Topografya açısından, Amerika Birleşik Devletleri doğudan batıya doğru dört paralel boylam bölgesinden oluşur. Sahil, kuzeyde çok dar bir şekilde oluşturulmuştur ve New York City ve Florida Yarımadası’nın güneyinde sona ermektedir.
Son jeolojik zamanlarda deniz seviyesinin yükselmesinin bir sonucu olarak, kıyı şeridi güneyde düz ve bataklık olan Hatteras Burnu’na kadar dik ve belirgindir. Ova, batıda Appalachian Range’e uzanan dalgalı bir kıyı şeridi ile sona erer. Appalachians, son jeolojik zamanlarda yükselme ile büyük ölçüde gençleşmiş eski büyüme dağlarıdır.
Doğuda yüksek parçalı kristalize bloklar basamak şeklinde uzanır. Orta kesimlerde, ilkel zamanlarda kıvrılıp keskinleşen eski dağlar, zamanla aşınma sonucu düzleşmiş ve yer yer şeritler ve bu şeritlere paralel çok ince sırtlarla ayrılmış, özellikle büyük vadi Alan. Batıda, eski sedimantasyon tepeleri arasında yüksek Cumberland Ovası yer alır. Great Plains, Great Lakes bölgesinden Meksika Körfezi’ne kadar yaklaşık 1.000 km genişliğinde düz bir ovada uzanır.
Geniş ovadaki en yüksek zirveler, yüksekliği 800 metreyi geçmeyen Ozark ve Ouachita Yaylalarıdır. Kuzeyde, Yukarı Missouri ve Yukarı Mississippi, permafrost bölgesinin güney sınırına paralel uzanır. Buzulları çevreleyen morenler, Wisconsin bölgesinin dağlık arazisini oluşturur. Plato, güneyde Meksika Körfezi’ndeki çok alçak bir kumsalda sona eriyor. Tek önemli kıyı şeridi, Florida’nın batısındaki Mississippi Deltası’nın kıvrımlarıdır.
Yaylaların manzarası da doğudan batıya değişir: Mississippi Nehri’nin sağ kıyısında, Rocky Dağları’nın dibine kadar 500 m’den 1.500 m’ye yükselir. İkinci ve üçüncü jeolojik çağlarda oluşan ancak birleşmeyen tortu kütleleri: derin katmanlar halinde akan azgın nehirlerin dar vadileri tarafından oyulmuşlardı. İklimin kuru olması, hareketli kum tepeleriyle kaplı, çorak araziler adı verilen bozkırların oluşmasına neden oldu. Dünyanın jeolojik yapısından dolayı kıyı şeridi, erozyona dayanıklı blokların kararsız blokları takip ettiği alanlarda girintilerle oyulmuştur. Mississippi Platosu, 40. paralelden deltaya kadar uzanan geniş bir alüvyal ovadır.
Rocky Dağları, ABD topraklarının üçte birini kaplar ve kıtadaki tüm araziler gibi, meridyenlere paralel uzanırlar. Doğuda, gerçek Rocky Dağları 4.000 metreye ulaşır. Zemin, ikinci jeolojik çağda oluşan tebeşir masiflerinin oluşturduğu tepelerle yer yer geniş, sert bir tabandır. Bu yüce dorukların dorukları sürekli karla kaplıdır ve kristalleşmiş dağların kuzey yamaçları hâlâ alpin buzullarının izlerini taşımaktadır. Ortada birbiri ardına derin çatlaklı taban kırıkları ve çatlaklı toprak örtüsünden oluşan yüksek platolar; Yaylalar volkanik çökellerle kaplıdır.
Columbia’yı çevreleyen hafif yüksek (500 m) ve dar plato, yer yer derin vadilerle kesilmiş bir lav yatağıdır. Büyük Havza’nın kurak platosunda (1200m – 1500m) bölgenin iç sularını tahliye edecek oluk yoktur; Bu nedenle alçak noktalarda yılın belirli dönemlerinde tamamen kuruyan tuz gölleri (Büyük Tuz Gölü) bulunmaktadır. Wasatch Dağları’nın bir duvarı, Arizona, New Mexico ve Colorado’nun 2.000 metreyi aşan yüksek ön platolarını Büyük Havza’dan ayırır. Batıda yüksek dağlar sıralanmıştır. Kuzeyde Cascade Dağları, güneyde Sierra Nevada, bu dağlar, Rocky Dağları’nın tabanının yüksek doruklarıdır ve üzerlerini sedimantasyon kaplar ve ayrıca sediman tabakaları arasına serpiştirilmiş granit kayaları vardır.
Bol yağış alan bu dağlar, orman ve kar tabakasıyla Kaliforniya’nın o kısmının su deposunu oluşturuyor. Pasifik kıyısını takip eden kıyı dağları, Sahil Sıradağları, Tersiyer jeolojik zamanının ikinci yarısında çöken doğu dağlarının kıvrımlarından oluşan genç ve alçak dağlardır. Bir uçta Cascade Dağları ile birleşen dağlar, güneyde bir sıra derin yarıklarla (büyük Sacramento ve San Joaquin kraterleri) son bulur. Doğal Rocky Dağları’nda bir kuraklık var. Zirveler buzulların baskısı altında şekil değiştirirken, alçak düzlükler çakıl örtüsü altında kayboluyor.
katip:R. karasu
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]