Kuyruklu yıldızlar, gökyüzünde geceleri görülebilen inanılmaz nesnelerdir. Bu şeyler bazen hurafeler, felaketler ve diğer önemli tarihi olaylarla ilişkilendirilir. Kuyruklu yıldızın çekirdeğinin gerçek doğası, Halley Kuyruklu Yıldızı’nın 1986 yılında gözlemlenmesine kadar gökbilimciler arasında bir tartışma konusuydu.
Giotto küresel sondasının Halley’in çekirdeğine yakın geçişi ve yaptığı birçok gözlem, kuyruklu yıldızların doğasına ilişkin bilgileri büyük ölçüde geliştirdi.
Kuyruklu yıldızları görmek çok kolay olduğundan, gözlem kayıtlarının izleri yüzyıllar öncesine kadar uzanabilir. Edmund Halley’in çeşitli kuyruklu yıldızların tarihsel gözlemlerine ilişkin çalışması, Newton’un yerçekimi teorisini kullanarak, kuyruklu yıldızların Güneş etrafındaki bu farklı yörüngelerinin aynı olduğunu gösterdi. Bunların hepsinin aynı olduğunu ve gelecekte bir noktada yeniden ortaya çıkacağını önerin. Bu Halley kuyruklu yıldızı beklenen tarihte göründü.
Kuyruklu yıldızlar, Dünya’dan bakıldığında, Güneş’ten dışarı doğru uzanan bir veya daha fazla görünür kuyruk nedeniyle, kuyruklu yıldız tüyleri adı verilen parlak, dairesel bir bölgeyle çevrili bir tür çekirdeğe sahiptir. Bu kuyruklar fotoğraflandığında farklı renklerde görülebilir. Bu kuyruk genellikle ipliksi, mavimsidir, ancak yeşilimsi bir dizi bozuk kuyruk da vardır. Kuyruklu yıldızın varsayılan çekirdeği, kuyruklu yıldızın komasının parlak merkezidir. Kuyrukluyıldızın tüyleri ve kuyrukları, kuyruklar Güneş’e yaklaştıkça, bazen 100 milyon km’ye varan uzunlukta önemli ölçüde gelişir.
kuyruklu yıldız yörüngesi
Kuyruklu yıldızın yörüngesinin ilk hesapları, yukarıda bahsedildiği gibi Edmund Halley tarafından yapılmıştır. O zamandan beri yüzlerce kuyruklu yıldızın yörüngeleri belirlendi. Kabaca iki türe ayrılırlar: ayrı merkezlere sahip periyodik eliptik yörüngeler ve parabolik yörüngeler.
Birçok kuyruklu yıldız yörüngesinin yüzlerle on milyonlarca yıllık periyotları vardır, bu da Neptün ve Plüton gezegenlerinden önemli miktarda uzakta zaman geçirdiklerini gösterir. Uzun periyotlu kuyruklu yıldızların yörüngeleri, gezegenlerin yörüngeleri gibi, bir uçakla sınırlı değildir ve gökyüzünün herhangi bir yerinde meydana gelebilir. Gökbilimciler, kuyruklu yıldızların yörüngelerini açıklamak için güneş sisteminin kenarlarında iki kuyruklu yıldız grubu olduğunu öne sürdüler. Burası Oort Bulutu ve Kuiper Kuşağı.
Oort bulutu
1950’de Hollandalı gökbilimci Jan Oort, güneş sistemini çevreleyen büyük bir küresel kuyruklu yıldız bulutunun olduğunu öne sürdü. Oort Bulutu’nun yaklaşık bir ışık yılı çapında olduğu ve bir trilyona kadar küçük donmuş kuyruklu yıldız içerdiği düşünülüyor. Bu kütlelerin çok yavaş hareket etmesi nedeniyle, yörüngeden sapmalar, güneş sisteminin yerçekimi etkisi altında kişinin güneş sistemi içinde uzun ve yavaş bir yolculuk yapmasına neden olur.
Böyle bir yığının yörüngesi, güneş merkezli bir parabole sahip olacaktır. Kuyruklu yıldız Güneş’e yaklaştıkça hızı artar, en yakın noktasında maksimum noktasına ulaşır ve güneş sistemi dışındaki yolculuğuna başlar ve bir daha hiç görülmez. Oort bulutu hiç gözlemlenmedi, yani sadece teoride var olduğu anlamına geliyor, ancak varlığı, yörüngeleri 200 yıldan fazla olan uzun dönemli kuyruklu yıldızların yörüngelerini açıklıyor.
Bazen bir kuyruklu yıldız, güneş sistemindeki yolculuğu sırasında büyük gezegenlerden birinin yakınından geçebilir. Bu tesadüfi olay gezegene yakınsa, gezegenin yerçekimi kuvveti kuyruklu yıldızın yörüngesini önemli ölçüde değiştirir ve parabolik yörüngeyi kapalı bir eliptik yörüngeye kaydırabilir. Kuyruklu yıldız periyodik bir kuyruklu yıldız haline gelir ve sabit bir süre boyunca hareketini sürdürür. Halley Kuyruklu Yıldızı bu örnekteki en ünlü kuyruklu yıldızdır. 200 yıldan daha kısa bir yörünge periyoduna sahip periyodik bir kuyruklu yıldızın varlığı, diğer kuyruklu yıldızlar için ikinci bir kaynağın önerilmesine yol açmıştır.
Kuiper kuşağı
Oort Bulutu, yörünge periyodu 200 yıl veya daha az olan kuyruklu yıldızları hesaba katmaz. 1951’de gökbilimci Gerald Kuiper, Neptün’ün ötesinde, Güneş’ten 30 ila 50 astronomik birim uzaklıkta başka bir kuyruklu yıldız kuşağının varlığını öne sürdü. 1988’de Hawaii Üniversitesi ve California Üniversitesi’nden bir grup gökbilimci, 2,2 metrelik bir teleskop kullanarak Hawaii’deki Kuiper Kuşağı nesnelerini aramaya başladı. İlk Kuiper kuşağı nesnesini 1992’de keşfettiler. Hawaii ve Hubble Uzay Teleskobu’ndan yapılan müteakip araştırmalar, her biri birkaç yüz kilometre çapında ve birkaç yüzyıla yayılan yörünge dönemlerine sahip donmuş nesneler keşfetti. Kuiper Kuşağı, Oort Bulutu’ndaki daha küçük yörüngelere sahip, muhtemelen Jüpiter veya ötegezegenlerin etkisiyle saptırılmış kuyruklu yıldızlardan oluşabilir.
Bazı kuyruklu yıldızların çok kısa yörünge dönemleri vardır. Örneğin Comet Encke 3,5 yıllık bir periyoda sahiptir ve bilinen en kısa periyotlu kuyruklu yıldızdır. Güneş sistemindeki bu kuyruklu yıldızların Oort Bulutu veya Kuiper Kuşağı’ndan kaynaklandığı ve çok daha küçük yörüngelere yerleşerek dev gezegenlere yeterince yaklaşarak yerçekimi kuvvetinden etkilendiği düşünülüyor.
kuyruklu yıldız çekirdeği
Giotto sondası Halley Kuyruklu Yıldızı’nın çekirdeğinin resimlerini gösterene kadar, kuyruklu yıldızın çekirdeğinin doğası hakkında pek çok tartışma vardı. Artık çekirdeğin yaklaşık 10-20 km çapında, düzensiz şekilli (fıstık gibi) ve neredeyse siyah olduğunu biliyoruz. Güneş ışınlarının etkisiyle gaz ve toz püskürmeleri meydana gelir. Siyah yüzeyin altında farklı türde buzlardan oluşan katı bir yığın var. Bu höyük, su buzu, kuru buz (karbondioksitten oluşur), amonyak, metan ve diğer birçok karbon bileşiği ve tozu içerir. Toz silikat bileşikleri, karbon ve karbon içerir.
kuyruklu yıldız kılı
Çekirdeği çevreleyen parlak kuyruklu yıldız tüyleridir. Güneş buz çekirdeğini buharlaştırdığında dışarı atılan gaz ve tozdan oluşur. Üst moleküller, esas olarak güneşten gelen ultraviyole radyasyonla daha basit bileşenlere ayrılır. Bunlar Dünya’da bildiğimiz kararlı kimyasallar gibi değil, basit atom grupları. Örnek olarak CN, C2, OH, H2O+ ve NH2 verebiliriz. Bunlar, su ve organik karbon bileşikleri gibi daha büyük kimyasalların parçalanmış biçimleridir. Gaz ve toz, çekirdeğin etrafındaki kabaca küresel küreden dışarı atılır. Çekirdekten çok daha büyüktür. Parlak bir kuyruklu yıldızın koması milyonlarca kilometre çapında olabilirken, çekirdeğinin çapı 10 kilometre veya daha fazladır. 1811’deki büyük kuyruklu yıldızın saçı güneşinkinden daha büyük.
Güneşin radyasyonunun ve manyetik alanının etkisi, kuyruklu yıldızdan gaz ve tozu hareket ettiren ve kuyruklu yıldızın kuyruğundan hava üfleyen güneş rüzgarı ile ilişkili bir olaydır.
kuyruklu yıldız kuyruğu
Kuyruklu yıldızın kuyruğundan çıkan gaz iyonize olur ve güneş radyasyonu ile elektriksel olarak yüklenir. Daha sonra güneş rüzgarı ile birlikte manyetik alandan güçlü bir şekilde etkilenir. Gazın güneş radyasyonu ile uyarılması nedeniyle gaz kuyruğu emisyon hatlarında görünür hale gelir. Bu, artık gaza kendine özgü mavi rengini verir. Kuyruğun geometrisi, güneş rüzgarındaki manyetik yapılar tarafından yönetilir, ancak çoğunlukla gaz kuyruğu, kuyruklu yıldızdan Güneş’e doğrudan zıt yönde işaret edilir.
Toz, güneş ışığından gelen radyasyon basıncının ayrı toz tanecikleri tarafından emilmesiyle kuyruklu yıldızın bobininden dışarı üflenir. Toz hareketinin yönü, kuyruklu yıldızın hareketine, toz parçacıklarının boyutuna ve kuyruklu yıldızın tüylerinin dışarı atılma hızına bağlıdır. Toz kuyruğu düğümlü, kıvrımlı ve hatta buruşuk olabilir, ancak genellikle Güneş’ten uzağa doğru incelir. Bazen yansıma etkisinden dolayı kuyruğun güneşe doğru azalan bir parçası olarak gaz da görülebilir. Gazın kuyruğu güneş ışınlarını bize geri yansıttığı için yeşildir.
Gaz kuyruğu 100 milyon km, toz kuyruğu ise 10 milyon km uzunluğunda olabilir. Kayıtlardaki en uzun kuyruk, 1843’te gözlemlenen Büyük Kuyruklu Yıldız’dır ve kuyruğu 250 milyon kilometredir (Güneş ile Mars arasındaki mesafeden bile fazla).
En ünlü kuyruklu yıldızlar
-Hale Bob
hızlı kaplumbağa
– Hyakutake
– Haley
Ayakkabıcı Levi 9
katip: İnce Sekizli
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]