasal olarak gereklidir.
Bir jürinin kararı birçok eyalette farklılık gösterebilir. Bunun nedeni ise eyaletlerin federal yapıları gereği kendi kanunlarını düzenleyebilmeleridir. Diğer bir deyişle, jüri oylamasında elde edilen çoğunluk, eyaletler arasında farklı sonuçlara yol açabilir. Duruşma sırasında devletin atadığı savcı, sanık ve mağdurun avukatı birer tiyatro oyunu sergiliyor. Burada önemli olan jüriyi etkilemek. Bu dava hukuk bilgisi kullanılarak bir hakimin gözetiminde yürütülür. Burada hakim yasal olarak mahkemeye başkanlık eder ve yargılamalara taraf olmadan onları yönlendirir. Jüri kararı, davanın kaderini belirleyecek sonuca varıyor. Bu anlamda jüri, Amerikan hukuk sisteminde önemli bir rol oynamaktadır. Jüri olarak görev yapabilmek için kişinin öncelikle ABD vatandaşı olması gerekir. Ayrıca zihinsel engelli olmaması ve yargılamayı etkilemeyecek düzeyde İngilizce dil yeterliliğine sahip olması gerekmektedir. Jüri olarak atanırsa, yasal olarak uymak zorundadır. Çeşitli nedenlerle kabul edilmezse bir dahaki sefere davet edilir. Ancak katılım yoksa zorla karar alınabilir. Bu anlamda jüri olarak görev yapmak her Amerikan vatandaşının anayasal görevidir.
yazar:Emir Karasu
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]