Psikiyatrist E. Kübler-Ross’a göre ölüm süreci belli aşamalardan geçer. 1969’da 2.000’den fazla ölümcül hastayla yapılan görüşmelere dayanan Kübler-Ross, ölme sürecinin beş aşaması olduğu sonucuna vardı. Kübler-Ross, ölümün aniden meydana gelmemesi (trafik kazası, kalp krizi, ateşli silah ölümü vb.) ve ölen kişinin ne olduğunu bilmesi halinde, ölme sürecinin beş aşamadan oluştuğunu söyledi.
– Reddetme: İlk aşamada, kişi ölümün yakın olduğunu reddeder. Kişi bu noktada ölümü kendine bir türlü yakıştıramıyor ve “Hayır bu doğru olamaz, ben ölmüş olamam, bunda kesinlikle bir terslik var” diye düşünerek ölümü kendinden uzaklaştırmaya çalışıyor. Bir insan öleceğini duyduğunda ilk tepkisi ölümü reddetmek olur. Aslında insan bu dünyada ölümün olduğunu bilir ama öleceğini kabul etmez. Birçok hasta bu haberi ilk aldığında testlerde bir terslik olduğunu düşünür ve daha olumlu sonuç almak için başka doktorlara gider. Ancak gidilen her doktordan, yapılan her muayeneden aynı sonuçlar alındığında kişi ölüm sürecinin ikinci aşamasına geçmektedir.
– kızgınlıkİkinci aşama, kişinin kendini öfkeli hissettiği aşamadır. Birileri burada bazı şeyleri merak ediyor, neden ben Aisha, Fatimah değil, Muhammed değil de ölümle vs. karşılaşayım? sorularına yanıt arar. Bu aşamada kişi ölümün varlığını kabul eder ancak öleceği için çok öfkelenir. Ölen kişinin yakınları, bu hastanın öfkesini anlamakta güçlük çekiyor. Çünkü kendileri henüz ölümle yüzleşmediler. Kişi belli sorular ve tefekkür sonrasında öfkesini bastırabilir ve ölme sürecinin üçüncü aşamasına geçebilir.
Uzlaşma (müzakere): Bu noktada kişi bazı anlaşmalar yaparak barışmanın yolunu arıyor. Allah’la, bir doktorla veya başkalarıyla müzakere ederek ölümü geciktirmeye ve biraz daha uzun yaşamaya çalışır. Dua ederek ve başka tedavi yöntemleri arayarak ömrünü uzatmaya çalışır. Tüm bu çabalardan sonra kişi artık ölümle yüzleşir. Yani emeğinin karşılığı olarak ölümü bir nebze geciktirebilse de sonucun değişmediğini anlamıştır. Ölümle barıştıktan sonra kişi dördüncü aşamaya geçer.
depresyon: Bu noktada kişi artık ölüm gerçeğini inkar etmez. Öldüğünü inkar etmekten vazgeçen insan derin bir depresyona girecek ve sevdiği her şeyden ve herkesten vazgeçme sürecini yaşayacaktır. Bu, öfkenin yerini depresyona bıraktığı aşamadır. Bir kişinin depresyonu şiddetli ise bazı müdahaleler gerekebilir. Depresyon evresinin bitmesi ile kişi kabullenme evresine girer.
– kabul etme: Bu aşama artık bitiş noktasıdır. Kişi yaşadığı üzücü sonu derin derin düşünür. Ölümden kaçış olmadığını, her canlının bir gün mutlaka ölümü tadacağını bilir ve bunu kabul eder. Kişi bu gerçekle yaşamayı doğru bulur ve artık ölmeye hazırdır. Ancak bir insanın ölüme ne kadar hazır olduğunu tam olarak bilmek mümkün değil. İnsan ne kadar ölmeye hazırım dese de onun için umut son ana kadar sürecek ve bir mucize bekleyecektir.
Kaynak:
Genel psikoloji kursu
katip:derya talas
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]